Η επανάσταση που άλλαξε το παγκόσμιο οικονομικό σύστημα
7 Νοεμβρίου 1917
Στις 7 Νοεμβρίου 1917, η Οκτωβριανή Επανάσταση στη Ρωσία σηματοδότησε την έναρξη μιας ιστορικής ανατροπής που επρόκειτο να αλλάξει όχι μόνο τον πολιτικό χάρτη της Ευρώπης, αλλά και τις θεμελιώδεις αρχές οργάνωσης της παγκόσμιας οικονομίας. Οι Μπολσεβίκοι, υπό την ηγεσία του Βλαντίμιρ Λένιν, κατέλαβαν την εξουσία στην Πετρούπολη, ανοίγοντας τον δρόμο για την εγκαθίδρυση ενός οικονομικού συστήματος βασισμένου στην κρατική ιδιοκτησία και στον κεντρικό σχεδιασμό.
σχετικά άρθρα
Η ημερομηνία αντιστοιχεί στην 25η Οκτωβρίου σύμφωνα με το Ιουλιανό ημερολόγιο, το οποίο χρησιμοποιούσε τότε η Ρωσία. Από αυτήν την ημερολογιακή διαφορά προέκυψε και η ονομασία «Οκτωβριανή Επανάσταση».
Η Ρωσία βρισκόταν ήδη σε βαθιά οικονομική κρίση. Ο Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος είχε προκαλέσει τεράστια δημοσιονομικά ελλείμματα, πληθωρισμό, ελλείψεις τροφίμων και αποδιοργάνωση των μεταφορών και της παραγωγής. Οι κοινωνικές αντιθέσεις είχαν οξυνθεί, ενώ η αγροτική οικονομία εξακολουθούσε να αντιμετωπίζει σοβαρά διαρθρωτικά προβλήματα.
Η επικράτηση των Μπολσεβίκων οδήγησε σε ριζικές παρεμβάσεις στις οικονομικές δομές της χώρας. Οι νέες αρχές προχώρησαν στην αναδιανομή της γης, στην κατάργηση της ιδιωτικής ιδιοκτησίας μεγάλων γαιοκτησιών και στην επέκταση του κρατικού ελέγχου στους στρατηγικούς τομείς.
Τον Δεκέμβριο του 1917 ακολούθησε η εθνικοποίηση των τραπεζών, με την τραπεζική δραστηριότητα να μετατρέπεται σε κρατικό μονοπώλιο. Στα επόμενα χρόνια, ο κρατικός έλεγχος επεκτάθηκε στη βιομηχανία, στο εξωτερικό εμπόριο και στους βασικούς παραγωγικούς πόρους.
Η οικονομική μετάβαση, ωστόσο, αποδείχθηκε εξαιρετικά δύσκολη. Ο εμφύλιος πόλεμος και η πολιτική του πολεμικού κομμουνισμού προκάλεσαν μεγάλες αναταραχές στην παραγωγή και στις συναλλαγές. Η βίαιη επίταξη αγροτικών προϊόντων, η αποδιοργάνωση των αγορών και η κατάρρευση της νομισματικής σταθερότητας επιδείνωσαν την οικονομική κρίση.
Το 1921, ο Λένιν αναγκάστηκε να υιοθετήσει τη Νέα Οικονομική Πολιτική (NEP), επιτρέποντας περιορισμένη επιστροφή της ιδιωτικής δραστηριότητας και των μηχανισμών της αγοράς.
Η μεταγενέστερη σοβιετική οικονομία οργανώθηκε γύρω από τα πενταετή σχέδια, με πρώτο εκείνο του 1928, τα οποία έθεσαν την εκβιομηχάνιση και την αύξηση της παραγωγής υπό κεντρικό κρατικό έλεγχο.
Για τις επόμενες δεκαετίες, η ύπαρξη της Σοβιετικής Ένωσης διαμόρφωσε έναν διαφορετικό οικονομικό πόλο απέναντι στις δυτικές καπιταλιστικές οικονομίες, επηρεάζοντας το διεθνές εμπόριο, τις επενδύσεις, τη βιομηχανική πολιτική και τις γεωπολιτικές ισορροπίες.
Η 7η Νοεμβρίου 1917 αποτελεί έτσι μία από τις σημαντικότερες ημερομηνίες της οικονομικής ιστορίας. Ήταν η αφετηρία ενός μεγάλου ιστορικού πειράματος που ανέδειξε τις δυνατότητες, αλλά και τις σοβαρές αδυναμίες, της κεντρικά σχεδιασμένης οικονομίας και καθόρισε την αντιπαράθεση δύο διαφορετικών οικονομικών μοντέλων για μεγάλο μέρος του 20ού αιώνα.
