Το σοβιετικό πραξικόπημα και το τέλος της κρατικής οικονομίας
19 Αυγούστου 1991
Στις 19 Αυγούστου 1991, μια ομάδα σκληροπυρηνικών αξιωματούχων της Σοβιετικής Ένωσης (η αποκαλούμενη “Συμμορία των Οκτώ”) εκδήλωσε πραξικόπημα εναντίον του Μιχαήλ Γκορμπατσόφ, επιχειρώντας να ανακόψει τις μεταρρυθμίσεις που διέλυαν το κράτος. Η παταγώδης αποτυχία του πραξικοπήματος τρεις ημέρες αργότερα, δεν σήμανε απλώς την πολιτική κατάρρευση της υπερδύναμης, αλλά το οριστικό, ιστορικό τέλος της σοβιετικής κεντρικά σχεδιασμένης οικονομίας.
σχετικά άρθρα
Οι μακροοικονομικές αδυναμίες δεκαετιών, η τεχνολογική υστέρηση, οι ανύπαρκτες εφοδιαστικές αλυσίδες καταναλωτικών αγαθών και ο δυσβάσταχτος ανταγωνισμός των στρατιωτικών εξοπλισμών με τις ΗΠΑ είχαν ήδη χρεοκοπήσει το σύστημα από τα μέσα. Η επακόλουθη διάλυση προκάλεσε το μεγαλύτερο πείραμα μακροοικονομικού σοκ στην ιστορία.
Η βίαιη επιβολή της «θεραπείας σοκ» (shock therapy) με την καθοδήγηση του ΔΝΤ, οδήγησε στην απόλυτη ιδιωτικοποίηση των αμύθητων πλουτοπαραγωγικών πηγών του κράτους (πετρέλαιο, φυσικό αέριο, ορυκτά). Ενώ ο ρωσικός λαός βυθιζόταν σε υπερπληθωρισμό και εξαθλίωση, μια χούφτα γραφειοκρατών μετέτρεψε την κρατική περιουσία σε ιδιωτικό κεφάλαιο, δημιουργώντας τη σύγχρονη τάξη των Ρώσων ολιγαρχών.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, αυτή η ημέρα τροφοδότησε τη δυτική μακροοικονομία με εκατομμύρια φθηνά εργατικά χέρια και ανεξάντλητες, φθηνές πρώτες ύλες, επιτρέποντας στη Δύση να διατηρήσει χαμηλό τον πληθωρισμό της για τις επόμενες δύο δεκαετίες. Η 19η Αυγούστου 1991 αποδεικνύει ότι όταν ένα οικονομικό σύστημα καταρρέει χωρίς θεσμικό δίχτυ προστασίας, ο εθνικός πλούτος υφαρπάζεται με όρους πρωταρχικής συσσώρευσης, διαλύοντας τον κοινωνικό ιστό.
