Η τράπεζα που άνοιξε τον Πανικό του 1873
18 Σεπτεμβρίου 1873
Στις 18 Σεπτεμβρίου 1873, η επενδυτική τράπεζα Jay Cooke & Company σταμάτησε τις πληρωμές της και οδηγήθηκε σε κατάρρευση. Το γεγονός προκάλεσε ένα κύμα πανικού στη Wall Street και θεωρείται το καθοριστικό σημείο εκκίνησης του Πανικού του 1873, μιας χρηματοπιστωτικής κρίσης που εξαπλώθηκε σε ολόκληρες τις Ηνωμένες Πολιτείες και συνδέθηκε με μια μακρά περίοδο οικονομικής ύφεσης.
σχετικά άρθρα
Η ρίζα του προβλήματος βρισκόταν στους σιδηροδρόμους. Για χρόνια, οι αμερικανικές αγορές είχαν διοχετεύσει τεράστια ποσά κεφαλαίων στην κατασκευή νέων γραμμών. Οι πρώτες επενδύσεις είχαν αποφέρει εντυπωσιακές αποδόσεις και η επιτυχία δημιούργησε την εντύπωση ότι η επέκταση μπορούσε να συνεχίζεται σχεδόν απεριόριστα. Σταδιακά όμως η νέα χωρητικότητα ξεπέρασε τη ζήτηση και οι αποδόσεις άρχισαν να μειώνονται.
Η Jay Cooke & Co. είχε τεράστια έκθεση στη Northern Pacific Railway. Όταν οι ευρωπαϊκές αγορές άρχισαν να περιορίζουν τις αγορές αμερικανικών σιδηροδρομικών τίτλων και οι τιμές των ομολόγων υποχώρησαν, η τράπεζα δυσκολεύτηκε να χρηματοδοτήσει τις υποχρεώσεις της. Η ανακοίνωση της πτώχευσής της άλλαξε απότομα τις προσδοκίες. Οι επενδυτές άρχισαν να αμφισβητούν όχι μόνο τα σιδηροδρομικά projects αλλά και τις τράπεζες που τα χρηματοδοτούσαν.
Ακολούθησε ένας κλασικός μηχανισμός χρηματοπιστωτικού πανικού: αναλήψεις καταθέσεων, πωλήσεις περιουσιακών στοιχείων, πτώση τιμών και νέα προβλήματα στους τραπεζικούς ισολογισμούς. Η New York Stock Exchange αναγκάστηκε να κλείσει προσωρινά. Το πρόβλημα πέρασε γρήγορα από τις αγορές στην πραγματική οικονομία, πλήττοντας βιομηχανία, εμπόριο και απασχόληση.
Η κρίση συνδέθηκε με την ύφεση που διήρκεσε στις ΗΠΑ έως το 1879. Εκείνη την εποχή μάλιστα η περίοδος αυτή αποκαλούνταν «Great Depression», πριν ο όρος συνδεθεί αργότερα με την κρίση της δεκαετίας του 1930.
Η 18η Σεπτεμβρίου 1873 αποτελεί ένα διαχρονικό οικονομικό μάθημα: όταν μια επενδυτική έκρηξη χρηματοδοτείται με άφθονη πίστωση, η κατάρρευση ενός μεγάλου ενδιάμεσου μπορεί να μετατρέψει μια φούσκα περιουσιακών στοιχείων σε συστημική κρίση.
