Το άσπρο μαύρο από το υπουργείο Παιδείας μετά το φιάσκο με τα ιδιωτικά πανεπιστήμια
Το κράτος δεν έκανε καλά τη δουλειά του
Ακυρώθηκαν από το ΣτΕ τρεις άδειες λειτουργίας μη κρατικών πανεπιστημίων και το υπουργείο πανηγυρίζει ότι «το θεσμικό πλαίσιο είναι συνταγματικό» – Το ερώτημα όμως παραμένει: ποιος έδωσε τις άδειες και γιατί δεν τηρήθηκαν οι νόμιμες προϋποθέσεις;
σχετικά άρθρα
Η κυβέρνηση βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα σοβαρό πολιτικό και θεσμικό πρόβλημα στην υπόθεση των μη κρατικών πανεπιστημίων και η πρώτη αντίδραση του υπουργείου Παιδείας είναι να επιχειρήσει να παρουσιάσει την εικόνα περίπου ως… επιτυχία.
Το Συμβούλιο της Επικρατείας ακύρωσε τρεις άδειες λειτουργίας μη κρατικών πανεπιστημίων και τα προγράμματα σπουδών τους στο σύνολό τους. Πρόκειται για τα παραρτήματα του CITY University/University of York, του Keele University και του Anatolia College. Η απόφαση αφορά δηλαδή τρεις από τις τέσσερις δομές που είχαν αδειοδοτηθεί από την κυβέρνηση για να λειτουργήσουν στην Ελλάδα.
Και όμως, αντί η πολιτική συζήτηση να επικεντρωθεί στο αυτονόητο ερώτημα, δηλαδή πώς δόθηκαν άδειες οι οποίες στη συνέχεια ακυρώθηκαν από το ανώτατο διοικητικό δικαστήριο της χώρας, το υπουργείο επιλέγει να σταθεί κυρίως στο ότι το θεσμικό πλαίσιο των μη κρατικών πανεπιστημίων δεν κρίθηκε συνολικά αντισυνταγματικό.
Αυτό είναι το πρώτο μεγάλο επικοινωνιακό τέχνασμα.
Δεν ακυρώθηκε ο νόμος – ακυρώθηκαν όμως οι άδειες
Πράγματι, το ένα δεν ταυτίζεται με το άλλο.
Το ΣτΕ δεν είπε ότι κάθε μορφή μη κρατικού πανεπιστημίου είναι εκ προοιμίου αντισυνταγματική. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η κυβέρνηση δικαιώθηκε στη συγκεκριμένη διαδικασία αδειοδότησης.
Το αντίθετο.
Τρεις άδειες που είχε χορηγήσει το κράτος ακυρώθηκαν.
Και αυτό από μόνο του αποτελεί σοβαρό πλήγμα για τον τρόπο με τον οποίο το υπουργείο χειρίστηκε μια μεταρρύθμιση που η κυβέρνηση είχε παρουσιάσει ως μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις της στον χώρο της Παιδείας.
Η ίδια η κυβέρνηση, όταν ανακοίνωσε τις τέσσερις άδειες τον Αύγουστο του 2025, είχε υποστηρίξει ότι η διαδικασία βασίστηκε σε αυστηρές προδιαγραφές της ΕΘΑΑΕ και σε έλεγχο των κτιριακών και τεχνικών προδιαγραφών από τον ΕΟΠΠΕΠ.
Σήμερα, όμως, τρεις από αυτές τις αδειοδοτήσεις βρίσκονται στον κάλαθο της ακυρωτικής κρίσης του ΣτΕ.
Και εδώ ακριβώς αρχίζουν τα δύσκολα.
Ποις έκανε τον έλεγχο; Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν «το θεσμικό πλαίσιο παραμένει».
Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν εφαρμόστηκε σωστά το θεσμικό πλαίσιο από εκείνους που είχαν την ευθύνη να το εφαρμόσουν. Γιατί οι άδειες δεν εκδόθηκαν από κάποιον ιδιώτη. Εκδόθηκαν από το κράτος.
Η κυβέρνηση είχε δημιουργήσει έναν μηχανισμό ελέγχου, είχε ορίσει αρμόδιες αρχές, είχε θεσπίσει διαδικασίες και στη συνέχεια ανακοίνωσε πανηγυρικά ότι τέσσερα μη κρατικά πανεπιστήμια περνούν το κατώφλι της ελληνικής ανώτατης εκπαίδευσης.
Μάλιστα, όταν ανακοινώθηκαν οι άδειες, η κυβέρνηση είχε παρουσιάσει την αυστηρότητα των ελέγχων ως απόδειξη της ποιότητας της μεταρρύθμισης.
