Θεσμοθετείται Εθνικός Μηχανισμός προστασίας ζώων από φυσικές καταστροφές
Μέσω του Εθνικού Μηχανισμού για την προστασία τους, το καθεστώς τους στον κρατικό σχεδιασμό αλλάζει ριζικά, εξασφαλίζοντας τη δική τους ξεχωριστή θέση. Η εξέλιξη αυτή συνιστά μία σημαντική θεσμική μετατόπιση.
Θεσμοθετείται Εθνικός Μηχανισμός προστασίας ζώων από φυσικές καταστροφές
Στην Ελλάδα, τα ζώα δεν αντιμετωπίζονται πλέον ως παράπλευρες απώλειες κατά τη διάρκεια φυσικών καταστροφών, ούτε ως ευθύνη μεμονωμένων πολιτών. Η προστασία των ζώων ενσωματώνεται στον πυρήνα της Πολιτικής Προστασίας, περιλαμβάνοντας τη συμμετοχή της Ειδικής Γραμματείας στο κέντρο διαχείρισης κρίσεων, την πρόβλεψη για αποστολή μηνυμάτων μέσω του 112, την ένταξη της γραμμής 10400, τη δημιουργία ειδικής διασωστικής ομάδας ζώων και την ύπαρξη σταθερού σταθμού υποδοχής στην Αττική.
σχετικά άρθρα
Η αφετηρία του μηχανισμού δεν ήταν θεωρητική, αλλά προέκυψε από την εμπειρία των ανεξέλεγκτων πυρκαγιών και την αγωνία για τα εγκλωβισμένα ζώα. Ο Υπουργός Εσωτερικών, κ. Θοδωρής Λιβάνιος, δήλωσε ότι ο Αύγουστος του 2021, με τις συνεχείς κλήσεις και τα απελπισμένα αιτήματα για τη διάσωση ζώων, οδήγησε στη συνειδητοποίηση της ανάγκης για ένα μόνιμο σχέδιο. Το ΛΑΤΟ στο Γαλάτσι, που μετατράπηκε στο πρώτο ασφαλές καταφύγιο για πυρόπληκτα ζώα, αναφέρθηκε ως σημείο αναφοράς, χάρη στη συνδρομή του Δημάρχου Γαλατσίου, κ. Γιώργου Μαρκόπουλου. «Από εκείνη την αγωνία γεννήθηκε μια δέσμευση που έγινε πράξη: στις καταστροφές καμία ζωή δεν περισσεύει και κανένα ζώο δεν μένει πίσω. Και αυτό πλέον είναι θεσμοθετημένο», σημείωσε ο κ. Λιβάνιος.
Το ΛΑΤΟ στο Γαλάτσι, που λειτούργησε ως κέντρο υποδοχής για πυρόπληκτα ζώα το 2021, αποτέλεσε την αφετηρία για την ανάπτυξη του μηχανισμού. Ο Ειδικός Γραμματέας, κ. Νικόλαος Χρυσάκης, επεσήμανε ότι «στις καταστροφές, ο χρόνος μετρά αλλιώς: με ανθρώπους που τρέχουν, με ζώα που περιμένουν, με ζωές που δεν φωνάζουν πάντα. Ο Εθνικός Μηχανισμός δίνει επιτέλους φωνή, σχέδιο και θέση σε όσους μέχρι χθες έμεναν στο περιθώριο της κρίσης».
Πρακτικά, ο Μηχανισμός οργανώνει τις διαδικασίες που μέχρι σήμερα βασίζονταν στην αυτοθυσία των εθελοντών, όπως απεγκλωβισμοί, μεταφορές, καταγραφή, παροχή πρώτων βοηθειών, φιλοξενία και επανενώσεις ζώων. Η γραμμή 10400 εντάσσεται στον Μηχανισμό για την επαλήθευση και διοχέτευση αιτημάτων διάσωσης στις ομάδες πεδίου. Η πρώτη ειδική διασωστική ομάδα ζώων θα ξεκινήσει τη λειτουργία της στην Αττική και προβλέπεται να επεκταθεί σε όλη την Ελλάδα έως το 2029.
