Αθήνα: Από «γκρεμισμένο χωριό» σε πόλη που αγαπάμε να μισούμε
σχετικά άρθρα
Η Αθήνα, η πόλη που σήμερα αγαπάμε να μισούμε, υπήρξε κάποτε ένα «γκρεμισμένο χωριό» με βρωμόνερα και ανοιχτούς βόθρους, όπως τη χαρακτήριζαν οι Ναυπλιώτες πριν από 192 χρόνια. Σήμερα, παλεύει με την ανεξέλεγκτη ανάπτυξη και τις προκλήσεις του σύγχρονου τουρισμού, μεταμορφωμένη αγνώριστη. Το παρελθόν της όμως, κρύβει εκπλήξεις.
Το 1834, εν μέσω «καλλιστείων πόλεων» για την επιλογή πρωτεύουσας, η Αθήνα κέρδισε το «στέμμα». Ένα μικρό χωριό τότε, με λιγότερους από 7.000 κατοίκους –όσο η σημερινή Ελασσόνα– χωρίς στοιχειώδεις υποδομές αλλά με την κληρονομιά των αρχαίων της καλών.
Οι «γκάγκαροι» κάτοικοι χάριζαν γη στον Όθωνα για να χτιστεί η πόλη σύμφωνα με τα σχέδια των αρχιτεκτόνων Κλεάνθη και Σάουμπερ. Μια πραγματικά κομβική πολιτική απόφαση που άλλαξε την πορεία της χώρας.
Χρειάστηκε να περάσουν πολλά χρόνια μέχρι το 1905, όταν ο δήμαρχος Σπύρος Μερκούρης άρχισε την ασφαλτόστρωση της οδού Αιόλου. Η ομορφιά της αρχικής πόλης δεν κράτησε πολύ. Έναν αιώνα μετά, ο πληθυσμός της έφτασε το μισό εκατομμύριο.
Είκοσι χρόνια αργότερα, με την εσωτερική μετανάστευση μετά τον πόλεμο και τον Εμφύλιο, ο πληθυσμός της ευρύτερης περιοχής ξεπέρασε το ενάμισι εκατομμύριο. Αυτή η ανεξέλεγκτη εξέλιξη επηρέασε δραματικά την όψη της πόλης. Πολλοί λένε ότι η αντιπαροχή την κατέστρεψε αισθητικά, όμως αυτή η «οικονομική» λύση ήταν αναγκαία για να αντιμετωπίσει τις νέες συνθήκες της εποχής. Οι επιπτώσεις της φαίνονται μέχρι σήμερα στην Οικονομία της.
Σήμερα, η Αθήνα φαντάζει αφόρητη και εχθρική στους μόνιμους κατοίκους της. Προσαρμόζεται στις ανάγκες των Airbnb και του τουρισμού, «καταπίνοντας» παλιά κτίρια και τοπόσημα. Όσοι νοσταλγούν την παλιά Αθήνα, έχουν στο μυαλό τους μια πόλη που έπαψε να υπάρχει εδώ και ογδόντα χρόνια.
Θυμάμαι την Αθήνα των 1960s και 1970s: μίζερη, γκρίζα, μια επαρχιακή πρωτεύουσα με εσωστρεφείς συνοικίες. Περιοχές όπως το Παγκράτι ή το Κουκάκι, σήμερα γεμάτες ζωή, τότε ήταν σκοτεινές μετά τις οχτώ το βράδυ.
Τελικά, η νοσταλγία λειτουργεί με παράξενο τρόπο, ανακαλώντας εικόνες που δεν ζήσαμε. Όπως εμείς νοσταλγούμε τις αφηγήσεις των παλιών, έτσι και οι νέοι του 2086 θα νοσταλγούν τη δική μας, τη σημερινή Αθήνα. Και ίσως τότε, να αναρωτιούνται κι αυτοί τι τελικά χάσαμε… ή τι κερδίσαμε!
