Το παρασκήνιο με τα «ασημικά» της Κουμουνδούρου και η διάλυση του ΣΥΡΙΖΑ
Το κρίσιμο ζήτημα βρίσκεται στις τραπεζικές υποχρεώσεις και στις εκχωρήσεις κρατικών επιχορηγήσεων
Επειδή πολλά γράφονται και λέγονται για την διάλυση του ΣΥΡΙΖΑ, αξίζει να επισημάνουμε ότι η συζήτηση για νέο φορέα στην Κεντροαριστερά που τρέχει ο Αλέξης Τσίπρας σκοντάφτει σε δάνεια, κρατικές επιχορηγήσεις και τον έλεγχο της κομματικής περιουσίας της Κουμουνδούρου. Αυτός είναι ίσως ο πιο σημαντικός λόγος που κανείς δεν μπορεί να πάρει απόφαση για να απορροφηθεί ο ΣΥΡΙΖΑ από το κόμμα Τσίπρα.
σχετικά άρθρα
Η πολιτική κρίση που διαπερνά τον ΣΥΡΙΖΑ – Προοδευτική Συμμαχία δεν αφορά πλέον μόνο τη φυσιογνωμία, την ηγεσία ή τη στρατηγική του κόμματος. Στο παρασκήνιο εξελίσσεται μια πολύ πιο σύνθετη και ευαίσθητη συζήτηση: Τι θα συμβεί με τα οικονομικά, τα περιουσιακά στοιχεία και τα χρέη του κόμματος σε περίπτωση διάλυσης, συγχώνευσης ή δημιουργίας νέου πολιτικού φορέα; Μπορεί ο σημερινός πρόεδρος Σωκράτης Φάμελλος να πάρει πάνω του τέτοιες αποφάσεις;
Παρά τα σενάρια περί «επανεκκίνησης της Κεντροαριστεράς», η πραγματικότητα είναι ότι η αυτοδιάλυση ενός μεγάλου κόμματος δεν είναι απλή πολιτική πράξη. Είναι μια διαδικασία με σοβαρές οικονομικές, νομικές και οργανωτικές συνέπειες. Και στην περίπτωση του ΣΥΡΙΖΑ, τα «ασημικά» και τα χρέη φαίνεται πως λειτουργούν ως βασικός ανασταλτικός παράγοντας.
Η πραγματική αξία του κόμματος
Σε αντίθεση με την εικόνα που συχνά κυριαρχεί στη δημόσια συζήτηση, τα ελληνικά κόμματα δεν διαθέτουν τεράστια ακίνητη περιουσία. Η οικονομική τους δύναμη βασίζεται κυρίως: στην κρατική επιχορήγηση, στις μελλοντικές χρηματοροές από εκλογικά ποσοστά, στις τραπεζικές δυνατότητες που δημιουργεί αυτή επιχορήγηση και στον κομματικό μηχανισμό. Ο ΣΥΡΙΖΑ, ειδικά μετά την περίοδο διακυβέρνησης 2015–2019, απέκτησε έναν διευρυμένο οργανωτικό μηχανισμό με αυξημένες λειτουργικές δαπάνες, προσωπικό, γραφεία και υποχρεώσεις. Όμως η συνεχής εκλογική πτώση των τελευταίων ετών έχει μειώσει δραματικά τις κρατικές χρηματοδοτήσεις, περιορίζοντας την οικονομική του αντοχή.
Τα δάνεια και οι δεσμευμένες επιχορηγήσεις
Το κρίσιμο ζήτημα βρίσκεται στις τραπεζικές υποχρεώσεις και στις εκχωρήσεις κρατικών επιχορηγήσεων. Όπως συμβαίνει διαχρονικά με τα περισσότερα μεγάλα κόμματα, οι μελλοντικές κρατικές χρηματοδοτήσεις αποτελούν τη βασική εγγύηση προς τις τράπεζες. Αυτό σημαίνει ότι ένα σημαντικό μέρος των μελλοντικών εσόδων του κόμματος είναι ουσιαστικά «προσημειωμένο». Σε περίπτωση αυτοδιάλυσης, τα ερωτήματα γίνονται εκρηκτικά: •ποιος αναλαμβάνει τα χρέη; •ποιος διαχειρίζεται τις εκχωρημένες επιχορηγήσεις; •και ποιος θεωρείται ο νόμιμος διάδοχος του κόμματος; Καμία τράπεζα δεν πρόκειται να αποδεχθεί εύκολα μια πολιτική εξαΰλωση του νομικού φορέα χωρίς σαφή συνέχεια στις οικονομικές υποχρεώσεις.
