Αντώνης Σαμαράς: Εγώ εκπροσωπώ τη γνήσια δεξιά παράταξη
«Σημιτικό ΠΑΣΟΚ το κόμμα του Μητσοτάκη», λέει ο πρώην πρωθυπουργός
Το νέο πολιτικό στοίχημα του πρώην πρωθυπουργού – Η επίθεση στο «σημιτικό ΠΑΣΟΚ με λίγο ΛΑΟΣ», η μάχη για την παραδοσιακή βάση της ΝΔ και ο κίνδυνος ενός νέου δεξιού πόλου που μπορεί να αλλάξει τους εκλογικούς συσχετισμούς
σχετικά άρθρα
Ο Αντώνης Σαμαράς δεν επιχειρεί απλώς να δημιουργήσει ένα ακόμη κόμμα στον χώρο της Δεξιάς. Το μήνυμα που εκπέμπει είναι πολύ πιο φιλόδοξο: να πείσει ένα κομμάτι της παραδοσιακής δεξιάς ότι εκείνος είναι ο αυθεντικός πολιτικός της εκφραστής και ότι η σημερινή Νέα Δημοκρατία έχει απομακρυνθεί από τις ρίζες της.
Η φράση που χρησιμοποίησε ο εκπρόσωπός του, περιγράφοντας το κόμμα Μητσοτάκη ως «παλιό σημιτικό ΠΑΣΟΚ με λίγο ΛΑΟΣ», δεν αποτελεί απλώς μια ακόμη σκληρή επίθεση εναντίον της κυβέρνησης. Είναι ένα πολιτικό σύνθημα με συγκεκριμένο αποδέκτη: τον ψηφοφόρο που ψήφισε Νέα Δημοκρατία αλλά αισθάνεται ότι το κόμμα που ψήφισε δεν είναι πλέον το ίδιο. Και ακριβώς εκεί θέλει να χτίσει ο Σαμαράς.
Η μάχη για το ποιος είναι η «πραγματική» Νέα Δημοκρατία
Το μεγάλο στοίχημα του πρώην πρωθυπουργού είναι να αντιστρέψει τους όρους της πολιτικής συζήτησης.
Δεν θέλει να εμφανιστεί ως ένας πολιτικός που εγκατέλειψε τη Νέα Δημοκρατία για να δημιουργήσει ένα προσωπικό κόμμα. Θέλει να εμφανιστεί ως ο πολιτικός που διεκδικεί να εκφράσει εκείνους που θεωρούν ότι η ΝΔ εγκατέλειψε τη δική της πολιτική ταυτότητα.
Είναι μια πολύ διαφορετική στρατηγική. Το μήνυμα προς τον παραδοσιακό δεξιό ψηφοφόρο είναι περίπου το εξής:
«Δεν άλλαξες εσύ. Άλλαξε η Νέα Δημοκρατία».
Με αυτή τη λογική ο Σαμαράς επιχειρεί να δημιουργήσει μια νέα πολιτική ταυτότητα για το κόμμα του, βασισμένη στα εθνικά θέματα, στο μεταναστευτικό, στην ασφάλεια, στην πατριωτική ρητορική, αλλά και στην αντίληψη ότι η οικονομική πολιτική πρέπει να απευθύνεται περισσότερο στη μεσαία τάξη και στις παραγωγικές δυνάμεις.
Το «σημιτικό ΠΑΣΟΚ» ως πολιτικό όπλο
Η επίθεση περί «σημιτικού ΠΑΣΟΚ» δεν είναι τυχαία. Ο Σαμαράς επιχειρεί να χτυπήσει τη ΝΔ ακριβώς στο σημείο όπου θεωρεί ότι είναι περισσότερο ευάλωτη: στη σχέση της με την παραδοσιακή δεξιά εκλογική βάση.
Η σημερινή ΝΔ έχει διευρύνει σημαντικά την εκλογική της απεύθυνση προς το κέντρο. Αυτό της επέτρεψε να κερδίσει ψηφοφόρους πέρα από τα παραδοσιακά όρια της Κεντροδεξιάς.
Όμως η ίδια επιλογή έχει και κόστος.
Ένα μέρος των δεξιών ψηφοφόρων μπορεί να αισθάνεται ότι η ΝΔ έγινε περισσότερο κόμμα του κέντρου και λιγότερο κόμμα της παραδοσιακής Δεξιάς.
