Πώς η FIFA μετέτρεψε το ποδόσφαιρο σε «μηχανή» χρήματος και σκανδάλων και ετοιμάζεται να βγάλει δισεκατομμύρια από το Μουντιάλ
Οι κατηγορίες περί διαφθοράς δεν είναι κάτι νέο για τη FIFA - Περισσότεροι αγώνες, περισσότερα χρήματα και μεγαλύτερη πίεση στους παίκτες
Το Παγκόσμιο Κύπελλο του 2026 αναμένεται να είναι το μεγαλύτερο στην ιστορία του ποδοσφαίρου. Για τη FIFA, όμως, η διοργάνωση δεν αποτελεί μόνο μια παγκόσμια γιορτή του αθλητισμού, αλλά και μια τεράστια επιχειρηματική ευκαιρία που αναμένεται να αποφέρει δισεκατομμύρια δολάρια.
σχετικά άρθρα
Η διοργάνωση θα φιλοξενηθεί σε ΗΠΑ, Καναδά και Μεξικό, με τη FIFA να προβλέπει συνολικά έσοδα που πλησιάζουν τα 8,9 δισ. δολάρια μόνο για το 2026. Πίσω όμως από το θέαμα, τις τελετές και τη λάμψη του Μουντιάλ, πολλοί βλέπουν ένα σύστημα που εδώ και χρόνια κατηγορείται για διαφθορά, οικονομική εκμετάλλευση και ακραία εμπορευματοποίηση του ποδοσφαίρου.
Οι διοργανώτριες πόλεις και χώρες καλούνται να επενδύσουν τεράστια ποσά σε υποδομές, γήπεδα και μεταφορές. Στον Καναδά, το συνολικό δημόσιο κόστος φτάνει περίπου το 1 δισ. δολάρια, ενώ μόνο το Τορόντο θα διαθέσει εκατοντάδες εκατομμύρια για λίγους αγώνες. Την ίδια στιγμή, η FIFA και οι εμπορικοί της συνεργάτες απολαμβάνουν ειδικά φορολογικά προνόμια, με αποτέλεσμα να πληρώνουν ελάχιστους ή και καθόλου φόρους πάνω στα τεράστια έσοδα της διοργάνωσης.
Παράλληλα, το κόστος για τους φιλάθλους εκτοξεύεται. Εισιτήρια που στο προηγούμενο Μουντιάλ κόστιζαν περίπου 1.600 δολάρια, πλέον φτάνουν σε ορισμένες περιπτώσεις ακόμα και τα 14.000 δολάρια για θέσεις κορυφαίας κατηγορίας στον τελικό. Η FIFA προωθεί επίσης για πρώτη φορά μεγάλο halftime show στον τελικό, ακολουθώντας μοντέλα αμερικανικών υπερθεαμάτων.
Οι συλλήψεις στελεχών και το σκάνδαλο των δωροδοκιών
Οι κατηγορίες περί διαφθοράς δεν είναι κάτι νέο για τη FIFA. Το 2015 πραγματοποιήθηκε μία από τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις του FBI και των ελβετικών αρχών στον χώρο του αθλητισμού, με αποτέλεσμα τη σύλληψη υψηλόβαθμων στελεχών της ομοσπονδίας.
Οι αμερικανικές αρχές αποκάλυψαν ένα σύστημα που φέρεται να λειτούργησε επί περίπου 24 χρόνια, με μίζες και παράνομες πληρωμές που ξεπερνούσαν τα 150 εκατ. δολάρια. Ανάμεσα στους συλληφθέντες ήταν κορυφαία στελέχη της FIFA, αντιπρόεδροι και πρόεδροι συνομοσπονδιών, οι οποίοι κατηγορήθηκαν ότι λάμβαναν χρήματα για εμπορικά δικαιώματα, τηλεοπτικές συμφωνίες και ψηφοφορίες σχετικά με τη διοργάνωση Παγκοσμίων Κυπέλλων.
