Ο Ντόναλντ Τραμπ ρίχνει λάδι στη φωτιά στον Περσικό Κόλπο! Η ανακοίνωση του Αμερικανού Προέδρου για επιβολή ναυτικού αποκλεισμού στα Στενά του Ορμούζ, μετά το ναυάγιο των συνομιλιών στο Ισλαμαμπάντ, ωθεί τον κόσμο σε μια νέα, επικίνδυνη φάση του πολέμου με το Ιράν. Οι τιμές του πετρελαίου εκτοξεύονται, απειλώντας την παγκόσμια οικονομία με παρατεταμένη αστάθεια.
σχετικά άρθρα
Η κίνηση αυτή, που κάποιοι ήδη χαρακτηρίζουν «παράνομη», έρχεται να απαντήσει στην αμφιλεγόμενη ιρανική διεκδίκηση κυριαρχίας στα στρατηγικής σημασίας Στενά. Μην ξεχνάμε ότι από εδώ περνά περίπου το 20% των παγκόσμιων εξαγωγών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Το Ιράν, όχι μόνο έχει ναρκοθετήσει πρόσφατα τα Στενά, αλλά κάποιοι φοβούνται ότι δεν μπορεί καν να εντοπίσει όλες τις νάρκες. Το χειρότερο; Το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης έχει επιβάλει ένα ιδιότυπο «διόδια», ζητώντας από τα διερχόμενα πλοία χαρτιά, κωδικούς και… έως 2 εκατομμύρια δολάρια για κάθε διέλευση!
Η Τεχεράνη συμπεριφέρεται σαν «θαλάσσιος ληστής», απαιτώντας διόδια από όσους θεωρεί φιλικούς. Το αμερικανικό μπλόκο, που τίθεται σε ισχύ στις 13 Απριλίου, στοχεύει να ανατρέψει αυτή την κατάσταση, την οποία ο Γενικός Γραμματέας του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού έχει καταδικάσει ως παραβίαση του διεθνούς δικαίου.
Η αμερικανική Διοίκηση Κεντρικών Δυνάμεων (CENTCOM) διευκρίνισε ότι το μπλόκο αφορά αποκλειστικά πλοία που εισέρχονται ή εξέρχονται από ιρανικά λιμάνια, όχι όλη τη διεθνή κυκλοφορία. Μια διάκριση που ίσως επηρεάσει τη νομική του αξιολόγηση βάσει της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS).
Η ελεύθερη ναυσιπλοΐα στον Ορμούζ ήταν δεδομένη μέχρι πρόσφατα, παρά τις παλιότερες διεκδικήσεις Ιράν και Ομάν. Στον πόλεμο Ιράν-Ιράκ τη δεκαετία του ’80, οι ΗΠΑ χρησιμοποίησαν βία για να κρατήσουν τα Στενά ανοιχτά, ακόμα και με κατάρριψη ιρανικού αεροπλάνου που στοίχισε τη ζωή σε 290 ανθρώπους.
Το Ιράν βάζει τώρα την κυριαρχία στα Στενά ως επίσημο όρο για οποιαδήποτε ειρηνευτική συμφωνία, μαζί με απαιτήσεις για άρση περιορισμών στον εμπλουτισμό ουρανίου, αποζημιώσεις πολέμου και απελευθέρωση δεσμευμένων περιουσιακών στοιχείων. Δεν ζητά απλά διαπραγματευτικό χαρτί, αλλά μόνιμη νομική κατοχή.
Το Λονδίνο, αντί να στείλει ναρκαλιευτικά όπως ισχυρίστηκε ο Τραμπ, αρνήθηκε να συμμετάσχει στον αποκλεισμό, τονίζοντας ότι «εργάζεται επειγόντως με τη Γαλλία και άλλους εταίρους για έναν ευρύ συνασπισμό που θα προστατεύει την ελευθερία της ναυσιπλοΐας». Η απουσία συμμαχικής στήριξης είναι καθοριστική.
Τα ζητήματα διεθνούς δικαίου πολλαπλασιάζονται. Το UNCLOS, αν και οι ΗΠΑ και το Ισραήλ δεν το έχουν υπογράψει, και το Ιράν δεν το έχει επικυρώσει, αποτελεί σημείο αναφοράς. Τα άρθρα 37-44 κατοχυρώνουν την «ανεμπόδιστη» διέλευση και την «ελευθερία ναυσιπλοΐας».
Η θέση του Ιράν είναι αβάσιμη: το δικαίωμα αθώας διέλευσης είναι παγκόσμια αναγνωρισμένο. Η απαίτηση για διόδια και η ναρκοθέτηση είναι ξεκάθαρες παραβιάσεις.
Οι ανθρώπινες και οικονομικές επιπτώσεις είναι τρομακτικές. Η τιμή του Brent ξεπέρασε τα 120 δολάρια το βαρέλι τον Μάρτιο και ανέβηκε άλλο 7-8% με την ανακοίνωση του αμερικανικού αποκλεισμού. Περισσότερα από 230 φορτωμένα πετρελαιοφόρα περιμένουν εγκλωβισμένα. Η θαλάσσια πολιορκία έχει διακόψει πάνω από το 80% των εισαγωγών τροφίμων στην περιοχή και το 30% του παγκόσμιου εμπορίου λιπασμάτων, απειλώντας την επισιτιστική ασφάλεια παγκοσμίως.
Μια απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, το Ψήφισμα 2817 (2026), καταδίκασε τις επιθέσεις και τις απειλές κατά πλοίων στον Ορμούζ, επιβεβαιώνοντας το δικαίωμα ναυσιπλοΐας. 13 μέλη ψήφισαν υπέρ, με Ρωσία και Κίνα να απέχουν χωρίς βέτο.
Η προσφυγή στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης θα μπορούσε να προσφέρει μια διέξοδο, παρόλο που το Ιράν δεν έχει αποδεχθεί τη δικαιοδοσία του. Μια προσωρινή εντολή που θα απαγορεύει τόσο την ιρανική παρενόχληση όσο και το αμερικανικό μπλόκο θα έδινε ένα πρόσωπο σωτηρίας και στις δύο πλευρές.
Αν το Ιράν αγνοήσει μια τέτοια απόφαση, θα υπονομεύσει περαιτέρω τη διεθνή νομιμότητα. Το προηγούμενο της διεκδίκησης κυριαρχίας στον Ορμούζ μπορεί να ανοίξει την όρεξη στην Κίνα για τα Στενά της Ταϊβάν. Οι «σιωπηλοί θεατές» αυτής της αδικίας ας θυμηθούν τα λόγια του Αρχιεπίσκοπου Ντέσμοντ Τούτου: «Αν είσαι ουδέτερος σε καταστάσεις αδικίας, έχεις επιλέξει να είσαι με την πλευρά του καταπιεστή». Μια επιλογή που θα έχει τεράστιο κόστος για όλους μας.