Εκεί ακριβώς επιχειρεί να εισχωρήσει ο Σαμαράς.
Δεν θέλει απλώς να κόψει ψήφους από τον Μητσοτάκη
Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο στοιχείο της στρατηγικής. Ένα κόμμα Σαμαρά δεν έχει λόγο ύπαρξης εάν απλώς συγκεντρώσει ένα μικρό ποσοστό διαμαρτυρίας.
Το πραγματικό του στοίχημα είναι να γίνει ο βασικός πόλος συσπείρωσης της δεξιάς ψήφου που σήμερα βρίσκεται διασκορπισμένη.
Για να το πετύχει, θα πρέπει να πείσει ότι δεν πρόκειται για μια ακόμη προσωπική πολιτική κίνηση, αλλά για ένα κόμμα με διάρκεια, στελέχη, κοινωνικές αναφορές και ξεκάθαρη ιδεολογική ταυτότητα.
Και κυρίως θα πρέπει να πείσει τον ψηφοφόρο ότι η ψήφος σε αυτό δεν είναι χαμένη ψήφος. Αυτό είναι το μεγάλο στοίχημα.
Η πολυκατοικία της Δεξιάς έχει ήδη πολλούς ενοίκους
Ο Σαμαράς όμως δεν ξεκινά από λευκό χαρτί.
Ο δεξιός και πατριωτικός χώρος έχει ήδη αρκετούς πολιτικούς σχηματισμούς που διεκδικούν τμήματα του ίδιου εκλογικού ακροατηρίου.
Επομένως το ερώτημα δεν είναι αν υπάρχει κοινωνικός χώρος για ένα ακόμη δεξιό κόμμα. Χώρος υπάρχει. Το ερώτημα είναι ποιος θα καταφέρει να τον καταλάβει.
Ο Σαμαράς έχει ένα πλεονέκτημα που δεν έχουν όλοι οι υπόλοιποι: διαθέτει πρωθυπουργικό παρελθόν, μεγάλη αναγνωρισιμότητα και βαθιές σχέσεις με ένα τμήμα της παραδοσιακής δεξιάς.
Έχει όμως και ένα μειονέκτημα: το εγχείρημα θα είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με το δικό του πρόσωπο.
Και αυτό μπορεί να είναι ταυτόχρονα η δύναμη και η αδυναμία του.
Το προηγούμενο της Πολιτικής Άνοιξης
Ο ίδιος ο Σαμαράς γνωρίζει από πρώτο χέρι πόσο δύσκολο είναι να μετατραπεί μια προσωπική πολιτική επιρροή σε σταθερό κομματικό μηχανισμό.
Η Πολιτική Άνοιξη κατάφερε στις εκλογές του 1993 να μπει στη Βουλή, συγκεντρώνοντας σχεδόν 5% και εκλέγοντας δέκα βουλευτές.
Τρία χρόνια αργότερα, όμως, δεν κατάφερε να περάσει το όριο του 3%. Το προηγούμενο αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό.
Γιατί δείχνει ότι η δυναμική ενός νέου δεξιού κόμματος μπορεί να είναι εντυπωσιακή στην αρχή, αλλά η διάρκεια απαιτεί πολύ περισσότερα από ένα ισχυρό πολιτικό πρόσωπο και μια υψηλή δημοσκοπική καταγραφή.
Χρειάζεται οργάνωση. Χρειάζεται στελέχη. Χρειάζεται κοινωνική βάση. Και κυρίως χρειάζεται λόγο που να μπορεί να μετατραπεί σε σταθερή εκλογική επιλογή.
Ο μεγάλος πονοκέφαλος για τη ΝΔ
Για τη Νέα Δημοκρατία, πάντως, το πρόβλημα δεν θα είναι απαραίτητα το ποσοστό που θα πάρει ο Σαμαράς.
Το πραγματικό πρόβλημα θα είναι από πού θα προέρχονται αυτές οι ψήφοι.
Εάν το νέο κόμμα αντλήσει κυρίως από την παραδοσιακή εκλογική βάση της ΝΔ, τότε ακόμη και ένα σχετικά μικρό ποσοστό μπορεί να έχει μεγάλη πολιτική σημασία.