Ιδιαίτερη αίσθηση είχαν προκαλέσει οι καταγγελίες για το Μουντιάλ του 2010 στη Νότια Αφρική, αλλά και για την ανάθεση της διοργάνωσης στο Κατάρ, όπου υπήρξαν σοβαρές υποψίες για εξαγορά ψήφων και παρασκηνιακές συμφωνίες.
Το πιο εντυπωσιακό, ωστόσο, είναι ο τρόπος λειτουργίας του ίδιου του συστήματος της FIFA. Κάθε χώρα διαθέτει μία ψήφο, ανεξαρτήτως μεγέθους ή ποδοσφαιρικής δύναμης. Έτσι, μικροσκοπικά κράτη με ελάχιστη ποδοσφαιρική επιρροή έχουν το ίδιο εκλογικό βάρος με χώρες όπως η Βραζιλία ή η Γερμανία.
Αυτό, σύμφωνα με τις καταγγελίες που ακολούθησαν το σκάνδαλο, δημιούργησε ένα σύστημα εξάρτησης. Χρήματα που υποτίθεται ότι προορίζονταν για την ανάπτυξη του ποδοσφαίρου σε μικρές χώρες κατέληγαν συχνά χωρίς ουσιαστικό έλεγχο στα χέρια τοπικών παραγόντων, εξασφαλίζοντας πολιτική στήριξη στις κρίσιμες ψηφοφορίες της FIFA.
Περισσότεροι αγώνες, περισσότερα χρήματα και μεγαλύτερη πίεση στους παίκτες
Παρά τα σκάνδαλα και τις αποκαλύψεις, η δομή της FIFA δεν άλλαξε ριζικά. Αντίθετα, η ομοσπονδία συνέχισε να επεκτείνει συνεχώς τις διοργανώσεις της, αυξάνοντας τα έσοδα και τα εμπορικά δικαιώματα.
Το Μουντιάλ επεκτείνεται πλέον από 32 σε 48 ομάδες, με τους αγώνες να αυξάνονται από 64 σε 104. Παράλληλα, το Παγκόσμιο Κύπελλο Συλλόγων διογκώνεται επίσης, με ολοένα περισσότερες ομάδες και περισσότερες ημερομηνίες μέσα σε ένα ήδη εξαντλητικό ποδοσφαιρικό καλεντάρι.
Η συνεχής αύξηση των αγώνων έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις για τη σωματική καταπόνηση των ποδοσφαιριστών. Έρευνες που αναφέρονται στο θέμα συνδέουν τα συνεχόμενα παιχνίδια, τα ταξίδια και τα ελάχιστα διαστήματα ξεκούρασης με την αύξηση σοβαρών τραυματισμών, ιδιαίτερα ρήξεων χιαστών.
Σε αρκετές περιπτώσεις, παίκτες που υπέστησαν τέτοιους τραυματισμούς είχαν αγωνιστεί σε πολύ περισσότερα παιχνίδια από τον μέσο όρο, με μικρό χρόνο αποκατάστασης και συνεχείς μετακινήσεις ανάμεσα σε χώρες και ηπείρους.
Η γενικότερη εικόνα που περιγράφεται είναι αυτή ενός ποδοσφαίρου που απομακρύνεται όλο και περισσότερο από την παραδοσιακή του μορφή και λειτουργεί πλέον ως μια τεράστια παγκόσμια βιομηχανία ψυχαγωγίας και κέρδους. Οι διοργανώσεις μεγαλώνουν, τα τηλεοπτικά συμβόλαια εκτοξεύονται και οι εμπορικές συμφωνίες πολλαπλασιάζονται, ενώ το άθλημα μετατρέπεται σε ένα προϊόν που, όπως υποστηρίζουν οι επικριτές της FIFA, εξυπηρετεί κυρίως οικονομικά και πολιτικά συμφέροντα.
