Οι Τούρκοι στήνουν σκηνικό πολέμου – Πώς απειλούν την Ελλάδα
Πού το πάει ο Ερντογάν;
Η Άγκυρα μιλά πλέον ανοιχτά για προετοιμασία «πολέμου μεγάλης κλίμακας» – Οι βάσεις σε Λιβύη, Συρία, Κατάρ και Ιράκ, η πίεση στο Αιγαίο, η «Γαλάζια Πατρίδα» και το μήνυμα ότι η Τουρκία δεν θα περιορίσει τη δράση της στην Ανατολική Μεσόγειο.
σχετικά άρθρα
Νέα δεδομένα στο ήδη βαρύ ελληνοτουρκικό σκηνικό δημιουργεί η δημόσια συζήτηση στην Τουρκία για προετοιμασία των Ενόπλων Δυνάμεων απέναντι ακόμη και στο ενδεχόμενο ενός πολέμου μεγάλης κλίμακας.
Το θέμα δεν προκύπτει από ελληνική εκτίμηση, αλλά από τουρκικά δημοσιεύματα. Η «Hurriyet» μεταδίδει ότι το τουρκικό υπουργείο Άμυνας επανασχεδιάζει τη στρατιωτική του στρατηγική με δύο βασικούς άξονες: την προετοιμασία για πιθανότητα μεγάλης πολεμικής σύγκρουσης και την περαιτέρω επέκταση της τουρκικής στρατιωτικής παρουσίας εκτός συνόρων.
Και μέσα σε αυτό το νέο δόγμα, η Ελλάδα δεν βρίσκεται εκτός κάδρου.
Το μήνυμα από την Άγκυρα
Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι η τουρκική στρατηγική δεν περιορίζεται πλέον στην παραδοσιακή αντιπαράθεση στο Αιγαίο. Η Άγκυρα επιχειρεί να αποκτήσει στρατιωτικό αποτύπωμα σε μια πολύ μεγαλύτερη γεωγραφική ζώνη.
Η Τουρκία διαθέτει ήδη στρατιωτικές εγκαταστάσεις ή παρουσία στη Λιβύη, τη Συρία, το Κατάρ και το Ιράκ και, σύμφωνα με το τουρκικό δημοσίευμα, εξετάζει την περαιτέρω επέκταση της παρουσίας της στη Σαουδική Αραβία και στη συνέχεια σε χώρες της Αφρικής και της Ασίας.
Πρόκειται για μια αντίληψη στρατιωτικής ισχύος που δεν αντιμετωπίζει πλέον την Τουρκία ως χώρα η οποία απλώς υπερασπίζεται τα σύνορά της, αλλά ως περιφερειακή δύναμη που θέλει να έχει δυνατότητα επιχειρησιακής παρουσίας σε πολλά μέτωπα.
Και αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα, καθώς το Αιγαίο και η Ανατολική Μεσόγειος αποτελούν ένα από τα βασικά πεδία όπου η τουρκική στρατηγική συγκρούεται με τις ελληνικές θέσεις.
Η Αθήνα στο στόχαστρο της τουρκικής ρητορικής
Την ίδια στιγμή που στην Τουρκία γίνεται λόγος για προετοιμασία απέναντι σε ένα ευρύτερο πολεμικό σενάριο, Τούρκος βουλευτής του κυβερνώντος AKP εξαπέλυσε νέα επίθεση κατά του Κυριάκου Μητσοτάκη με αφορμή τον ελληνικό χάρτη που παρουσιάστηκε στον ΟΗΕ και αμφισβητεί τις τουρκικές διεκδικήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο και το τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Το μήνυμα του βουλευτή Αϊχάν Γκίντερ ήταν ιδιαίτερα χαρακτηριστικό: η Τουρκία, όπως υποστήριξε, δεν πρόκειται να περιορίσει τη δράση της στη Μεσόγειο επειδή η Ελλάδα διαφωνεί.
Εδώ ακριβώς βρίσκεται το πρόβλημα.
Για την Αθήνα, το ζήτημα δεν είναι μόνο τι λέγεται σήμερα από έναν Τούρκο βουλευτή. Είναι ότι η συγκεκριμένη ρητορική εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλέγμα κινήσεων της Άγκυρας που αφορά θαλάσσιες ζώνες, έρευνες, στρατιωτικές ασκήσεις, μη επανδρωμένα αεροσκάφη, «γκρίζες ζώνες» και τη θεωρία της «Γαλάζιας Πατρίδας».
Από τα λόγια στα σενάρια πολέμου
Το ακόμη πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι τον Αύγουστο το τουρκικό υπουργείο Άμυνας είχε ήδη αναγνωρίσει επισήμως ότι εξετάζει σενάρια «κρίσης, έντασης και πολέμου» στην περιοχή.
Σε απάντηση προς Τούρκο βουλευτή, ο υπουργός Άμυνας Γιασάρ Γκιουλέρ ανέφερε ότι οι τουρκικές κρατικές υπηρεσίες εξετάζουν συντονισμένα όλες τις πιθανές εξελίξεις, από μια κρίση και αυξημένη ένταση μέχρι ακόμη και πολεμικό σενάριο. Στην ίδια απάντηση γινόταν ειδική αναφορά στην ελληνική στρατιωτική δραστηριότητα και στη στρατιωτική συνεργασία Ελλάδας και Ισραήλ.
