Ύπνος: Το «χάπι» του Σαββατοκύριακου σώζει την εβδομάδα;
Δύο επιπλέον ώρες ύπνου το Σαββατοκύριακο μπορούν να «διορθώσουν» μια ολόκληρη εβδομάδα έλλειψης ξεκούρασης, σύμφωνα με νέες επιστημονικές μελέτες. Όμως, προσοχή: ο επιπλέον ύπνος έχει κι αυτός τα μυστικά του. Το «ξυπνητήρι» του βιολογικού μας ρολογιού θέλει… φροντίδα.
σχετικά άρθρα
Ποιος δεν έχει ξυπνήσει κουρασμένος Δευτέρα πρωί, παρηγορώντας τον εαυτό του ότι «θα τα αναπληρώσει το Σαββατοκύριακο»; Για κάποιους είναι σπάνια πολυτέλεια, για άλλους τρόπος ζωής. Μια έρευνα σε σχεδόν 8.000 ενήλικες στις ΗΠΑ αποκάλυψε ότι οι μισοί κοιμούνται περισσότερο τα Σαββατοκύριακα, με τους εφήβους να απολαμβάνουν περισσότερο αυτή την «αναπλήρωση».
Οι ειδικοί τονίζουν πως οι ενήλικες χρειάζονται 7-9 ώρες ύπνου και οι έφηβοι 8-10. Πρόκειται για έναν στόχο που συχνά φαντάζει άπιαστος μέσα στην πιεστική καθημερινότητα.
Ο ύπνος «αντάρτης» και το βιολογικό μας ρολόι
Ο επιπλέον ύπνος, όμως, δεν είναι πάντα πανάκεια. Δύο βασικοί μηχανισμοί ρυθμίζουν τον ύπνο μας: ο «ύπνικός ομοιοστατικός μηχανισμός» (όσο περισσότερο μένουμε ξύπνιοι, τόσο μεγαλύτερη η ανάγκη για ύπνο) και ο κιρκαδικός ρυθμός (που μας κάνει να νυστάζουμε συγκεκριμένη ώρα κάθε βράδυ, επηρεαζόμενος από φως και θερμοκρασία).
Όταν προσπαθούμε να «διορθώσουμε» τον ύπνο μας, διαταράσσουμε και τους δύο. Ο πρωινός επιπλέον ύπνος μειώνει την ανάγκη για ύπνο το βράδυ, με αποτέλεσμα να μην νυστάζουμε εγκαίρως. Η ειδικός στον ύπνο, Melynda Casement, το περιγράφει γλαφυρά: «είναι σαν να αλλάζουμε ζώνη ώρας κάθε εβδομάδα». Το αποτέλεσμα; Δυσκολευόμαστε να κοιμηθούμε Κυριακή βράδυ και ξεκινάμε τη Δευτέρα και πάλι κουρασμένοι.
Τα κρυφά οφέλη της «αναπλήρωσης»
Παρόλα αυτά, η αναπλήρωση ύπνου κρύβει και εκπλήξεις. Οι επιπτώσεις της έλλειψης ύπνου στην υγεία και τη γνωστική μας λειτουργία μελετώνται συνεχώς. Πειράματα έδειξαν ότι μια πολύ δύσκολη νύχτα επιβαρύνει τον οργανισμό, αλλά ο αναπληρωματικός ύπνος μπορεί να μετριάσει ή και να αντιστρέψει αυτές τις επιπτώσεις.
Σε μια μελέτη, άτομα που κοιμήθηκαν μόλις δύο ώρες είχαν αυξημένα λευκά αιμοσφαίρια (ένδειξη στρες). Όσοι κοιμήθηκαν οκτώ ώρες την επόμενη νύχτα δεν επανήλθαν πλήρως, αλλά όσοι κοιμήθηκαν δέκα ώρες σχεδόν αποκατέστησαν την ισορροπία! Διαβάστε περισσότερα για τη σημασία του ύπνου στο Lifestyle.
Άλλη έρευνα έδειξε ότι έξι νύχτες με τέσσερις ώρες ύπνου επηρέασαν αρνητικά τη διαχείριση γλυκόζης και ινσουλίνης, αυξάνοντας τον κίνδυνο διαβήτη τύπου 2. Όμως, μετά από έξι νύχτες με 12 ώρες ύπνου, οι δείκτες επανήλθαν στα φυσιολογικά επίπεδα! Ακόμη και η γνωστική απόδοση αποκαθίσταται μετά από ολονύκτια εγρήγορση.
Βέβαια, η μακροχρόνια απώλεια ύπνου δεν αντισταθμίζεται πλήρως με λίγες επιπλέον ώρες. Η προσοχή και ο χωρικός προσανατολισμός παραμένουν ευάλωτα.
Τι δείχνει η πραγματική ζωή;
Σουηδική έρευνα σε πάνω από 40.000 ενήλικες για 13 χρόνια διαπίστωσε ότι όσοι κοιμόντουσαν 6-7 ώρες είχαν τον χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου. Όσοι κοιμόντουσαν 5 ώρες ή λιγότερο είχαν 65% μεγαλύτερο κίνδυνο, αλλά όσοι αναπλήρωναν τον ύπνο τα Σαββατοκύριακα, εξάλειφαν αυτό το επιπλέον ρίσκο!
Κορεάτικη μελέτη έδειξε ότι κάθε επιπλέον ώρα ύπνου το Σαββατοκύριακο μείωνε τον κίνδυνο υπέρτασης κατά 17%. Επιπλέον, όσοι κοιμούνται περισσότερο τα Σαββατοκύριακα έχουν μικρότερο κίνδυνο για άνοια και μεταβολικό σύνδρομο. Η υγεία, άλλωστε, έχει και οικονομικές διαστάσεις.
Παρ’ όλα αυτά, δεν συμφωνούν όλες οι μελέτες. Μια μεγάλη βρετανική έρευνα δεν βρήκε σύνδεση μεταξύ ύπνου το Σαββατοκύριακο και θνησιμότητας ή καρδιαγγειακών νοσημάτων, αλλά ούτε και αυξημένο κίνδυνο.
Ο καθηγητής Till Roenneberg τονίζει: «ο ύπνος είναι μία από τις σημαντικότερες λειτουργίες στη ζωή μας». Η αυστηρή τήρηση του ίδιου ωραρίου ξυπνήματος δεν είναι πάντα ιδανική για όλους, εκτός από όσους πάσχουν από αϋπνία, όπου συστήνεται σταθερότητα.
Το «γλυκό σημείο» του ύπνου
Πόσο έξτρα ύπνο χρειάζεστε; Τα δεδομένα δείχνουν ότι το «γλυκό σημείο» βρίσκεται στην μία με δύο επιπλέον ώρες. Αυτή η ποσότητα σχετίζεται με χαμηλότερο κίνδυνο κατάθλιψης και φλεγμονής, ενώ στους νέους μειώνει το άγχος και την κατάθλιψη.
Συμπερασματικά, ένας μικρός επιπλέον ύπνος το Σαββατοκύριακο μπορεί να είναι ευεργετικός. Ωστόσο, μην το παρακάνετε και ξυπνάτε το μεσημέρι. Βρείτε την ισορροπία που ταιριάζει στον οργανισμό σας και χαρίστε του την ξεκούραση που του αξίζει.
