Έκλεψαν το εξώφυλλο της «Αποκάλυψης» του Dalí
Το έργο των 150 κιλών, αξίας αρκετών εκατομμυρίων ευρώ, ανήκει στο περίφημο «Βιβλίο της Αποκάλυψης», ένα μνημειώδες έργο 210 κιλών - Το περίφημο βιβλίο δημιουργήθηκε με τη συμμετοχή 14 κορυφαίων συγγραφέων και καλλιτεχνών του 20ού αιώνα
Μια μυθιστορηματική ιστορία που ξεκίνησε πριν από σχεδόν 70 χρόνια, πέρασε από το Παρίσι, ταξίδεψε σε ολόκληρο τον κόσμο, κινδύνευσε να διαμελιστεί στην Ιαπωνία και τελικά επέστρεψε στη Γαλλία, αποκτά τώρα ένα ακόμη δραματικό κεφάλαιο. Το χάλκινο εξώφυλλο του περίφημου «Βιβλίου της Αποκάλυψης», το οποίο φιλοτέχνησε ο Salvador Dalí για ένα από τα πιο φιλόδοξα εκδοτικά εγχειρήματα του 20ού αιώνα, εκλάπη από κέντρο σύγχρονης τέχνης στο Issoire της Auvergne.
σχετικά άρθρα
Η κλοπή σημειώθηκε τη νύχτα της Κυριακής 4 προς τη Δευτέρα 5 Οκτωβρίου. Το εξώφυλλο ζυγίζει περίπου 150 κιλά και η αξία του εκτιμάται σε αρκετά εκατομμύρια ευρώ. Αποτελούσε το εμβληματικότερο τμήμα ενός μοναδικού βιβλίου συνολικού βάρους 210 κιλών, το οποίο δημιουργήθηκε μεταξύ 1958 και 1961 με τη συμμετοχή επτά συγγραφέων και επτά κορυφαίων εικαστικών, ανάμεσά τους οι Jean Cocteau, Jean Giono, Emil Cioran, Léonard Foujita, Bernard Buffet, Leonor Fini και Ossip Zadkine. Το ίδιο το βιβλίο δεν εκλάπη. Οι πολύτιμες περγαμηνές του φυλάσσονταν σε ασφαλή χώρο, χωριστά από το χάλκινο εξώφυλλο, το οποίο παρουσιαζόταν στο κοινό και επρόκειτο να παραμείνει στην έκθεση έως το τέλος Οκτωβρίου.
Η κλοπή του έργου των 150 κιλών
Ο ιδιοκτήτης του έργου, Christian Karoutzos, αντιλήφθηκε την κλοπή αργά το πρωί της Δευτέρας, όταν έφθασε στο κέντρο σύγχρονης τέχνης που βρίσκεται στα περίχωρα της Issoire, στο Puy-de-Dôme. Μία από τις μεγάλες πύλες του κτιρίου είχε παραβιαστεί και το ογκώδες χάλκινο εξώφυλλο είχε εξαφανιστεί. Η εισαγγελία του Clermont-Ferrand άνοιξε έρευνα για την υπόθεση, κάνοντας λόγο για «έργο τέχνης μεγάλης αξίας» και για «εξαιρετικό και μοναδικό κομμάτι». Τις έρευνες για τον εντοπισμό του έχουν αναλάβει οι αρμόδιες υπηρεσίες της γαλλικής χωροφυλακής. Παρά το τεράστιο βάρος του, το έργο κατάφερε να απομακρυνθεί από τον χώρο. Η οικονομική του αξία υπολογίζεται σε αρκετά εκατομμύρια ευρώ, ωστόσο η καλλιτεχνική και ιστορική σημασία του είναι πολύ δυσκολότερο να αποτιμηθεί, καθώς πρόκειται για μοναδικό έργο που δεν διαθέτει δεύτερο αντίτυπο.
Ένα εξώφυλλο που είναι έργο Τέχνης από μόνο του
Το χάλκινο εξώφυλλο του Salvador Dalí δεν δημιουργήθηκε απλώς για να προστατεύει τις σελίδες του βιβλίου. Στην πραγματικότητα, δεν περιέκλεισε ποτέ τις περγαμηνές του. Αποτελούσε ένα αυτοτελές γλυπτικό έργο που συμβόλιζε ολόκληρη τη δημιουργία, ενώ τα φύλλα του βιβλίου παρέμεναν ανεξάρτητα. Ο Joseph Forêt είχε μάλιστα σχεδιάσει ειδικό μηχανισμό για το ξεφύλλισμά τους. Ο Salvador Dalí διακόσμησε το εξώφυλλο με χρυσό και πολύτιμους λίθους, ενσωματώνοντας παράλληλα απροσδόκητα αντικείμενα, όπως κοχύλια και πιρούνια. Το αποτέλεσμα συμπύκνωνε την αναγνωρίσιμη σουρεαλιστική γλώσσα του καλλιτέχνη και μετέτρεπε ένα χρηστικό στοιχείο του βιβλίου σε αυτόνομο έργο τέχνης.
