Τα 8 μυθιστορήματα που ρίχνονται στη «μάχη» για το Βραβείο Goncourt
Η Ακαδημία Goncourt ανακοίνωσε τη δεύτερη επιλογή της για το 2026, περιορίζοντας τη λίστα των υποψηφίων στο μισό - Για πρώτη φορά, τα υποψήφια βιβλία πέρασαν από ψηφιακό έλεγχο για πιθανή χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης
Κάθε φθινόπωρο, η ανακοίνωση των υποψηφίων για το Βραβείο Goncourt μετατρέπεται σε ένα από τα σημαντικότερα γεγονότα της λογοτεχνικής ζωής. Ένα βραβείο με ιστορία μεγαλύτερη του ενός αιώνα, που μπορεί μέσα σε λίγες ώρες να αλλάξει την πορεία ενός βιβλίου και του δημιουργού του, μπαίνει πλέον στην τελική ευθεία για το 2026. Η Ακαδημία Goncourt περιόρισε τη φετινή λίστα σε 8 μυθιστορήματα, από τα οποία θα προκύψει ο τίτλος που θα διαδεχθεί το περσινό «La Maison vide» του Laurent Mauvignier.
σχετικά άρθρα
Τα μέλη της Ακαδημίας Goncourt συναντήθηκαν την Τρίτη 6 Οκτωβρίου στα ιστορικά σαλόνια του εστιατορίου Drouant στο Παρίσι και ανακοίνωσαν τη δεύτερη επιλογή τους. Η αρχική λίστα περιορίστηκε κατά το ήμισυ, αφήνοντας 8 συγγραφείς να συνεχίζουν στη διεκδίκηση του σημαντικότερου λογοτεχνικού βραβείου της Γαλλίας. Η τελική τετράδα των υποψηφίων θα ανακοινωθεί στις 27 Οκτωβρίου, ενώ ο νικητής ή η νικήτρια θα ανακοινωθεί στις 3 Νοεμβρίου.
Η υπόθεση του Thélyson Orélien
Η φετινή διαδικασία σημαδεύτηκε από μια εξαιρετικά ασυνήθιστη εξέλιξη. Ανάμεσα στην πρώτη και τη δεύτερη επιλογή, ο Thélyson Orélien αποκλείστηκε από τη διεκδίκηση του Goncourt στις 25 Σεπτεμβρίου. Ο Καναδός συγγραφέας αϊτινής καταγωγής βρέθηκε στο επίκεντρο αντιπαράθεσης έπειτα από υποψίες ότι είχε χρησιμοποιήσει παραγωγική τεχνητή νοημοσύνη για τη συγγραφή του επιτυχημένου μυθιστορήματός του «C’était ça ou mourir», το οποίο είχε ήδη τιμηθεί με το Prix du Roman Fnac. Παράλληλα, είχαν διατυπωθεί κατηγορίες για λογοκλοπή σε άρθρα, αφηγήματα και ποιήματα που είχε δημοσιεύσει περίπου 12 χρόνια νωρίτερα. Ο αποκλεισμός του Thélyson Orélien από τη διαδικασία επιβεβαιώθηκε με τη νέα λίστα της Académie Goncourt, η οποία πλέον περιλαμβάνει αποκλειστικά τους 8 συγγραφείς που συνεχίζουν στη διεκδίκηση του βραβείου.
Τα 8 βιβλία που διεκδικούν το Prix Goncourt
Τα οκτώ μυθιστορήματα της βραχείας λίστας:
- Boris Bergmann, «Minotaure» (Albin Michel)
- Sonia Devillers, «Le fabuleux piano» (Robert Laffont)
- Anne Godard, «Nous aussi» (Actes Sud)
- Yannick Haenel, «La solitude des professeurs est infinie» (Gallimard)
- Philippe Jaenada, «L’inconnue du Quai de Javel» (Flammarion)
- Clémentine Mélois, «Choses que je croyais perdues» (L’Arbalète/Gallimard)
- Sylvain Prudhomme, «De l’autre côté du lac» (Minuit)
- Olivier Rolin, «La Guerre éternelle» (Gallimard)
Ανάμεσα στους υποψηφίους υπάρχουν και συγγραφείς που έχουν ήδη παρουσία στην Ελλάδα. Από τον Philippe Jaenada έχουν κυκλοφορήσει στα ελληνικά ο «Κοσμοναύτης» και η «Νεφερτίτη σε ένα χωράφι με ζαχαροκάλαμα», ενώ γνωρίζουμε τον Sylvain Prudhomme από το «Στους δρόμους». Ο Olivier Rolin έχει επίσης μεταφραστεί στη χώρα μας με βιβλία όπως τα «Μερόη», «Πορτ-Σουδάν», «Τοπία καταγωγής – Αφηγήματα» και «Χάρτινη τίγρη».
