Φοροαπαλλαγές: 22,9 δισ. ευρώ και η πίεση Κομισιόν-ΟΟΣΑ
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) ασκούν πίεση στην Ελλάδα για επανεξέταση, εξορθολογισμό ή ακόμα και μείωση των φοροαπαλλαγών που εφαρμόζονται στη χώρα.
Φοροαπαλλαγές: 22,9 δισ. ευρώ και η πίεση Κομισιόν-ΟΟΣΑ
Αυτή τη στιγμή, καταγράφονται 1.236 φοροαπαλλαγές, το κόστος των οποίων για τον κρατικό προϋπολογισμό ανέρχεται σε 22,9 δισεκατομμύρια ευρώ.
σχετικά άρθρα
Οι εν λόγω φοροαπαλλαγές συνιστούν ειδικές φορολογικές ρυθμίσεις που περιλαμβάνουν απαλλαγές, μειωμένους συντελεστές, εκπτώσεις φόρου, αναβολές φορολογικών υποχρεώσεων και άλλες ευνοϊκές διατάξεις, οι οποίες περιορίζουν άμεσα ή έμμεσα τα φορολογικά έσοδα του Δημοσίου. Αν και η Κομισιόν και ο ΟΟΣΑ δεν αμφισβητούν τη χρησιμότητα κάθε φοροαπαλλαγής ξεχωριστά, επισημαίνουν την έλλειψη ενός συστηματικού μηχανισμού αξιολόγησης της αποτελεσματικότητάς τους στην Ελλάδα, καθώς και τη δημιουργία στρεβλώσεων και ανισοτήτων μεταξύ των φορολογουμένων.
Ο ΟΟΣΑ αναφέρει συγκεκριμένα ότι «ο περιορισμός των φορολογικών δαπανών και η συνέχιση των μέτρων για την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής θα δημιουργούσαν πρόσθετο δημοσιονομικό χώρο». Αντίστοιχα, η Κομισιόν ζητά την αξιολόγηση και τον εξορθολογισμό των 1.236 φοροαπαλλαγών με σημαντικό δημοσιονομικό βάρος. Παρόμοιες συστάσεις έχουν διατυπώσει προσφάτως το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας. Επιπλέον, το ΙΟΒΕ, σε πρόσφατη ανάλυσή του, τόνισε την ανάγκη επανεξέτασης της έκτασης και του κόστους των φοροαπαλλαγών, προειδοποιώντας ότι η διαρκής διεύρυνσή τους περιορίζει τα φορολογικά έσοδα και αυξάνει την πολυπλοκότητα του φορολογικού συστήματος.
Η πορεία των φοροαπαλλαγών τα τελευταία χρόνια εμφανίζει διαρκώς αυξητική τάση. Το 2014, εν μέσω μνημονίων, ανέρχονταν σε 3,042 δισ. ευρώ, ενώ το 2017 διαμορφώθηκαν σε 7,716 δισ. ευρώ. Με εξαίρεση την περίοδο της πανδημίας, από το 2021 και μετά παρουσιάζουν συνεχή αύξηση, προσεγγίζοντας σήμερα τα 22,9 δισ. ευρώ.
Η μεγαλύτερη συγκέντρωση φορολογικών εξαιρέσεων εντοπίζεται στη φορολογία εισοδήματος. Συγκεκριμένα, στον φόρο εισοδήματος φυσικών προσώπων καταγράφονται 252 διαφορετικές περιπτώσεις απαλλαγών και εκπτώσεων, οι οποίες αφορούν δαπάνες μικρομεσαίων επιχειρήσεων, εισοδήματα από κεφάλαιο, υπεραξίες, επιχειρηματική δραστηριότητα, μισθωτές υπηρεσίες, τεκμήρια και έκτακτες ρυθμίσεις. Στον φόρο εισοδήματος νομικών προσώπων και νομικών οντοτήτων, καταγράφονται 265 περιπτώσεις, που περιλαμβάνουν απαλλαγές επιχειρηματικών κερδών, ειδικές εκπτώσεις δαπανών, κίνητρα αναπτυξιακών νόμων, μειωμένους συντελεστές, εταιρικούς μετασχηματισμούς και έκτακτες παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση κρίσεων.
Σημαντικό είναι επίσης το αποτύπωμα των φοροαπαλλαγών στην περιουσία και τις συναλλαγές. Καταγράφονται 29 περιπτώσεις στον ΕΝΦΙΑ, 38 στον φόρο κληρονομιών, 66 σε δωρεές, γονικές παροχές και κέρδη από τυχερά παιχνίδια, 49 στον φόρο μεταβίβασης ακινήτων και 19 στον φόρο συγκέντρωσης κεφαλαίων. Παράλληλα, υπάρχουν 75 περιπτώσεις απαλλαγών στον ΦΠΑ, 76 στα τέλη χαρτοσήμου, 40 στους ειδικούς φόρους κατανάλωσης, 33 στα τέλη κυκλοφορίας, 26 στο τέλος ταξινόμησης οχημάτων και στον φόρο κατανάλωσης καφέ, καθώς και 203 γενικές απαλλαγές που επαναλαμβάνονται σε διαφορετικές κατηγορίες φορολογίας.
Οι απαλλαγές στους ειδικούς φόρους κατανάλωσης (ΕΦΚ) κοστίζουν περίπου 1,02 δισ. ευρώ ετησίως, ενώ επιπλέον 1,01 δισ. ευρώ αντιστοιχούν στις απώλειες εσόδων από τους μειωμένους συντελεστές ΦΠΑ που ισχύουν στα νησιά.
Αναφορικά με τους ΕΦΚ στο ντίζελ, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στην έκθεσή της στο πλαίσιο του Εαρινού Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2026, άνοιξε τη συζήτηση για τη φορολογία των καυσίμων, επισημαίνοντας ότι ο ειδικός φόρος κατανάλωσης στο πετρέλαιο κίνησης παραμένει ιδιαίτερα χαμηλός σε σύγκριση με την αντίστοιχη φορολόγηση της βενζίνης.