Τα «ασημικά» της Κουμουνδούρου
Παρά τον συμβολικό όρο «ασημικά», η πραγματική περιουσία ενός κόμματος δεν περιορίζεται στα ακίνητα ή στον εξοπλισμό. Στην περίπτωση του ΣΥΡΙΖΑ περιλαμβάνει: τα κεντρικά γραφεία και τις υποδομές, τα κομματικά μέσα και αρχεία, τον οργανωτικό μηχανισμό, τα εμπορικά και πολιτικά δικαιώματα του ονόματος, τη συμμετοχή σε συνδεδεμένες δομές, και κυρίως την πρόσβαση στη δημόσια χρηματοδότηση. Αυτά είναι τα στοιχεία που προκαλούν τις μεγαλύτερες εσωτερικές συγκρούσεις όταν ένα κόμμα εισέρχεται σε φάση διάσπασης ή ανασύνθεσης. Κανείς πρόεδρος του κόμματος δεν μπορεί να αποφασίσει τίποτα για όλα τα παραπάνω.
Το μεγάλο νομικό ερώτημα: Ποιος είναι ο διάδοχος;
Σε κάθε σενάριο διάλυσης ή συγχώνευσης, το βασικό ζήτημα είναι η «πολιτική και νομική συνέχεια». Αν δημιουργηθεί νέος φορέας θα θεωρείται συνέχεια του ΣΥΡΙΖΑ; Θα κληρονομήσει τα χρέη; Θα αποκτήσει πρόσβαση στις κρατικές επιχορηγήσεις; Θα περάσουν σε αυτόν οι οργανώσεις και τα περιουσιακά στοιχεία; Οι απαντήσεις δεν είναι αυτονόητες. Σε πολλές περιπτώσεις της μεταπολιτευτικής ιστορίας, οι αλλαγές ονομάτων και οι συγχωνεύσεις χρησιμοποιήθηκαν για πολιτική επανεκκίνηση χωρίς πλήρη ρήξη με το προηγούμενο οικονομικό και οργανωτικό πλαίσιο. Ωστόσο, μια πλήρης αυτοδιάλυση θα δημιουργούσε πρωτοφανές πεδίο νομικών και πολιτικών συγκρούσεων.
Ο φόβος της οικονομικής κατάρρευσης
Στελέχη που παρακολουθούν στενά τα οικονομικά του κόμματος θεωρούν ότι μια άτακτη διάλυση θα μπορούσε να προκαλέσει πάγωμα χρηματοδοτήσεων, ενεργοποίηση τραπεζικών απαιτήσεων, δικαστικές διεκδικήσεις και πλήρη αποδιοργάνωση του κομματικού μηχανισμού. Αυτός είναι και ο βασικός λόγος που, παρά τη βαθιά κρίση, τα σενάρια που συζητούνται πιο σοβαρά αφορούν πολιτικό μετασχηματισμό, αλλαγή ηγεσίας και συνέδριο επανίδρυσης, ή δημιουργία ευρύτερης συμμαχίας, και όχι άμεσο «λουκέτο».
Πέρα από τους αριθμούς, η συζήτηση για τα οικονομικά του ΣΥΡΙΖΑ έχει και ισχυρό συμβολικό χαρακτήρα. Για πολλούς στο εσωτερικό του χώρου, το κόμμα δεν είναι απλώς ένας εκλογικός μηχανισμός αλλά ο βασικός φορέας της ελληνικής ριζοσπαστικής Αριστεράς μετά τη μεταπολίτευση. Η ιδέα της αυτοδιάλυσης αγγίζει ιστορικές, ιδεολογικές και προσωπικές ισορροπίες δεκαετιών. Έτσι, όσο κι αν η πολιτική πίεση για ανασύνθεση της Κεντροαριστεράς μεγαλώνει, τα χρέη, οι δεσμευμένες επιχορηγήσεις και ο έλεγχος των «ασημικών» λειτουργούν ως το ισχυρότερο φρένο σε κάθε σχέδιο άμεσης αυτοδιάλυσης.
Το μπλέξιμο με το κτήριο της Κουμουνδούρου
Αξίζει για παράδειγμα να θυμηθούμε ότι στο παρελθόν ο ΣΥΡΙΖΑ είχε πολλές περιπέτειες με την αγορά του κτηρίου της Κουμουνδούρου. Το συγκεκριμένο κτήριο αποτέλεσε πεδίο έντονης πολιτικής αντιπαράθεσης το 2016, κατά τη διάρκεια των εργασιών της Εξεταστικής Επιτροπής της Βουλής για τη διερεύνηση της νομιμότητας των δανειοδοτήσεων κομμάτων και ΜΜΕ. Η καταγγελία για «αδήλωτο» κτήριο στην Εφορία επί 16 χρόνια έγινε από βουλευτές της ΝΔ. Δεν ήταν όμως μόνο αυτό. Ένα δεύτερο ζήτημα που εξετάστηκε στην ίδια Εξεταστική Επιτροπή αφορούσε το δάνειο που είχε λάβει ο Συνασπισμός από την Τράπεζα Αττικής για την αποπληρωμή του κτηρίου. Υπήρξαν αιχμές από την πλευρά της ΝΔ για ευνοϊκή μεταχείριση και «κούρεμα» μέρους των προσαυξήσεων ή του τελικού ποσού αποπληρωμής.