Για παράδειγμα, ένα κόμμα που θα συγκεντρώσει 6%-8% δεν θα είναι απλώς ένας νέος μικρός πολιτικός σχηματισμός.
Εάν το μεγαλύτερο μέρος αυτής της δύναμης προέρχεται από πρώην ψηφοφόρους της ΝΔ, τότε θα σημαίνει ότι η κυβερνητική παράταξη δυσκολεύεται να επαναφέρει αυτούς τους ανθρώπους στο δικό της στρατόπεδο. Και τότε η συζήτηση αλλάζει.
Δεν θα μιλάμε απλώς για έναν Σαμαρά που «κόβει ψήφους».
Θα μιλάμε για έναν νέο πολιτικό πόλο που κρατάει τις ψήφους αυτές μακριά από τη Νέα Δημοκρατία.
Η Βόρεια Ελλάδα και η περιφέρεια
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον θα έχει η συμπεριφορά της Βόρειας Ελλάδας και της περιφέρειας.
Εκεί η ΝΔ αντιμετωπίζει ήδη ισχυρό ανταγωνισμό από κόμματα που διεκδικούν τον δεξιό και πατριωτικό ψηφοφόρο.
Εάν ο Σαμαράς καταφέρει να αποκτήσει ισχυρή παρουσία σε αυτές τις περιοχές, τότε η πολιτική του επιρροή μπορεί να είναι πολύ μεγαλύτερη από το πανελλαδικό ποσοστό που θα καταγράφει.
Γιατί η απώλεια λίγων μονάδων σε μια εκλογική περιφέρεια μπορεί να έχει πολλαπλάσια επίπτωση στη μάχη των εδρών.
Και αυτό είναι κάτι που η Πειραιώς δεν μπορεί να αγνοήσει.
Το πραγματικό ερώτημα
Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι αν ο Αντώνης Σαμαράς μπορεί να κάνει ένα κόμμα. Μπορεί.
Το ερώτημα είναι εάν μπορεί να κάνει κόμμα εξουσίας ή τουλάχιστον κόμμα που θα επηρεάζει καθοριστικά τις πολιτικές εξελίξεις.
Για να συμβεί αυτό, θα πρέπει να πετύχει κάτι πολύ δύσκολο:
Να συγκεντρώσει κάτω από την ίδια πολιτική στέγη τον παραδοσιακό δεξιό, τον πατριωτικό ψηφοφόρο, τον ψηφοφόρο που διαφωνεί με επιλογές της κυβέρνησης, αλλά και τον κεντροδεξιό που δεν θέλει να ψηφίσει ένα κόμμα διαμαρτυρίας.
Αυτό είναι το δύσκολο κομμάτι.
«Εγώ είμαι η γνήσια Δεξιά»
Εδώ βρίσκεται τελικά ο πυρήνας της στρατηγικής Σαμαρά. Δεν λέει απλώς «ψηφίστε εμένα». Λέει κάτι πολύ πιο βαθύ:
«Η Δεξιά υπάρχει ακόμη. Και εγώ είμαι αυτός που μπορεί να την εκφράσει αυθεντικά».
Εάν καταφέρει να περάσει αυτό το μήνυμα, τότε η Νέα Δημοκρατία θα βρεθεί αντιμέτωπη με έναν αντίπαλο που δεν θα βρίσκεται απέναντί της.
Θα βρίσκεται μέσα στην ίδια εκλογική δεξαμενή.
Και αυτό είναι πολύ πιο επικίνδυνο. Γιατί η ΝΔ μπορεί να αντιμετωπίσει εύκολα έναν αντίπαλο που διεκδικεί ψήφους από την απέναντι πλευρά.
Πολύ δυσκολότερα, όμως, αντιμετωπίζει έναν αντίπαλο που της λέει:
«Εσύ άλλαξες. Εγώ είμαι η γνήσια Δεξιά».
Αν αυτή η φράση βρει ακροατήριο, τότε το εγχείρημα Σαμαρά δεν θα είναι απλώς μια ακόμη διάσπαση της Δεξιάς.
Θα είναι η πρώτη σοβαρή αμφισβήτηση της πολιτικής ηγεμονίας της σημερινής ΝΔ από τα δεξιά της.