Η δημιουργία του ήταν εξίσου ιδιαίτερη. Ο Salvador Dalí διαμόρφωσε αρχικά το έργο πάνω σε ένα μεγάλο κομμάτι κεριού, το οποίο επεξεργάστηκε ώστε να τοποθετήσει επάνω του βελόνες, καρφιά, καλλιεργημένα μαργαριτάρια και άλλα αντικείμενα. Στη συνέχεια, το παρισινό χυτήριο Susse το μετέφερε σε μπρούντζο χρησιμοποιώντας τη μέθοδο του χαμένου κεριού. Η τεχνική αυτή συνέβαλε καθοριστικά στη μοναδικότητα του έργου. Σε αντίθεση με άλλα γλυπτά του Salvador Dalí που έχουν παραχθεί σε δεκάδες ή ακόμη και εκατοντάδες αντίτυπα, το συγκεκριμένο εξώφυλλο δημιουργήθηκε μόνο μια φορά.
Το όνειρο του Joseph Forêt για ένα «βιβλίο καθεδρικό ναό»
Πίσω από το «Βιβλίο της Αποκάλυψης» βρισκόταν ο Γάλλος εκδότης Τέχνης Joseph Forêt, μια ασυνήθιστη προσωπικότητα που φιλοδόξησε να δημιουργήσει ένα βιβλίο χωρίς προηγούμενο. Ο Joseph Forêt γεννήθηκε το 1901 στο Mont-Dore. Έμεινε ορφανός σε πολύ μικρή ηλικία και μεγάλωσε με τη γιαγιά του. Σύμφωνα με την αφήγηση του Christian Karoutzos, όταν ήταν παιδί μετέφερε με καρότσι τυριά στην αγορά προκειμένου να βοηθήσει οικονομικά την οικογένειά του. Σε ηλικία 18 ετών εγκαταστάθηκε στο Παρίσι, όπου έκανε διάφορες δουλειές, ασχολήθηκε με την ποδηλασία και εξέδωσε καρτ ποστάλ αφιερωμένες στο άθλημα. Στην πορεία γνώρισε τον Maurice Utrillo και τον Salvador Dalí και στράφηκε στην έκδοση έργων τέχνης. Το 1958 συνέλαβε την ιδέα ενός βιβλίου που θα ξεπερνούσε οτιδήποτε είχε δημιουργηθεί μέχρι τότε. Οραματίστηκε το βαρύτερο και ακριβότερο βιβλίο στον κόσμο, ένα μνημειώδες έργο που αποκαλούσε «βιβλίο καθεδρικό ναό».
Για να πραγματοποιήσει το σχέδιό του συγκέντρωσε 14 από τις σημαντικότερες προσωπικότητες της τέχνης και της λογοτεχνίας της εποχής. Στο εγχείρημα συμμετείχαν επτά συγγραφείς, ανάμεσά τους οι Jean Cocteau, Jean Giono και Emil Cioran, καθώς και επτά εικαστικοί, μεταξύ των οποίων οι Léonard Foujita, Bernard Buffet, Leonor Fini και Ossip Zadkine. Ο Pablo Picasso είχε επίσης προσκληθεί να συμμετάσχει. Σύμφωνα με όσα είχε αφηγηθεί ο Christian Karoutzos, ο Pablo Picasso έθεσε όμως έναν όρο. Θα συμμετείχε είτε εκείνος είτε ο Salvador Dalí, όχι και οι δυο. Ο Joseph Forêt επέλεξε τον Salvador Dalí, με τον οποίο ήδη συνεργαζόταν.
93.000 γράμματα γραμμένα στο χέρι
Η ολοκλήρωση του «Βιβλίου της Αποκάλυψης» χρειάστηκε περίπου 3 χρόνια. Η καλλιγράφος Micheline Nicolas ανέλαβε ένα από τα πιο απαιτητικά μέρη του εγχειρήματος, γράφοντας με το χέρι περίπου 93.000 γράμματα πάνω σε περγαμηνές από δέρμα προβάτου. Για την κατασκευή τους είχαν επιλεγεί τα κατάλληλα δέρματα ανάμεσα σε περίπου 300.000, στοιχείο που αποκαλύπτει την κλίμακα και την τελειομανία με την οποία αντιμετωπίστηκε το εγχείρημα. Όταν ολοκληρώθηκε, το βιβλίο ζύγιζε συνολικά 210 κιλά και απέκτησε τη φήμη του βαρύτερου και ακριβότερου βιβλίου που είχε δημιουργηθεί ποτέ.