Η κ. Έλενα Δέδε, εκπρόσωπος της κοινωνίας των πολιτών, τόνισε ότι ο Εθνικός Μηχανισμός επισφραγίζει τη θεσμική συνεργασία μεταξύ πολιτείας και πολιτών. Εξέφρασε την ικανοποίηση για την υιοθέτηση πρωτοβουλιών του οργανισμού Dogs’ Voice, όπως η γραμμή διάσωσης 10400 και η πρώτη ειδική διασωστική ομάδα ζώων. Η Dogs’ Voice, ως ανεξάρτητος μη κυβερνητικός οργανισμός που χρηματοδοτείται από ιδιώτες και δωρεές, αναδεικνύει μέσω της συμμετοχής της στον Μηχανισμό τον ρόλο της κοινωνίας των πολιτών όχι μόνο στην κάλυψη κενών, αλλά και στη συνδιαμόρφωση θεσμών.
Η θεσμοθέτηση του μηχανισμού σηματοδοτεί ότι τα ζώα εντάσσονται πλέον επίσημα στον σχεδιασμό εθνικής ετοιμότητας. Η προστασία τους δεν θα εξαρτάται πλέον από μεμονωμένες ενέργειες ή την τύχη, αλλά θα αποτελεί αναγνωρισμένο μέρος της κρατικής μέριμνας για την προετοιμασία, αντίδραση και τον σεβασμό στη ζωή.
Παρά τη νέα θεσμική προσέγγιση, η κ. Κατρίνα Τσάνταλη, ιδρύτρια του A Little Shelter, επεσήμανε την απουσία του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων στην προστασία παραγωγικών ζώων και ιπποειδών κατά τις πυρκαγιές. Το A Little Shelter, μαζί με την Vegan Farm, έχει δεχθεί σχεδόν 1.000 παραγωγικά ζώα και δεκάδες ιπποειδή την τελευταία τετραετία, λειτουργώντας ως κέντρο υποδοχής. Η κ. Τσάνταλη δήλωσε ότι «παρότι συνεργαζόμαστε άριστα με την Ειδική Γραμματεία Ζώων και το υπουργείο Εσωτερικών, απουσιάζει το αρμόδιο υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης. Πολλά ζώα εξακολουθούν να αντιμετωπίζονται ως “κεφάλαιο“, χωρίς σχέδια εκκένωσης ή ουσιαστική προστασία».
Τρία παραδείγματα ζώων που διασώθηκαν αναδεικνύουν την ανάγκη για ολοκληρωμένη προστασία: ο Φοίνικας, ένα νεογέννητο που παραμορφώθηκε από εγκαύματα στις φωτιές της Μάνδρας το 2023, η Κόνυ, μια γαϊδουρίτσα με παραμορφωμένη σπονδυλική στήλη που σώθηκε από εθελοντές, και η Σόφη, μια γουρούνα από τις φωτιές του Γέρακα το 2024, η οποία διασώθηκε και ζει σήμερα ασφαλής. Όλα αυτά τα ζώα φιλοξενούνται στο Athens Happy House. Ο κ. Νεκτάριος Παπαζαχαρίας από το Athens Happy House δήλωσε: «Εκεί όπου λείπει το κράτος, στεκόμαστε εμείς. Δεν ζητάμε να κάνουν όλοι αυτό που κάνουμε. Ζητάμε να μη στέκονται απέναντι σε όσους προσπαθούν και, κυρίως, απέναντι στα ίδια τα ζώα».
Ως επόμενο βήμα, η κ. Έλενα Δέδε αναφέρει την εκκρεμότητα της ένταξης των ιπποειδών και των παραγωγικών ζώων στον μηχανισμό. Τόνισε ότι θα συνεχιστεί η συνεργασία και οι προσπάθειες για να διασφαλιστεί ότι ο μηχανισμός θα καλύπτει όλα τα ζώα, σε ολόκληρη την Ελλάδα.