Η Τεχνητή Νοημοσύνη μπαίνει στο «μικροσκόπιο» του Goncourt
Η υπόθεση του Thélyson Orélien φαίνεται πως άνοιξε ένα νέο κεφάλαιο και στον τρόπο με τον οποίο η Ακαδημία Goncourt αντιμετωπίζει τη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης στη λογοτεχνική δημιουργία. Για πρώτη φορά, τα βιβλία της μακράς λίστας πέρασαν από έλεγχο με το λογισμικό Pangram 4, ένα εργαλείο που επιχειρεί να εντοπίσει ενδείξεις κειμένου παραγόμενου με τη βοήθεια Τεχνητής Νοημοσύνης.
Όπως ανέφερε ο πρόεδρος της Ακαδημίας, Philippe Claudel, τα μυθιστορήματα που εξετάστηκαν ανταποκρίθηκαν ιδιαίτερα καλά στον συγκεκριμένο έλεγχο, με τον ίδιο να δηλώνει σε γαλλικά μέσα ότι «πέρασαν τη δοκιμασία με άριστα, με εξαίρεση ορισμένες μικρές ατέλειες».
Η απόφαση της Ακαδημίας να προσφύγει σε έναν τέτοιο έλεγχο συνδέεται άμεσα με την υπόθεση του Thélyson Orélien. Το «C’était ça ou mourir» είχε προηγουμένως εξεταστεί με το ίδιο λογισμικό από τον λογαριασμό «Balance ton Claude» στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, πυροδοτώντας συζήτηση στη Γαλλία γύρω από το ενδεχόμενο χρήσης παραγωγικής Τεχνητής Νοημοσύνης κατά τη συγγραφή του. Μετά τον αποκλεισμό του μυθιστορήματος από τη φετινή διαδικασία, η Académie Goncourt φαίνεται αποφασισμένη να θέσει σαφέστερα όρια. Ο Philippe Claudel έχει ήδη προαναγγείλει αλλαγή του κανονισμού, ώστε η χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης στη συγγραφή των έργων που διεκδικούν το βραβείο να απαγορεύεται ρητά.
Η φετινή διαδικασία του Goncourt καταδεικνύει, ωστόσο, ότι ένα ζήτημα που μέχρι πρόσφατα απασχολούσε κυρίως τον χώρο της τεχνολογίας και της εκπαίδευσης έχει πλέον φτάσει στον πυρήνα της λογοτεχνικής δημιουργίας. Το ερώτημα για το πού τελειώνει η τεχνολογική υποβοήθηση και πού αρχίζει η ανθρώπινη συγγραφική δημιουργία φαίνεται ότι θα απασχολεί όλο και περισσότερο και τους θεσμούς που καλούνται να κρίνουν τη σύγχρονη λογοτεχνία.
Τι προβλέπει το Βραβείο Goncourt
Για να είναι ένα μυθιστόρημα επιλέξιμο για το Βραβείο Goncourt, πρέπει να είναι γραμμένο στα γαλλικά και να έχει εκδοθεί από γαλλόφωνο εκδότη με δίκτυο διανομής στα βιβλιοπωλεία. Η Ακαδημία δεν δέχεται αυτοεκδόσεις ή μεταφράσεις. Τα βιβλία πρέπει επίσης να βρίσκονται στα βιβλιοπωλεία κατά την πρώτη εβδομάδα του Σεπτεμβρίου.
Το Goncourt δεν είναι ένα βραβείο με μεγάλο χρηματικό έπαθλο. Ο νικητής ή η νικήτρια λαμβάνει μόλις 10 ευρώ, όμως η εμπορική και συμβολική αξία της διάκρισης είναι τεράστια. Η ανακοίνωση του νικητή παραδοσιακά προκαλεί μεγάλη αύξηση των πωλήσεων του βραβευμένου βιβλίου και αποτελεί μία από τις σημαντικότερες στιγμές της γαλλικής εκδοτικής αγοράς.
Η τελική τετράδα στις 27 Οκτωβρίου
Την Ακαδημία Goncourt προεδρεύει από την άνοιξη του 2024 ο Philippe Claudel. Στην κριτική επιτροπή συμμετέχουν επίσης οι Christine Angot, Pierre Assouline, Tahar Ben Jelloun, Pascal Bruckner, Paule Constant, Françoise Chandernagor, Camille Laurens και Eric-Emmanuel Schmitt. Η φετινή διαδικασία πραγματοποιείται στη σκιά της απώλειας του Didier Decoin, πρώην προέδρου της Ακαδημίας και 10ου μέλους της επιτροπής, ο οποίος πέθανε στις 5 Αυγούστου σε ηλικία 81 ετών. Το επόμενο κρίσιμο βήμα θα γίνει στις 27 Οκτωβρίου, όταν θα ανακοινωθούν τα ονόματα των 4 φιναλίστ. Μία εβδομάδα αργότερα, στις 3 Νοεμβρίου, το Drouant θα βρεθεί και πάλι στο επίκεντρο της γαλλικής λογοτεχνικής ζωής, αυτή τη φορά για την ανακοίνωση του βιβλίου που θα κατακτήσει το Prix Goncourt 2026 και θα προστεθεί στη μακρά ιστορία του διασημότερου λογοτεχνικού βραβείου της Γαλλίας.
