H συνθήκη της Λωζάνης και ο οικονομικός μετασχηματισμός
24 Ιουλίου 1923
The signing of the Treaty of Lausanne, in the Palais de Rumine, Lausanne, Switzerland, 24th July 1923. The treaty marks the end of the conflict between the Ottoman Empire and allied countries, which began in 1914. The treaty is ratified by representatives of each country present in the conflict: Great-Britain, France, Italy, Romania, the Kingdom of Serbia, Croatia and Slovenia, Greece and Turkey. The Turkish delegation is led by foreign minister İsmet İnönü. (Photo by Keystone-France/Gamma-Keystone via Getty Images)
Η υπογραφή της Συνθήκης της Λωζάνης δεν ήταν απλώς η ληξιαρχική πράξη μιας εθνικής καταστροφής, αλλά το πιο βίαιο οικονομικό σοκ που υπέστη ποτέ το νεότερο ελληνικό κράτος. Η ανταλλαγή πληθυσμών έφερε 1,5 εκατομμύριο πρόσφυγες σε μια χώρα 5 εκατομμυρίων, της οποίας τα ταμεία ήταν απολύτως άδεια και η αγροτική παραγωγή ρημαγμένη από μια δεκαετία συνεχών πολέμων. Αυτό που συχνά ξεχνά η κυρίαρχη ιστορική αφήγηση είναι ότι αυτή η αδιανόητη ανθρωπιστική κρίση λειτούργησε στην πράξη ως ένας βίαιος καταλύτης εκβιομηχάνισης. Το φθηνό, απελπισμένο αλλά εξειδικευμένο εργατικό δυναμικό των προσφύγων αποτέλεσε την ατμομηχανή για την ανάπτυξη της ελληνικής βιομηχανίας, της κλωστοϋφαντουργίας και της αστικής βιοτεχνίας καθ’ όλη τη διάρκεια του Μεσοπολέμου.
σχετικά άρθρα
Παράλληλα, η Επιτροπή Αποκαταστάσεως Προσφύγων, δανειζόμενη με ληστρικά επιτόκια από τις διεθνείς αγορές, χρηματοδότησε βασικές υποδομές που άλλαξαν οριστικά τον παραγωγικό χάρτη της χώρας. Σήμερα, που η Ευρώπη τρέμει τις μεταναστευτικές ροές και αδυνατεί να ενσωματώσει κλάσμα αυτών των αριθμών στις αγορές εργασίας της, το μάθημα του 1923 παραμένει αμείλικτο: οι τεκτονικές δημογραφικές αλλαγές καταστρέφουν εν μια νυκτί τα παλιά οικονομικά μοντέλα αλλά γεννούν, μέσα από τις στάχτες και την απόλυτη φτώχεια, τα επόμενα. Η Λωζάνη ήταν ένα σκληρό, κυνικό μάθημα μακροοικονομικής προσαρμογής με κόστος ανθρώπινες ζωές, ένα μοτίβο που το βλέπουμε ακόμα και σήμερα στις γεωπολιτικές αναδιατάξεις. Το σημερινό παγκόσμιο χρέος και η γεωγραφική ανακατανομή του βιομηχανικού πλούτου ακουμπά ακριβώς πάνω σε τέτοιες συνθήκες που επαναχαράσσουν αναγκαστικά τους εμπορικούς δρόμους.
