Ο καθηγητής Χαραλαμπάκης προτείνει δύο αλλαγές στο Σύνταγμα
Ο καθηγητής Χαραλαμπάκης προτείνει δύο αλλαγές στο Σύνταγμα
Με την έναρξη της διαδικασίας για τη συνταγματική αναθεώρηση, ο ομότιμος καθηγητής Νομικής Σχολής ΔΠΘ και κοσμήτορας Νομικής Σχολής Πανεπιστημίου Keele Greece, Αριστοτέλης Ι. Χαραλαμπάκης, παρουσιάζει δύο βασικές προτάσεις προς συζήτηση.
σχετικά άρθρα
Η πρώτη πρόταση αφορά την εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας (άρθρο 32 του Συντάγματος). Σημειώνεται ότι, παρά τη γενική παραδοχή πως οι πολιτικές διαμάχες γύρω από την εκλογή του Προέδρου έχουν προκαλέσει σοβαρά πολιτειακά προβλήματα στο παρελθόν, δεν έχει αναληφθεί πρωτοβουλία για μεταρρύθμιση.
Δεδομένου του συμβολικού και ενωτικού ρόλου που το Σύνταγμα αποδίδει στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, προτείνεται η εκλογή του να μην πραγματοποιείται από τη Βουλή. Σκοπός είναι η αποφυγή υπερβολικής σύνδεσης με την εκάστοτε κυβερνώσα πλειοψηφία, καθώς και η αντιμετώπιση των πολιτειακών ζητημάτων που έχουν ανακύψει ιστορικά από τη δυστοκία στην ανάδειξη του Προέδρου.
Για την επίτευξη ενός αντιπροσωπευτικότερου χαρακτήρα της εκλογής, προτείνεται η συγκρότηση ενός ευρύτερου εκλεκτορικού σώματος. Αυτό το σώμα, πέραν των εν ενεργεία βουλευτών, θα περιλαμβάνει διατελέσαντες Προέδρους της Δημοκρατίας, πρωθυπουργούς και προέδρους της Βουλής. Επίσης, θα συμμετέχουν οι δεκατρείς περιφερειάρχες, οι δήμαρχοι Αθηνών, Πειραιά και Θεσσαλονίκης, εξασφαλίζοντας την επαρκή εκπροσώπηση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Θα συμπληρώνουν το σώμα εκπρόσωποι παραγωγικών τάξεων, όπως οι πρόεδροι του τεχνικού επιμελητηρίου, του ΕΒΕΑ, της Ενώσεως Ελλήνων Βιομηχάνων και της Ενώσεως Ελλήνων Εφοπλιστών, καθώς και οι επικεφαλής μεγάλων επιστημονικών συλλόγων (δικηγορικός σύλλογος, ιατρικός σύλλογος). Η ακαδημαϊκή κοινότητα θα εκπροσωπείται από τον πρόεδρο της Ακαδημίας Αθηνών και τους πρυτάνεις των μεγάλων κρατικών πανεπιστημίων (ΕΚΠΑ, ΑΠΘ, ΕΜΠ), ενώ θα συμμετέχουν και παράγοντες συνδικαλιστικών οργανώσεων (ΓΣΕΕ, ΑΔΕΔΥ).
Αυτή η προσέγγιση στοχεύει στη δημιουργία ενός εκλεκτορικού σώματος με χαρακτηριστικά όπως η μη εξάρτηση από την εκάστοτε κυβερνητική πλειοψηφία, η ευρεία αντιπροσωπευτικότητα λόγω της προέλευσης των εκλεκτόρων από διάφορα κοινωνικά στρώματα, και ο δημοκρατικός χαρακτήρας, καθώς όλα τα προτεινόμενα επιπρόσθετα μέλη είναι αιρετοί. Επιπλέον, το σώμα αυτό, που θα λειτουργεί ως ένα είδος «εθνοσυνέλευσης», θα μπορούσε στο μέλλον να ενεργοποιηθεί και για άλλες κρίσιμες διαδικασίες, όπως η απόφαση για τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος. Αυτές οι προτάσεις αφορούν βασικές πτυχές της Πολιτικής σκηνής και την λειτουργία του κράτους.
Η δεύτερη πρόταση αφορά την αλλαγή του νόμου περί ευθύνης υπουργών (άρθρο 86 του Συντάγματος). Εκτιμάται ότι η ισχύουσα ρύθμιση πρέπει να καταργηθεί, καθώς οι προηγούμενες προσπάθειες βελτίωσής της δεν έλυσαν τα βασικά προβλήματα. Η σύγχρονη αντίληψη υποδεικνύει ότι η όλη διαδικασία πρέπει να περάσει κατά κύριο λόγο στα χέρια της τακτικής Δικαιοσύνης, με ενισχυμένα εχέγγυα ως προς την εμπειρία και την ποιότητα των δικαστικών οργάνων, σε σύγκριση με τις κοινές ποινικές υποθέσεις.
Συγκεκριμένα, προτείνεται η προκαταρκτική εξέταση και η πιθανή άσκηση ποινικής δίωξης να διεξάγονται από εισαγγελέα Εφετών. Η τακτική ανάκριση θα ανατίθεται σε ειδικό εφέτη – ανακριτή με τον βαθμό Προέδρου Εφετών, ενώ η ολοκλήρωση της προδικασίας, ακόμα και για πλημμελήματα, θα γίνεται με βούλευμα του Συμβουλίου Εφετών.
Ως προς την εκδίκαση της υπόθεσης στην ουσία της, μπορούν να διατηρηθούν οι ισχύουσες ρυθμίσεις για τη διαδικασία ενώπιον του Ειδικού Δικαστηρίου, με πιθανές βελτιώσεις στη σύνθεση και τη λειτουργία του. Προτείνονται: επταμελής σύνθεση του Ανώτατου Ειδικού Δικαστηρίου (ΑΕΔ) για μεγαλύτερη ευελιξία, πλειοψηφία αρεοπαγιτών στη σύνθεση του ΑΕΔ (π.χ. πέντε αρεοπαγίτες και δύο μέλη του Συμβουλίου της Επικρατείας), λόγω της μεγαλύτερης εμπειρίας τους σε ποινικές υποθέσεις, και εκλογή εισαγγελέα με κλήρωση από τους αντιπροέδρους του Αρείου Πάγου. Αυτές οι αλλαγές θα επηρεάσουν σημαντικά την Πολιτική και την οργάνωση της δικαιοσύνης.
Ο Αριστοτέλης Ι. Χαραλαμπάκης είναι ομότιμος καθηγητής Νομικής Σχολής του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης και κοσμήτορας Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Keele Greece.
