Tο τελεσίγραφο των $200 που ανάγκασε τον Tραμπ σε στροφή 180 μοιρών: H αλήθεια πίσω από την πενταήμερη εκεχειρία
Από τις απειλές για ισοπέδωση των ενεργειακών υποδομών της Τεχεράνης, στις «παραγωγικές συνομιλίες» - Πώς το Κατάρ και οι ηγέτες της Exxon και της Chevron έβαλαν «φρένο» στον Λευκό Οίκο, αποκαλύπτοντας την απόλυτη αμερικανική αντίφαση στη Μέση Ανατολή
Στη γεωπολιτική, όπως και στην οικονομία, δεν υπάρχουν συμπτώσεις. Υπάρχουν μόνο σχέσεις αιτίας και αιτιατού. Μέχρι χθες, η ρητορική του Λευκού Οίκου ήταν ξεκάθαρη: κλιμάκωση. Το Ισραήλ, με την αμερικανική κάλυψη, χτυπούσε στρατιωτικούς στόχους στο Ιράν, και το επόμενο λογικό βήμα—αυτό που πολλοί θεωρούσαν αναπόφευκτο—ήταν το πλήγμα στις ενεργειακές υποδομές της Τεχεράνης, με στόχο την οικονομική της ασφυξία.
σχετικά άρθρα
Σήμερα, η εικόνα άλλαξε δραματικά. Ο Ντόναλντ Τραμπ, σε μια ξαφνική και απροσδόκητη στροφή 180 μοιρών, ανακοίνωσε ότι έδωσε εντολή να σταματήσουν για πέντε ημέρες τα χτυπήματα σε ενεργειακές υποδομές του Ιράν, επικαλούμενος «παραγωγικές συνομιλίες» μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.
Για τον περιστασιακό παρατηρητή, αυτό μοιάζει με μια διπλωματική επιτυχία. Για όποιον, όμως, παρακολουθεί τις βαθύτερες τεκτονικές πλάκες αυτής της σύγκρουσης, η «εκεχειρία» αυτή δεν είναι αποτέλεσμα διπλωματίας. Είναι αποτέλεσμα ενός ωμού, οικονομικού και στρατηγικού εκβιασμού. Είναι η στιγμή που η πραγματικότητα των 200 δολαρίων ανά βαρέλι πετρελαίου συγκρούστηκε με την πολιτική φαντασίωση της «αμερικανικής κυριαρχίας» και κέρδισε.
Το Διπλωματικό Βατερλό και το Τελεσίγραφο του Κατάρ
Για να κατανοήσουμε τη στροφή του Τραμπ, πρέπει να δούμε τι προηγήθηκε. Και αυτό που προηγήθηκε ήταν η πλήρης κατάρρευση της στρατηγικής αρχιτεκτονικής των ΗΠΑ στην περιοχή. Το σημείο καμπής ήταν η στιγμή που το Κατάρ, ο στενότερος σύμμαχος των ΗΠΑ στον Κόλπο και οικοδεσπότης της μεγαλύτερης αμερικανικής στρατιωτικής βάσης στην περιοχή, απείλησε με στρατιωτικά αντίποινα το Ισραήλ.
Αυτό συνέβη όταν το Ισραήλ, ο στρατιωτικός εταίρος της Ουάσιγκτον, βομβάρδισε μια εγκατάσταση φυσικού αερίου στην οποία το Κατάρ έχει μερίδιο. Η αντίφαση δεν θα μπορούσε να είναι πιο ορατή: η χώρα που διεξάγει αυτόν τον πόλεμο για λογαριασμό της Αμερικής (το Ισραήλ), έπληξε τα συμφέροντα του σημαντικότερου συμμάχου της Αμερικής (του Κατάρ).
