Η Lehman Brothers καταρρέει και παγώνει τις αγορές
15 Σεπτεμβρίου 2008
Στις 15 Σεπτεμβρίου 2008, η Lehman Brothers Holdings κατέθεσε αίτηση υπαγωγής στο Chapter 11 του αμερικανικού πτωχευτικού κώδικα. Ήταν η στιγμή που η κρίση των στεγαστικών δανείων στις Ηνωμένες Πολιτείες μετατράπηκε σε παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό πανικό. Η ίδια η Lehman ανακοίνωσε την πρόθεσή της να καταθέσει αίτηση πτώχευσης εκείνο το πρωί και η SEC επιβεβαίωσε επισήμως τη διαδικασία.
Το μέγεθος ήταν πρωτοφανές. Στις τελευταίες ελεγμένες οικονομικές καταστάσεις πριν από την κατάρρευση, η Lehman εμφάνιζε περίπου 639 δισ. δολάρια ενεργητικού και 613 δισ. δολάρια χρέους. Η πτώχευση ήταν η μεγαλύτερη που είχε καταγραφεί μέχρι τότε στις Ηνωμένες Πολιτείες, πολύ μεγαλύτερη από την προηγούμενη περίπτωση της WorldCom.
Το πρόβλημα δεν ήταν απλώς ότι μια επενδυτική τράπεζα είχε κάνει κακές επενδύσεις. Η Lehman ήταν συνδεδεμένη μέσω repos, παραγώγων, τιτλοποιημένων στεγαστικών προϊόντων και βραχυπρόθεσμης χρηματοδότησης με εκατοντάδες χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Η αβεβαιότητα για το ποιος είχε έκθεση στη Lehman έκανε τις τράπεζες να φοβούνται η μία την άλλη. Και όταν οι τράπεζες δεν εμπιστεύονται τις τράπεζες, η πίστωση προς την πραγματική οικονομία μπορεί να παγώσει.
Οι συνέπειες εμφανίστηκαν σχεδόν αμέσως. Ένα μεγάλο money market fund που κατείχε εμπορικά χρεόγραφα της Lehman υπέστη ζημιές και «έσπασε το δολάριο», γεγονός που πυροδότησε μαζικές αναλήψεις από αμερικανικά money market funds. Η Federal Reserve καταγράφει ότι στη διάρκεια της κρίσης περισσότερα από 400 δισ. δολάρια αποσύρθηκαν από prime money market funds, αναγκάζοντας τις αρχές να δημιουργήσουν νέους μηχανισμούς ρευστότητας και εγγυήσεων.
Η κατάρρευση της Lehman άλλαξε ταυτόχρονα τον τρόπο με τον οποίο κυβερνήσεις και κεντρικές τράπεζες αντιμετώπιζαν τη χρηματοπιστωτική κρίση. Ακολούθησαν η διάσωση της AIG, μεγάλα προγράμματα κρατικών εγγυήσεων, έκτακτες παρεμβάσεις της Federal Reserve και τελικά το αμερικανικό TARP.
Η 15η Σεπτεμβρίου 2008 έγινε έτσι το απόλυτο σύμβολο του συστημικού κινδύνου. Απέδειξε ότι σε ένα παγκοσμιοποιημένο χρηματοπιστωτικό σύστημα η κατάρρευση μιας εταιρείας δεν περιορίζεται στους μετόχους της. Μπορεί να μετατραπεί σε κρίση εμπιστοσύνης για ολόκληρη την παγκόσμια οικονομία.