Τώρα, όμως, το ΣτΕ έρχεται να ακυρώσει τρεις από αυτές. Αρα η πολιτική συζήτηση δεν μπορεί να τελειώνει στη φράση «το πλαίσιο είναι συνταγματικό».. Πρέπει να αρχίζει από εκεί.
Οι «λεπτομέρειες» που μόνο λεπτομέρειες δεν είναι
Η κυβέρνηση επιχειρεί να υποβαθμίσει την υπόθεση παρουσιάζοντας τις πλημμέλειες ως ζητήματα διαδικαστικού χαρακτήρα.
Μόνο που στη διοίκηση οι διαδικασίες δεν είναι διακοσμητικές.
Όταν ένας νόμος προβλέπει συγκεκριμένα στάδια ελέγχου, πιστοποίησης, αξιολόγησης και διαπίστωσης των απαραίτητων προϋποθέσεων, αυτά τα στάδια αποτελούν προϋπόθεση για να μπορεί νόμιμα να εκδοθεί μια άδεια.
Και όταν ένα δικαστήριο ακυρώνει την άδεια, δεν μπορεί η πολιτική εξουσία να απαντά απλώς ότι «θα διορθώσουμε τις διαδικασίες».
Διότι η εύλογη ερώτηση είναι:
Γιατί δεν διορθώθηκαν πριν δοθεί η άδεια;
Από την πανηγυρική ανακοίνωση στην ακύρωση
Εδώ βρίσκεται και η μεγαλύτερη πολιτική αντίφαση. Τον Αύγουστο του 2025 η κυβέρνηση παρουσίαζε την αδειοδότηση των τεσσάρων μη κρατικών πανεπιστημίων ως ιστορική μεταρρύθμιση.
Ο ίδιος ο πρωθυπουργός είχε χαρακτηρίσει την εξέλιξη δικαίωση μιας μεταρρύθμισης που, όπως υποστήριζε, είχε καθυστερήσει επί δεκαετίες.
Το υπουργείο είχε επίσης υπογραμμίσει ότι οι άδειες δόθηκαν μετά από σύμφωνες γνώμες των αρμόδιων αρχών και μετά από αυστηρό έλεγχο ακαδημαϊκών, διοικητικών, τεχνικών και κτιριακών προϋποθέσεων.
Σήμερα, όμως, τρεις από τις τέσσερις άδειες ακυρώνονται.
Αυτό δεν είναι μια ασήμαντη υποσημείωση.
Είναι πολιτική ήττα στη διαδικασία εφαρμογής μιας εμβληματικής κυβερνητικής μεταρρύθμισης, ακόμη και αν το ίδιο το θεσμικό οικοδόμημα δεν καταρρέει.
Η επικοινωνιακή αντεπίθεση
Και εδώ εμφανίζεται η κυβερνητική γραμμή. Το υπουργείο επιμένει στη συνταγματικότητα του θεσμικού πλαισίου και επιχειρεί να απομονώσει τις ακυρώσεις από τη συνολική μεταρρύθμιση. Η λογική είναι σαφής:
«Δεν ακυρώθηκε η μεταρρύθμιση. Ακυρώθηκαν συγκεκριμένες άδειες λόγω διαδικαστικών ζητημάτων».
Είναι όμως μια εξήγηση που αφήνει αναπάντητα κρίσιμα ερωτήματα. Γιατί η κυβέρνηση δεν είναι ένας εξωτερικός παρατηρητής της διαδικασίας.
Είναι ο θεσμός που σχεδίασε το σύστημα, το νομοθέτησε, το εφάρμοσε και τελικά υπέγραψε τις άδειες.
Επομένως, όταν το δικαστήριο ακυρώνει τις άδειες, η πολιτική ευθύνη δεν εξαφανίζεται επειδή το δικαστήριο δεν κατήργησε συνολικά τον νόμο.
Το πραγματικό διακύβευμα είναι η αξιοπιστία Το ζήτημα, επομένως, δεν είναι μόνο νομικό. Είναι πρωτίστως ζήτημα αξιοπιστίας του κράτους.
Οι οικογένειες που επέλεξαν να εμπιστευθούν τα συγκεκριμένα ιδρύματα δεν γνώριζαν ούτε μπορούσαν να γνωρίζουν τις λεπτομέρειες των διοικητικών διαδικασιών.
Είδαν το κράτος να δίνει άδεια.
Είδαν μια κυβέρνηση να παρουσιάζει τα ιδρύματα ως νόμιμα αδειοδοτημένα.