Το Κατάρ έθεσε ένα τελεσίγραφο. Και το Ιράν, τις ώρες που ακολούθησαν, δεν έχασε την ευκαιρία να υπενθυμίσει στη Ντόχα αυτό που λέει σε όλα τα κράτη του Κόλπου εδώ και μήνες: «Η προστασία που σας υποσχέθηκε η Ουάσιγκτον δεν προστάτευσε το Ρας Λαφάν, δεν προστάτευσε τα σαουδαραβικά διυλιστήρια και δεν θα προστατεύσει εσάς». Ο Τραμπ αναγκάστηκε να βγει δημοσίως και να υποσχεθεί ότι το Ισραήλ «δεν θα ξαναπαρεκτραπεί», μια δημόσια παραδοχή ότι δεν μπορεί να ελέγξει τον ίδιο του τον σύμμαχο. Αυτή η διπλωματική ταπείνωση ήταν μόνο η αρχή.
Η Μυστική Προειδοποίηση των Πετρελαιάδων
Ο πραγματικός λόγος της πενταήμερης «εκεχειρίας» κρύβεται πίσω από τις κλειστές πόρτες του Λευκού Οίκου. Η συνάντηση μεταξύ των ανώτατων στελεχών της Exxon, της Chevron και της Phillips 66 με αξιωματούχους της κυβέρνησης Τραμπ δεν ήταν μια απλή συζήτηση για τα τριμηνιαία κέρδη. Ήταν μια structural (δομική) προειδοποίηση από τον τομέα που κατανοεί τα ενεργειακά οικονομικά καλύτερα από οποιαδήποτε κυβερνητική υπηρεσία.
Τα στελέχη μετέφεραν ένα ωμό μήνυμα: αν η Ουάσιγκτον επιτρέψει τη συνέχιση της κλιμάκωσης προς τις ιρανικές ενεργειακές υποδομές, η τιμή του πετρελαίου θα ξεπεράσει το όριο των 200 δολαρίων ανά βαρέλι. Και αυτό το όριο δεν είναι απλώς ένας αριθμός. Είναι το κατώφλι της οικονομικής καταστροφής.
Η προειδοποίηση ήταν ξεκάθαρη. Οι πετρελαϊκές εταιρείες κερδίζουν από τις αυξήσεις των τιμών μέχρι ένα σημείο. Πάνω από αυτό, οι υψηλές τιμές γίνονται destructive (καταστροφικές) για την οικονομία από την οποία εξαρτώνται οι ίδιες οι εταιρείες. Σε αυτά τα επίπεδα, ο διπλασιασμός της λιανικής τιμής της βενζίνης στις ΗΠΑ θα πυροδοτούσε έναν ανεξέλεγκτο πληθωρισμό, καταστρέφοντας την καταναλωτική ικανότητα και, το κρισιμότερο, αλλάζοντας μόνιμα τη συμπεριφορά των καταναλωτών.
Ο φόβος των πετρελαϊκών κολοσσών είναι πως αν η βενζίνη φτάσει σε αυτά τα επίπεδα, η μετάβαση στα ηλεκτρικά οχήματα δεν θα είναι πλέον μια επιλογή, αλλά μια αναγκαιότητα. Μόλις αυτή η αλλαγή συμβεί σε κλίμακα, δεν αντιστρέφεται όταν οι τιμές του πετρελαίου πέσουν. Η «War for Oil» (πόλεμος για το πετρέλαιο) του Τραμπ κινδυνεύει να καταστήσει το πετρέλαιο λιγότερο σχετικό στις οικονομίες που έχουν σημασία για τη μακροπρόθεσμη ζήτηση.
Το Παράδοξο του Νησιού Χαρκ
Αυτή η προειδοποίηση των πετρελαιάδων εξηγεί γιατί, ακόμα και πριν από την πενταήμερη «εκεχειρία», τα αμερικανικά πλήγματα στο νησί Χαρκ—τον κύριο τερματικό σταθμό εξαγωγής πετρελαίου του Ιράν—ήταν τόσο προσεκτικά. Ενώ ο Τραμπ καυχιόταν για τα πλήγματα, η αναλυτική πραγματικότητα δείχνει ότι χτυπήθηκαν μόνο στρατιωτικές εγκαταστάσεις στο νησί, αφήνοντας τις υποδομές εξαγωγής πετρελαίου άθικτες.
