Ελλάδα – ΗΠΑ: Ανανέωσαν το Μνημόνιο για την πολιτιστική κληρονομιά. 425 αρχαιότητες επέστρεψαν στην Ελλάδα – Ισχύς έως το 2031
Η Λίνα Μενδώνη και η Catherine Dillon υπέγραψαν την ανανέωση του Μνημονίου για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς – Ισχύς έως το 2031
Η Ελλάδα και οι ΗΠΑ ανανέωσαν το Μνημόνιο Κατανόησης για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς. Η συμφωνία επεκτείνει τους εισαγωγικούς περιορισμούς σε ελληνικά αρχαιολογικά και εθνολογικά αντικείμενα έως το 2031. Στην πενταετία 2021-2026 επιστράφηκαν στην Ελλάδα 425 πολιτιστικά αγαθά. Από αυτά, τα 98 επέστρεψαν βάσει των διατάξεων του Μνημονίου.
Την ανανέωση υπέγραψαν η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη και η υφυπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Catherine Dillon. Η υπογραφή έγινε στο πλαίσιο του 6ου Στρατηγικού Διαλόγου Ελλάδας–ΗΠΑ στην Αθήνα, την Τετάρτη 7 Οκτωβρίου 2026. Παρόντες ήταν ο πρέσβης της Ελλάδας στις ΗΠΑ Αντώνης Αλεξανδρίδης και η πρέσβης των ΗΠΑ στην Ελλάδα Κίμπερλι Γκίλφοϊλ. Σκοπός της συμφωνίας είναι η συνέχιση της καταπολέμησης της παράνομης διακίνησης πολιτιστικών αγαθών.
Το Μνημόνιο και τα αποτελέσματά του
Το Μνημόνιο ισχύει από το 2011. Έχει αποδώσει σημαντικά αποτελέσματα. Οι δύο χώρες συνεργάζονται στενά για τον επαναπατρισμό αρχαιοτήτων. Στις 21 Σεπτεμβρίου 2026 παραδόθηκαν 15 ακόμη ελληνικές αρχαιότητες. Τις παρέδωσαν η Εισαγγελία του Μανχάταν και η Antiquities Trafficking Unit. Η συνεργασία των αρμόδιων αρχών έχει ενισχυθεί. Το Υπουργείο Πολιτισμού σχεδιάζει έκθεση στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο. Η έκθεση θα παρουσιάσει ορισμένα από τα επιστραφέντα αντικείμενα. Θα πλαισιωθεί από δράσεις ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης του κοινού.
Οι δηλώσεις Μενδώνη
Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη δήλωσε: «Σήμερα, ανανεώσαμε το Μνημόνιο Συνεργασίας για την προστασία της ελληνικής πολιτιστικής κληρονομιάς». Τόνισε ότι πρόκειται για «μία ιδιαίτερα επιτυχημένη συνεργασία». Υπογράμμισε τη συμβολή της στην επιστροφή σημαντικών πολιτιστικών αγαθών. Αναφέρθηκε επίσης στις κοινές εκδηλώσεις για τα 250 χρόνια από τη Διακήρυξη της Αμερικανικής Ανεξαρτησίας. Έμφαση θα δοθεί στη σχέση της Αμερικανικής και της Ελληνικής Επανάστασης. Παράλληλα, θα αναδειχθεί η συμβολή του αμερικανικού φιλελληνισμού.
Η πολιτιστική συνεργασία και οι Ολυμπιακοί Αγώνες
Η κ. Μενδώνη μίλησε και για τις δυνατότητες πολιτιστικής συνεργασίας ενόψει των Ολυμπιακών Αγώνων του Λος Άντζελες το 2028. Το Υπουργείο Πολιτισμού σκοπεύει να δανείσει γλυπτά στο Μουσείο Getty. Παράλληλα, θα συμβάλει στην υλοποίηση μιας πολιτιστικής Ολυμπιάδας. «Θα συνεχίσουμε να εργαζόμαστε με το State Department και την Αμερικανική Πρεσβεία στην Αθήνα», τόνισε. Στόχος είναι οι ιδέες που συζητήθηκαν να παράξουν απτά αποτελέσματα.
Η συνάντηση για Παιδεία, Πολιτισμό και Αθλητισμό
Της υπογραφής προηγήθηκε συνάντηση στο πλαίσιο της θεματικής People-to-People. Συμμετείχαν η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, η υπουργός Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη και ο υφυπουργός Αθλητισμού Γιάννης Βρούτσης. Από αμερικανικής πλευράς συμμετείχε η υφυπουργός Εξωτερικών Catherine Dillon. Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε σε θερμό και εποικοδομητικό κλίμα. Επιβεβαιώθηκε η βούληση των δύο χωρών για ενίσχυση της συνεργασίας. Οι τομείς είναι ο πολιτισμός, η παιδεία και ο αθλητισμός.
Η σημασία της συμφωνίας
Η ανανέωση του Μνημονίου έχει διττή σημασία. Πρώτον, θωρακίζει την ελληνική πολιτιστική κληρονομιά. Δεύτερον, ενισχύει τη στρατηγική σχέση Ελλάδας και ΗΠΑ. Η καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης πολιτιστικών αγαθών απαιτεί διεθνή συνεργασία. Η Ευρωπαϊκή Ένωση παρακολουθεί τις εξελίξεις. Η Ελλάδα αποτελεί πρότυπο σε αυτόν τον τομέα. Οι επαναπατρισμοί αρχαιοτήτων έχουν συμβολική και ουσιαστική αξία. Η συμφωνία ισχύει έως το 2031. Οι δύο πλευρές θα συνεχίσουν να συνεργάζονται στενά.
Η επόμενη μέρα
Το Υπουργείο Πολιτισμού προχωρά στον σχεδιασμό της έκθεσης στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο. Οι λεπτομέρειες θα ανακοινωθούν τον επόμενο χρόνο. Παράλληλα, οι δύο χώρες ετοιμάζουν τις κοινές εκδηλώσεις για τα 250 χρόνια από την Αμερικανική Ανεξαρτησία. Η πολιτιστική συνεργασία ενισχύεται διαρκώς. Οι Ολυμπιακοί Αγώνες του 2028 αποτελούν ευκαιρία για περαιτέρω δράσεις. Η συμφωνία αποτελεί εργαλείο προστασίας της κληρονομιάς. Ο διάλογος μεταξύ των δύο χωρών συνεχίζεται.
