Η Pfizer ανακοινώνει το ντιλ των 160 δισ. δολαρίων
23 Νοεμβρίου 2015
Στις 23 Νοεμβρίου 2015, οι φαρμακευτικοί κολοσσοί Pfizer και Allergan ανακοίνωσαν μια ιστορική συμφωνία συγχώνευσης, με συνολική επιχειρηματική αξία περίπου 160 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Η συναλλαγή, μία από τις μεγαλύτερες που είχαν ανακοινωθεί ποτέ στην παγκόσμια φαρμακοβιομηχανία, προκάλεσε τεράστια αναστάτωση στις διεθνείς αγορές και πυροδότησε μια έντονη πολιτική αντιπαράθεση στις Ηνωμένες Πολιτείες σχετικά με τη φορολόγηση των πολυεθνικών επιχειρήσεων.
Η αμερικανική Pfizer, μία από τις μεγαλύτερες φαρμακευτικές εταιρείες στον κόσμο, είχε αποφασίσει να συνδυάσει τις δραστηριότητές της με την Allergan, τον όμιλο που ήταν ιδιαίτερα γνωστός για το Botox και μια σειρά καινοτόμων φαρμακευτικών προϊόντων.
Η συμφωνία προέβλεπε την ανταλλαγή μετοχών, με αποτίμηση 363,63 δολαρίων ανά μετοχή της Allergan, ενώ οι μέτοχοι της Pfizer θα διατηρούσαν περίπου το 56% της νέας εταιρείας.
Το νέο επιχειρηματικό σχήμα θα διέθετε ένα τεράστιο χαρτοφυλάκιο φαρμάκων, ισχυρή παρουσία στις διεθνείς αγορές και περισσότερα από 100 προγράμματα ανάπτυξης φαρμακευτικών προϊόντων σε μεσαία ή προχωρημένα στάδια έρευνας.
Η εταιρεία υπολόγιζε ότι, μετά την ολοκλήρωση της συγχώνευσης, οι ετήσιες λειτουργικές ταμειακές ροές θα μπορούσαν να ξεπεράσουν τα 25 δισεκατομμύρια δολάρια από το 2018.
Ωστόσο, πίσω από τα εντυπωσιακά επιχειρηματικά μεγέθη βρισκόταν ένα ιδιαίτερα σημαντικό φορολογικό ζήτημα.
Η συναλλαγή είχε σχεδιαστεί ώστε η νέα εταιρεία να διατηρεί τη νομική της έδρα στην Ιρλανδία, όπου ήταν ήδη εγκατεστημένη η Allergan. Με αυτόν τον τρόπο, η Pfizer επιδίωκε να αξιοποιήσει ένα ευνοϊκότερο φορολογικό περιβάλλον σε σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η πρακτική αυτή ήταν γνωστή ως φορολογική αντιστροφή (tax inversion) και είχε ήδη προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στην αμερικανική πολιτική σκηνή.
Στην ουσία, μια μεγάλη αμερικανική επιχείρηση μπορούσε να αποκτήσει ξένη εταιρεία και να μεταφέρει τη νομική έδρα του νέου σχήματος εκτός Ηνωμένων Πολιτειών, περιορίζοντας υπό προϋποθέσεις τη συνολική φορολογική επιβάρυνσή της.
Η κυβέρνηση του προέδρου Μπαράκ Ομπάμα αντιμετώπιζε με αυξανόμενη καχυποψία τέτοιες συναλλαγές, θεωρώντας ότι υπονόμευαν την αμερικανική φορολογική βάση.
Η ανακοίνωση της συμφωνίας προκάλεσε πολιτικές αντιδράσεις τόσο από Δημοκρατικούς όσο και από Ρεπουμπλικανούς. Η Χίλαρι Κλίντον και ο Μπέρνι Σάντερς επέκριναν τη συναλλαγή, ενώ ο Ντόναλντ Τραμπ εξέφρασε επίσης την αντίθεσή του στην προοπτική μεταφοράς της εταιρικής έδρας στο εξωτερικό.
Για τους υποστηρικτές της συμφωνίας, η συγχώνευση θα ενίσχυε την ανταγωνιστικότητα, θα δημιουργούσε οικονομίες κλίμακας και θα επέτρεπε μεγαλύτερες επενδύσεις στην έρευνα.
Για τους επικριτές της, όμως, αποτελούσε ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο οι μεγάλες πολυεθνικές επιχειρήσεις αξιοποιούσαν τις διαφορές των εθνικών φορολογικών συστημάτων για να περιορίσουν τις υποχρεώσεις τους.
Η ιστορία πήρε απροσδόκητη τροπή λίγους μήνες αργότερα. Στις 4 Απριλίου 2016, το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών ανακοίνωσε νέους περιορισμούς στις φορολογικές αντιστροφές. Δύο ημέρες αργότερα, στις 6 Απριλίου 2016, η Pfizer και η Allergan ανακοίνωσαν ότι ακυρώνουν τη συμφωνία συγχώνευσης.
Η Pfizer συμφώνησε να καταβάλει στην Allergan 150 εκατομμύρια δολάρια για την κάλυψη δαπανών που είχαν προκύψει από την προετοιμασία της συναλλαγής.
Η 23η Νοεμβρίου 2015 έμεινε στην οικονομική ιστορία ως η ημέρα που ανακοινώθηκε ένα από τα μεγαλύτερα επιχειρηματικά ντιλ που δεν ολοκληρώθηκαν ποτέ.
Η υπόθεση ανέδειξε ότι η αξία μιας επιχειρηματικής συμφωνίας δεν καθορίζεται μόνο από τις αγορές και τις συνέργειες, αλλά και από τις φορολογικές πολιτικές, τη νομοθεσία και τη δυνατότητα παρέμβασης των κυβερνήσεων.
Παράλληλα, αποτέλεσε ένα σημαντικό προηγούμενο στη διεθνή συζήτηση για τη φορολόγηση των πολυεθνικών και την ανάγκη περιορισμού της μεταφοράς εταιρικών κερδών σε χώρες με ευνοϊκότερα φορολογικά καθεστώτα.

