Η Βόρεια Μακεδονία ξεκινά δύσκολη οικονομική μετάβαση
8 Σεπτεμβρίου 1991
Στις 8 Σεπτεμβρίου 1991, οι πολίτες της τότε Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας ψήφισαν σε δημοψήφισμα υπέρ της δημιουργίας κυρίαρχου και ανεξάρτητου κράτους. Σύμφωνα με το Κοινοβούλιο της σημερινής Βόρειας Μακεδονίας, περισσότερο από 95% όσων συμμετείχαν ψήφισαν υπέρ. Πολιτικά ήταν η αρχή της ανεξάρτητης κρατικής πορείας. Οικονομικά όμως ήταν η αρχή μιας από τις δυσκολότερες μεταβάσεις από τον γιουγκοσλαβικό σοσιαλισμό στην οικονομία της αγοράς.
σχετικά άρθρα
Η νέα χώρα κληρονόμησε εξαιρετικά αδύναμη οικονομική βάση. Η Παγκόσμια Τράπεζα επισημαίνει ότι ήταν η δεύτερη φτωχότερη δημοκρατία της πρώην Γιουγκοσλαβίας και αντιπροσώπευε μόλις περίπου 5% της συνολικής γιουγκοσλαβικής παραγωγής. Η οικονομία της ήταν βαθιά ενσωματωμένη στην κοινή γιουγκοσλαβική αγορά και η διάλυση της ομοσπονδίας σήμαινε την απώλεια πελατών, προμηθευτών, μεταβιβάσεων από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση και χρηματοπιστωτικών πόρων.
Το σοκ ήταν σκληρό. Η χώρα έπρεπε ταυτόχρονα να δημιουργήσει κεντρική τράπεζα, νόμισμα, φορολογικό σύστημα, τραπεζική εποπτεία και ανεξάρτητη δημοσιονομική πολιτική, ενώ επιχειρούσε να ιδιωτικοποιήσει κρατικές επιχειρήσεις και να μετατρέψει τις τιμές και το εμπόριο σε μηχανισμούς αγοράς. Στις αρχές της δεκαετίας του 1990 η πραγματική οικονομική δραστηριότητα συρρικνώθηκε επί σειρά ετών και ο πληθωρισμός ξέφυγε. Η Παγκόσμια Τράπεζα αναφέρει ότι όταν εγκρίθηκε το πρώτο μεγάλο πρόγραμμα οικονομικής μεταρρύθμισης το 1994, ο ετήσιος πληθωρισμός ξεπερνούσε το 200% και η χώρα βρισκόταν κοντά σε οικονομική κατάρρευση.
Σταδιακά όμως η εικόνα άλλαξε. Οι μεταρρυθμίσεις αγοράς, η απελευθέρωση του εμπορίου και η προσέλκυση ξένων επενδύσεων βοήθησαν στην ανάπτυξη μιας περισσότερο εξωστρεφούς παραγωγικής βάσης, ιδιαίτερα στη μεταποίηση. Σε βάθος δεκαετιών το κατά κεφαλήν εισόδημα αυξήθηκε σημαντικά και η χώρα πέρασε στην κατηγορία των οικονομιών ανώτερου μεσαίου εισοδήματος.
Η 8η Σεπτεμβρίου 1991 είναι επομένως και οικονομικό ορόσημο: η στιγμή κατά την οποία η ανεξαρτησία σήμαινε ότι μια μικρή οικονομία έπρεπε, σχεδόν από μηδενική βάση, να δημιουργήσει τους θεσμούς και τις αγορές ενός σύγχρονου κράτους.
