Κλιματική Αλλαγή: Ο εφιάλτης των ζώων, το δικό μας στοίχημα
σχετικά άρθρα
“Δείτε τον κόσμο μέσα από τα μάτια τους”. Αυτό το συγκλονιστικό μήνυμα της φετινής Παγκόσμιας Ημέρας των Ζώων (4 Οκτωβρίου) χτυπάει καμπανάκι: Η κλιματική αλλαγή αποσυντονίζει τη ζωή εκατομμυρίων πλασμάτων στον πλανήτη, επηρεάζοντας άμεσα και εμάς. Από την αναζήτηση τροφής και τις μετακινήσεις τους, μέχρι την αναπαραγωγή και την ίδια τους την επιβίωση, τα ζώα ζουν έναν εφιάλτη που δημιουργήσαμε εμείς.
Ο Τριαντάφυλλος Ακριώτης, καθηγητής στο Εργαστήριο Διαχείρισης Βιοποικιλότητας του Πανεπιστημίου Αιγαίου, είναι ξεκάθαρος: “Η σημερινή κλιματική αλλαγή τρέχει υπερβολικά γρήγορα”. Τα οικοσυστήματα αλλάζουν με ιλιγγιώδεις ρυθμούς, επηρεάζοντας τη βλάστηση, τη θερμοκρασία και τις βροχοπτώσεις. Έτσι, ολόκληρο το περιβάλλον που στηρίζει τη ζωή των ειδών μεταμορφώνεται.
**Αρκτικές αρκούδες και μεσογειακοί “εισβολείς”**
Στην Αρκτική, οι πολικές αρκούδες χάνουν τον θαλάσσιο πάγο, το βασικό τους “κυνηγότοπο”. Οι αρκτικές αλεπούδες βλέπουν ξαφνικά την κοινή αλεπού να εισβάλλει στα εδάφη τους, δημιουργώντας έναν άγριο ανταγωνισμό για τροφή.
Αλλά και στις ελληνικές θάλασσες, η εικόνα αλλάζει. Ψάρια από την Ερυθρά Θάλασσα, λάτρεις των θερμών νερών, επεκτείνονται βορειότερα στη Μεσόγειο, μια αλλαγή που κάποτε φάνταζε αδιανόητη. Όμως, δεν μπορούν όλα τα είδη να μετακινηθούν ή να προσαρμοστούν εύκολα. Ειδικά αυτά που ζουν σε ψυχρές περιοχές ή σε μεγάλα υψόμετρα, βρίσκονται σε απελπιστική κατάσταση.
**Ο “πάγος” της Ροδόπης λιώνει**
Ο κ. Ακριώτης κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τα ευάλωτα οικοσυστήματα της βόρειας Ελλάδας, όπως η Ροδόπη. Εκεί, δάση ερυθρελάτης φιλοξενούν ψυχρόφιλα είδη πουλιών, όπως ο αγριόκουρκος και η σπουργιτόγλαυκα, στο νοτιότερο άκρο της κατανομής τους. Αυτά τα “κομμάτια βόρειας Ευρώπης”, όπως τα χαρακτηρίζει, απειλούνται άμεσα. Η Ελλάδα κινδυνεύει να χάσει πολλά είδη βόρειας κατανομής, χωρίς να κερδίσει αντίστοιχα νέα από τη Βόρεια Αφρική, λόγω του φυσικού φράγματος της Μεσογείου.
**Όταν ο βιολογικός κύκλος αποσυντονίζεται**
Πέρα από την απώλεια ενδιαιτημάτων, η κλιματική αλλαγή μπερδεύει το βιολογικό ρολόι των ζώων. Η αναπαραγωγή, η μετανάστευση, η χειμέρια νάρκη – όλα επηρεάζονται. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα: πριν από λίγα χρόνια, χιλιάδες χελιδόνια στην Πελοπόννησο καθηλώθηκαν στο έδαφος τον Μάρτιο λόγω παρατεταμένου κρύου και βροχής, αδυνατώντας να βρουν τροφή. Ο βιολογικός τους κύκλος, εξελικτικά προσαρμοσμένος σε άλλες συνθήκες, αποσυντονίζεται επικίνδυνα.
Για να κατανοήσουμε το μέγεθος του προβλήματος, μπορούμε να δούμε τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής σε παγκόσμιο επίπεδο, αλλά και πώς επηρεάζει την Οικονομία και τη γεωργία.
**Η ανθρώπινη ευθύνη και η διαγενεακή δικαιοσύνη**
Ο Ευάγγελος Δ. Πρωτοπαπαδάκης, καθηγητής Εφαρμοσμένης Ηθικής και Βιοηθικής του ΕΚΠΑ, υπογραμμίζει τη σύνδεση ανθρώπου-ζώων: “Η κλιματική αλλαγή έχει αλυσιδωτές επιπτώσεις στην ευζωία ημών των ανθρώπων και των ζώων”. Η διατάραξη της ανθοφορίας, για παράδειγμα, απειλεί τις μέλισσες και την επικονίαση, επηρεάζοντας την τροφική αλυσίδα.
Η αντιμετώπιση αυτής της κρίσης είναι ηθική υποχρέωση, παρόλο που η αλλαγή των συνηθειών μας φαντάζει δύσκολη. Ο κ. Πρωτοπαπαδάκης τονίζει πως “Πιο πολύ το οφείλουμε στα παιδιά μας”, αναφερόμενος στη “διαγενεακή δικαιοσύνη”. Πρέπει να αφήσουμε στις επόμενες γενιές ένα βιώσιμο περιβάλλον, τουλάχιστον όχι χειρότερο από αυτό που παραλάβαμε. Η επένδυση σε πράσινες τεχνολογίες και τρόπους παραγωγής ενέργειας είναι πλέον μονόδρομος. Η λύση βρίσκεται στα χέρια μας, προτού ο εφιάλτης γίνει μη αναστρέψιμος για όλους.