Άρα, η σημερινή αναφορά περί «πολέμου μεγάλης κλίμακας» δεν εμφανίζεται εντελώς από το πουθενά.
Δεν σημαίνει ότι η Άγκυρα αποφάσισε πόλεμο με την Ελλάδα. Σημαίνει όμως ότι η πιθανότητα πολεμικής σύγκρουσης έχει ενσωματωθεί στον ευρύτερο τουρκικό στρατιωτικό σχεδιασμό.
Και αυτό από μόνο του αποτελεί μήνυμα.
Το Αιγαίο και η Ανατολική Μεσόγειος
Το επόμενο επίπεδο της πίεσης είναι η θάλασσα.
Η Αθήνα έχει ήδη προετοιμαστεί για διαφορετικά σενάρια έντασης με την Άγκυρα, καθώς η Τουρκία έχει επαναφέρει ζητήματα αποστρατιωτικοποίησης ελληνικών νησιών και «γκρίζων ζωνών», ενώ παράλληλα έχει αναπτύξει τη συζήτηση γύρω από τη «Γαλάζια Πατρίδα».
Στα πιθανά σενάρια που έχουν εξεταστεί περιλαμβάνονται τουρκικές ερευνητικές δραστηριότητες νότια του Καστελλορίζου, δραστηριότητα τουρκικών αλιευτικών σε περιοχές ελληνικού ενδιαφέροντος, νέες υπερπτήσεις UAV και γενικότερα κινήσεις που μπορούν να δημιουργήσουν ένα επεισόδιο χωρίς να φτάσουν άμεσα σε γενικευμένη σύγκρουση.
Αυτό είναι ίσως και το πιο κρίσιμο σημείο.
Η απειλή δεν χρειάζεται να έχει τη μορφή μιας επίσημης κήρυξης πολέμου. Μπορεί να εκδηλωθεί ως διαρκής πίεση, ως τετελεσμένα στη θάλασσα, ως έρευνες σε αμφισβητούμενες περιοχές, ως υπερπτήσεις ή ως ένα θερμό επεισόδιο που θα δοκιμάσει τα αντανακλαστικά και των δύο πλευρών.
Το τουρκικό βλέμμα προς το Ισραήλ περνά από την Ελλάδα
Υπάρχει όμως και ένας νέος παράγοντας: η στρατηγική σχέση Ελλάδας και Ισραήλ.
Η Άγκυρα παρακολουθεί στενά την ελληνοϊσραηλινή αμυντική συνεργασία, την οποία αντιμετωπίζει ως μέρος της αλλαγής των περιφερειακών ισορροπιών. Το τουρκικό υπουργείο Άμυνας έχει δηλώσει ότι παρακολουθεί στενά τις ελληνικές και ισραηλινές στρατιωτικές δραστηριότητες στην Ανατολική Μεσόγειο.
Έτσι, το ελληνικό μέτωπο αρχίζει να συνδέεται στην τουρκική στρατηγική αντίληψη με τον ευρύτερο ανταγωνισμό της Άγκυρας με το Ισραήλ.
Και αυτό ανεβάζει τον βαθμό πολυπλοκότητας.
Γιατί πλέον το Αιγαίο δεν είναι απομονωμένο από τις εξελίξεις στη Συρία, στη Λιβύη, στην Ανατολική Μεσόγειο και στη Μέση Ανατολή.
Η Ελλάδα παρακολουθεί – αλλά το ερώτημα είναι τι έρχεται μετά
Η Αθήνα, σύμφωνα με τις μέχρι σήμερα κινήσεις της, δεν αντιμετωπίζει ως βέβαιο ένα πολεμικό σενάριο, αλλά προετοιμάζεται για διαφορετικά επίπεδα έντασης. Οι δίαυλοι επικοινωνίας με την Άγκυρα παραμένουν ανοικτοί, ενώ παράλληλα η Ελλάδα συνεχίζει την αμυντική της ενίσχυση και τη διεύρυνση των στρατηγικών συνεργασιών της.
Το πραγματικό ερώτημα επομένως δεν είναι αν «ξεκινά αύριο πόλεμος».
Το ερώτημα είναι εάν η Τουρκία διαμορφώνει ένα περιβάλλον στο οποίο η στρατιωτική πίεση θα μπορεί να ασκείται ταυτόχρονα σε πολλά μέτωπα και με διαφορετικά εργαλεία.
Από τη Λιβύη μέχρι τη Συρία και από το Κατάρ μέχρι το Αιγαίο, η Άγκυρα χτίζει ένα πολύ ευρύτερο στρατηγικό αποτύπωμα. Και την ίδια ώρα στέλνει το μήνυμα ότι δεν προτίθεται να εγκαταλείψει τις διεκδικήσεις της στην Ανατολική Μεσόγειο.
Για την Αθήνα, λοιπόν, η νέα τουρκική συζήτηση περί «πολέμου μεγάλης κλίμακας» δεν είναι λόγος πανικού. Είναι όμως λόγος για αυξημένη επαγρύπνηση.
Γιατί το επικίνδυνο σε μια ελληνοτουρκική αντιπαράθεση δεν είναι μόνο η πρόθεση.
Είναι και ο λάθος υπολογισμός.