Το «Βιβλίο της Αποκάλυψης» παρουσιάστηκε για πρώτη φορά το 1961 στο Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης του Παρισιού και στη συνέχεια άρχισε ένα εντυπωσιακό ταξίδι σε ολόκληρο τον κόσμο. Το έργο παρουσιάστηκε σε περίπου 146 εκθέσεις και έφθασε ακόμη και στο κατάστρωμα του περίφημου υπερωκεάνιου «France», κατά τη διάρκεια ταξιδιού από τη Χάβρη στη Νέα Υόρκη. Η τεράστια φιλοδοξία του εγχειρήματος είχε όμως βαρύ οικονομικό τίμημα για τον δημιουργό του. Ο Joseph Forêt οδηγήθηκε σε οικονομική καταστροφή και στις αρχές της δεκαετίας του 1970 αναγκάστηκε να αποχωριστεί το έργο που είχε οραματιστεί. Το βιβλίο πέρασε στην κατοχή Ελβετού επιχειρηματία, ο οποίος πέθανε προτού προλάβει να εξοφλήσει την πίστωση που είχε λάβει για την αγορά του. Στη συνέχεια περιήλθε σε τράπεζα και τελικά κατέληξε σε αποθήκη στην Ιαπωνία, όπου κινδύνευσε να διαλυθεί και να πωληθεί κομμάτι προς κομμάτι για να καλυφθούν τα έξοδα φύλαξής του.
Η επιστροφή στη Γαλλία
Στις αρχές της δεκαετίας του 2000 το έργο εντόπισε ο Christian Karoutzos, πρώην συντηρητής και αποκαταστάτης έργων Τέχνης. Η απόφαση να το αποκτήσει, όπως ο ίδιος είχε περιγράψει, ήταν αποτέλεσμα ενός «κεραυνοβόλου έρωτα» με το έργο. Η αγορά αποδείχθηκε μια τεράστια οικονομική δέσμευση. «Χρειάστηκα 10 χρόνια για να το αποπληρώσω, χωρίς να πάρω ούτε μια ημέρα άδεια», είχε εξομολογηθεί ο Christian Karoutzos. Ο Christian Karoutzos δεν είχε αποκαλύψει το ακριβές τίμημα της αγοράς, περιοριζόμενος να αναφέρει ότι επρόκειτο για «αρκετά εκατομμύρια ευρώ». Η επιστροφή του βιβλίου στη Γαλλία συνοδεύτηκε πάντως από δυσάρεστες εκπλήξεις. Τρεις περγαμηνές του Léonard Foujita παρέμειναν στο Τόκιο, ενώ μία «Σταύρωση» που αποδιδόταν στον Salvador Dalí αποδείχθηκε ότι ήταν πλαστή.
Ο Christian Karoutzos θεωρεί το «Βιβλίο της Αποκάλυψης» «ένα αριστούργημα που δεν έχει όμοιό του» και τα τελευταία χρόνια προσπαθούσε να εξασφαλίσει την αναγνώρισή του από το γαλλικό κράτος, ώστε το έργο να παραμείνει οριστικά στη Γαλλία. Το μεγάλο του όνειρο ήταν να παρουσιάσει κάποτε το βιβλίο ολόκληρο, κάτι που απαιτεί εκθεσιακό χώρο αρκετών εκατοντάδων τετραγωνικών μέτρων. Μεταξύ των σχεδίων που εξετάζονταν ήταν μια έκθεση στην Angers, την πόλη που φιλοξενεί τη διάσημη μεσαιωνική ταπισερί της Αποκάλυψης. Η κλοπή αλλάζει πλέον τα δεδομένα. Οι περγαμηνές του βιβλίου παραμένουν ασφαλείς, όμως το μοναδικό χάλκινο εξώφυλλο του Salvador Dalí αγνοείται. Έπειτα από ένα ταξίδι δεκαετιών σε μουσεία, εκθέσεις, υπερωκεάνια, τράπεζες και αποθήκες στην άλλη άκρη του κόσμου, το «Βιβλίο της Αποκάλυψης» βρίσκεται ξανά αντιμέτωπο με τον κίνδυνο να μείνει ακρωτηριασμένο. Και αυτή τη φορά το ερώτημα δεν είναι πού θα παρουσιαστεί στη συνέχεια, αλλά αν το βαρύτερο βιβλίο του κόσμου θα ξαναβρεί ποτέ το μοναδικό εξώφυλλο που δημιούργησε γι’ αυτό ο Salvador Dalí.
