Η Osborne καταρρέει και αφήνει ένα επιχειρηματικό μάθημα
13 Σεπτεμβρίου 1983
Στις 13 Σεπτεμβρίου 1983, η Osborne Computer Corporation κατέθεσε αίτηση προστασίας από τους πιστωτές, μόλις δύο χρόνια μετά την κυκλοφορία του Osborne 1, ενός από τα πρώτα εμπορικά επιτυχημένα φορητά computers. Η εταιρεία είχε προηγουμένως θεωρηθεί ένα από τα πιο συναρπαστικά startups της νέας βιομηχανίας προσωπικών υπολογιστών. Η ταχύτητα της ανόδου και της κατάρρευσής της την έκανε ένα από τα κλασικά case studies της τεχνολογικής επιχειρηματικότητας.
Το Osborne 1 κόστιζε 1.795 δολάρια, ζύγιζε περίπου 24 λίβρες και συνοδευόταν από software που η εταιρεία αποτιμούσε περίπου στα 1.500 δολάρια. Η πρόταση αξίας ήταν εξαιρετικά επιθετική: ο πελάτης αποκτούσε έναν «φορητό» υπολογιστή μαζί με το λογισμικό που απαιτούνταν για πραγματική επαγγελματική χρήση. Η εταιρεία αναπτύχθηκε με εκπληκτική ταχύτητα και κάποια στιγμή εμφάνιζε ετήσια έσοδα γύρω στα 100 εκατ. δολάρια, έχοντας πάνω από 1.000 εργαζομένους.
Και όμως, η Osborne κατέρρευσε μέσα σε λίγους μήνες. Η πιο διάσημη εξήγηση έγινε γνωστή ως «Osborne effect»: η εταιρεία μίλησε πολύ νωρίς για καλύτερα επερχόμενα μοντέλα, με αποτέλεσμα πελάτες να σταματήσουν να αγοράζουν το υπάρχον Osborne 1 και να περιμένουν τον διάδοχό του. Δημοσιεύματα της εποχής πράγματι κατέγραφαν ότι οι πωλήσεις κατέρρευσαν όταν έγινε γνωστό ότι ερχόταν το βελτιωμένο Executive.
Η πραγματικότητα, ωστόσο, ήταν πιο σύνθετη. Η εταιρεία αντιμετώπιζε έντονο ανταγωνισμό από Kaypro και Compaq, προβλήματα διαχείρισης, πολύ γρήγορη επέκταση, χαμηλή κερδοφορία και δυσκολίες με τη νέα γενιά προϊόντων. Γι’ αυτό και σήμερα οι ιστορικοί της τεχνολογίας αντιμετωπίζουν με επιφύλαξη την ιδέα ότι μία μόνο πρόωρη ανακοίνωση κατέστρεψε την εταιρεία.
Τη στιγμή της προσφυγής σε προστασία από τους πιστωτές, η Osborne εμφάνιζε περίπου 44,8 εκατ. δολάρια υποχρεώσεων. Μια εταιρεία που είχε ουσιαστικά δημιουργήσει μια αγορά δεν μπόρεσε να επιβιώσει από την αγορά που η ίδια βοήθησε να γεννηθεί.
Η 13η Σεπτεμβρίου 1983 παραμένει έτσι ένα διαχρονικό μάθημα: στην τεχνολογία δεν αρκεί να είσαι πρώτος. Πρέπει να διαχειρίζεσαι σωστά cash flow, ανταγωνισμό, product roadmap και προσδοκίες πελατών.