Είναι λογικό λοιπόν να ζητούν απαντήσεις.
Τι ακριβώς ελέγχθηκε;
Τι δεν ελέγχθηκε;
Ποιος είχε την ευθύνη;
Ποιος υπέγραψε;
Πώς έφτασε μια διοικητική διαδικασία μέχρι το σημείο της αδειοδότησης εφόσον υπήρχαν εκκρεμότητες ή ελλείψεις που στη συνέχεια στάθηκαν ικανές να οδηγήσουν σε ακύρωση;
Αυτά είναι τα ερωτήματα που δεν απαντώνται με την επανάληψη της φράσης «το πλαίσιο είναι συνταγματικό». Η κυβέρνηση δεν μπορεί να πανηγυρίζει και στις δύο περιπτώσεις
Υπάρχει και μια ακόμη αντίφαση. Όταν δόθηκαν οι άδειες, η κυβέρνηση παρουσίασε τη διαδικασία ως απόδειξη της αποτελεσματικότητας και της αυστηρότητας του νέου συστήματος.
Τώρα που τρεις άδειες ακυρώθηκαν, η ίδια κυβέρνηση υποστηρίζει ουσιαστικά ότι το πρόβλημα βρίσκεται σε επιμέρους διαδικαστικές αστοχίες.
Δεν μπορεί όμως ένα σύστημα να είναι ταυτόχρονα απολύτως αυστηρό όταν δίνει τις άδειες και απλώς «διαδικαστικά ατελές» όταν αυτές ακυρώνονται.
Κάπου υπάρχει μια θεσμική αντίφαση.Και αυτή πρέπει να εξηγηθεί. Το ΣτΕ έκανε τη δουλειά του. Το Συμβούλιο της Επικρατείας δεν νομοθετεί. Ελέγχει τη νομιμότητα των διοικητικών πράξεων. Αυτό ακριβώς έκανε. Το γεγονός ότι η απόφαση δεν ακυρώνει συνολικά τη δυνατότητα λειτουργίας μη κρατικών πανεπιστημίων δεν σημαίνει ότι οι συγκεκριμένες αποφάσεις αδειοδότησης ήταν σωστές.
Η δικαστική απόφαση πρέπει να διαβαστεί στο πραγματικό της μέγεθος:
Το ΣτΕ δεν έβαλε λουκέτο συνολικά στα μη κρατικά πανεπιστήμια. Έβαλε όμως φρένο σε τρεις συγκεκριμένες αδειοδοτήσεις που το ελληνικό κράτος είχε εγκρίνει.
Και αυτό είναι κάτι που η κυβέρνηση οφείλει να αντιμετωπίσει με θεσμική σοβαρότητα και όχι μόνο με επικοινωνιακούς όρους.
Το «άσπρο μαύρο» δεν απαντά στα ερωτήματα
Η υπόθεση δεν είναι αντιπαράθεση ανάμεσα σε εκείνους που θέλουν και εκείνους που δεν θέλουν τα μη κρατικά πανεπιστήμια. Αυτό είναι ένα άλλο ζήτημα. Εδώ υπάρχει κάτι πολύ πιο απλό:
Το κράτος έδωσε άδειες. Το ανώτατο διοικητικό δικαστήριο της χώρας ακύρωσε τρεις από αυτές.
Αυτό είναι το γεγονός.
Και το γεγονός δεν αλλάζει επειδή το υπουργείο υπογραμμίζει ότι ο νόμος ως σύνολο δεν κρίθηκε αντισυνταγματικός.
Η κυβέρνηση έχει κάθε δικαίωμα να υπερασπίζεται τη μεταρρύθμισή της.
Δεν έχει όμως την πολυτέλεια να παρουσιάζει μια δικαστική ακύρωση τριών αδειών ως περίπου… επιβεβαίωση της επιτυχίας της.
Γιατί τότε επιχειρείται το άσπρο να παρουσιαστεί ως μαύρο και το μαύρο ως άσπρο.
Και στο τέλος της ημέρας παραμένει ένα ερώτημα που δεν απαντάται με ανακοινώσεις:
Πώς γίνεται μια κυβέρνηση που διαβεβαίωνε ότι είχε θεσπίσει αυστηρούς ελέγχους και είχε ολοκληρώσει μια άρτια διαδικασία αδειοδότησης να βρίσκεται σήμερα να εξηγεί γιατί τρεις από τις άδειες που η ίδια έδωσε ακυρώθηκαν από το ΣτΕ; Αυτό είναι το πραγματικό θέμα. Και αυτό δεν είναι επικοινωνιακό. Είναι θεσμικό.
