Μια νέα έκθεση της κορυφαίας ευρωπαϊκής οργάνωσης για τις πολιτικές ελευθερίες, της Civil Liberties Union for Europe (Liberties), αποκαλύπτει ότι οι κυβερνήσεις πέντε κρατών μελών της ΕΕ «υπονομεύουν συστηματικά και εσκεμμένα» το κράτος δικαίου. Πρόκειται για τη Βουλγαρία, την Κροατία, την Ουγγαρία, την Ιταλία και τη Σλοβακία, οι οποίες χαρακτηρίζονται ως «καταστροφείς» που αποδυναμώνουν ενεργά τις δημοκρατικές δομές.
σχετικά άρθρα
Η έκθεση του 2026, που βασίζεται σε στοιχεία από περισσότερες από 40 ΜΚΟ σε 22 χώρες, τονίζει την επιδείνωση του κράτους δικαίου σε όλους τους τομείς – δικαιοσύνη, καταπολέμηση της διαφθοράς, ελευθερία των μέσων ενημέρωσης και ελέγχους της κοινωνίας των πολιτών – στη Σλοβακία, υπό την populistική και φιλορωσική κυβέρνηση του Ρόμπερτ Φίτσο. Παρόμοια είναι η εικόνα και στη Βουλγαρία, ενώ η Ουγγαρία του Βίκτορ Όρμπαν «παραμένει σε μια κατηγορία από μόνη της, συνεχίζοντας να ακολουθεί ολοένα και πιο αναχρονιστικές πολιτικές χωρίς σημάδια αλλαγής».
Εν τω μεταξύ, η Liberties εντοπίζει πέντε χώρες με ισχυρές δημοκρατικές παραδόσεις – το Βέλγιο, τη Δανία, τη Γαλλία, τη Γερμανία και τη Σουηδία – ως «ολισθητήρες», όπου το κράτος δικαίου υποχωρεί σε ορισμένους τομείς, χωρίς όμως η διάβρωση να αποτελεί μέρος συνολικής πολιτικής στρατηγικής. Η Τσεχία, η Εσθονία, η Ελλάδα, η Ιρλανδία, η Λιθουανία, η Ολλανδία, η Ρουμανία και η Ισπανία κατατάχθηκαν στις «στάσιμες» χώρες, όπου οι συνθήκες του κράτους δικαίου δεν βελτιώνονται ούτε επιδεινώνονται. Μόνο η Λετονία αξιολογήθηκε ως «σκληρά εργαζόμενη», με την κυβέρνησή της να βελτιώνει ενεργά τα πρότυπα του κράτους δικαίου.
Η έκθεση είναι επίσης επικριτική για τους μηχανισμούς της ΕΕ, χαρακτηρίζοντάς τους ως «σε μεγάλο βαθμό αναποτελεσματικούς». Σύμφωνα με τα ευρήματα, το 93% των συστάσεων της ίδιας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το κράτος δικαίου το 2025 ήταν επαναλήψεις προηγούμενων ετών, με 61% να μην εμφανίζει καμία πρόοδο και 13% να επιδεινώνεται. Η Ιλίνα Νέσιτς, εκτελεστική διευθύντρια του Liberties, τόνισε ότι η επανάληψη συστάσεων χωρίς ουσιαστική παρακολούθηση «δεν θα αντιστρέψει αυτή την τάση».
Τέλος, οι θεσμοί της ΕΕ επικρίθηκαν για την αδυναμία τους να εφαρμόζουν και να υπερασπίζονται με συνέπεια τα θεμελιώδη δικαιώματα, υπονομεύοντας την αξιοπιστία της Ένωσης. Η μεγαλύτερη επιδείνωση παρατηρήθηκε στον πυλώνα των «δημοκρατικών ελέγχων και ισορροπιών», με τη νομοθεσία και τις ποινές κατά των διαδηλώσεων να αυξάνονται, όπως στην Ουγγαρία με την απαγόρευση των εκδηλώσεων Pride και στην Ιταλία με την ποινικοποίηση οδικών αποκλεισμών. Η ελευθερία των μέσων ενημέρωσης δέχεται επίσης πλήγματα, με αυξημένες επιθέσεις σε δημοσιογράφους σε Βουλγαρία, Κροατία, Ιταλία, Ολλανδία και, ιδίως, Σλοβακία.