Αυτή ηtargeting decision (απόφαση στόχευσης) δεν ήταν παράλειψη. Ήταν μια σκόπιμη επιλογή, καθοδηγούμενη από τον ίδιο ακριβώς υπολογισμό που ανάγκασε τον Τραμπ στη σημερινή στροφή. Η καταστροφή της εξαγωγικής ικανότητας του Ιράν, σε συνδυασμό με το κλείσιμο του Ορμούζ, θα ωθούσε τις τιμές σε επίπεδα παγκόσμιας ύφεσης. Το Ιράν κατανόησε αυτόν τον περιορισμό και τον εκμεταλλεύεται. Κάθε φορά που οι ΗΠΑ διστάζουν να χτυπήσουν τις ιρανικές πετρελαϊκές υποδομές, το «όπλο του πετρελαίου» του Ιράν κερδίζει σε σχετική ισχύ.
Η Παγίδα της Κλιμάκωσης και ο Μύθος της Ανεξαρτησίας
Ο Τραμπ, με την πενταήμερη αυτή «εκεχειρία», προσπαθεί να αποδράσει από την «παγίδα κλιμάκωσης» που document (καταγράφουν) οι στρατιωτικοί αναλυτές: ο πόλεμος που υποτίθεται ότι θα διαρκούσε 72 ώρες βρίσκεται στην 21η ημέρα του, χωρίς κανέναν αντικειμενικό στόχο να έχει επιτευχθεί, και η λογική της σύγκρουσης απαιτεί όλο και περισσότερη δύναμη για να παράγει το ίδιο αποτέλεσμα. Η «εκεχειρία» είναι μια ομολογία ότι η κλιμάκωση δεν λειτουργεί.
Παράλληλα, αυτή η κρίση καταρρίπτει τον μύθο της «ενεργειακής ανεξαρτησίας». Το πολιτικό αφήγημα ότι οι ΗΠΑ μπορούν να είναι αυταρκείς είναι ψευδές σε μια παγκοσμιοποιημένη αγορά εμπορευμάτων. Ο Καναδάς και το Μεξικό παράγουν πετρέλαιο, αλλά οι πολίτες τους πληρώνουν τις τιμές που καθορίζονται στον Περσικό Κόλπο. Η «εκεχειρία» του Τραμπ είναι η έμμεση παραδοχή ότι η αμερικανική οικονομία παραμένει όμηρος των εξελίξεων στη Μέση Ανατολή, ανεξάρτητα από το πόσο πετρέλαιο παράγει η ίδια.
Το Συμπέρασμα: Πραγματισμός, Όχι Διπλωματία
Η στροφή 180 μοιρών του Ντόναλντ Τραμπ δεν πρέπει να παρερμηνευθεί ως μια ξαφνική πίστη στη διπλωματία. Είναι η ωμή νίκη του οικονομικού πραγματισμού επί της γεωπολιτικής αλαζονείας. Είναι η στιγμή που ο Λευκός Οίκος αναγνώρισε ότι δεν μπορεί να prosecute (διεξαγάγει) την ενεργειακή διάσταση αυτού του πολέμου χωρίς να καταστρέψει την παγκόσμια οικονομία στην οποία βασίζεται.
Το τελεσίγραφο των 200 δολαρίων, που παρέδωσαν τα στελέχη των πετρελαϊκών κολοσσών, είχε μεγαλύτερη βαρύτητα από οποιαδήποτε ιρανική στρατιωτική απειλή. Η πενταήμερη αυτή παύση είναι μια προσπάθεια ανασύνταξης, αλλά η στρατηγική αντίφαση παραμένει: οι ΗΠΑ προσπαθούν να ελέγξουν έναν σύμμαχο που δεν τους ακούει, για να πολεμήσουν έναν εχθρό που δεν μπορούν να νικήσουν οικονομικά, ενώ οι ίδιοι οι κερδοσκόποι του πολέμου τους προειδοποιούν ότι το παιχνίδι τελειώνει.