Το στρατηγικό «Βατερλώ» των ΗΠΑ στο Ιράν: Το τέλος μιας αποτυχημένης αυτοκρατορικής χίμαιρας
Η ομολογία της ήττας από τα χείλη των νεοσυντηρητικών, η ανάδυση της Κίνας και η γεωπολιτική παγίδα που μετατρέπει την Ουάσινγκτον σε δευτεραγωνιστή των εξελίξεων
Η ιστορία της διεθνούς πολιτικής είναι γεμάτη από στιγμές όπου η πραγματικότητα συγκρούεται μετωπικά με την ιδεοληψία. Σήμερα, βρισκόμαστε μπροστά σε μια τέτοια καμπή. Όταν άνθρωποι όπως ο Robert Kagan, ο θεωρητικός πυλώνας του νεοσυντηρητισμού, παραδέχονται δημόσια ότι ο πόλεμος στο Ιράν είναι η μεγαλύτερη ήττα στην ιστορία των ΗΠΑ, τότε δεν μιλάμε απλώς για μια αποτυχία, αλλά για έναν γεωπολιτικό σεισμό.
σχετικά άρθρα
Το διακύβευμα δεν είναι μόνο η Μέση Ανατολή· είναι η ικανότητα της Ουάσινγκτον να διατηρήσει τα σκήπτρα ενός κόσμου που αλλάζει με κινηματογραφική ταχύτητα. Η «συνταγή της νίκης» που υποσχέθηκαν οι νεοσυντηρητικοί αποδείχθηκε μια δηλητηριασμένη φαντασίωση, αφήνοντας τις ΗΠΑ εγκλωβισμένες σε έναν βάλτο, την ώρα που η Κίνα και η Ρωσία στήνουν το δικό τους παιχνίδι στην παγκόσμια σκακιέρα.
Το χρονικό ενός προαναγγελθέντος στρατηγικού θανάτου
Η αμερικανική στρατηγική στο Ιράν βασίστηκε σε τέσσερις πυλώνες που κατέρρευσαν σαν χάρτινος πύργος: αλλαγή καθεστώτος, τερματισμός του πυρηνικού προγράμματος, διακοπή της στήριξης σε Χεζμπολάχ και Χαμάς, και εξουδετέρωση του πυραυλικού προγράμματος της Τεχεράνης. Το κλειδί ήταν η αλλαγή καθεστώτος. Η πεποίθηση ότι η αεροπορική ισχύς αρκεί για να γονατίσει ένα κράτος 80 εκατομμυρίων και να επιβάλει μια κυβέρνηση-μαριονέτα ήταν, το λιγότερο, αφελής.
Όπως αποδεικνύεται, η ιστορική καταγραφή είναι αμείλικτη: η αεροπορική ισχύς μόνη της δεν ανέτρεψε ποτέ κανένα καθεστώς. Παρόλα αυτά, ο Λευκός Οίκος, πιεσμένος από το Ισραήλ και την ηγεσία της Μοσάντ, αγνόησε τις προειδοποιήσεις των συμβούλων του και βούτηξε στα βαθιά. Σήμερα, η Τεχεράνη όχι μόνο παραμένει όρθια, αλλά οι πύραυλοί της έχουν αποδείξει την τρομακτική τους ακρίβεια, πλήττοντας αμερικανικές βάσεις και αλλάζοντας τις ισορροπίες στην περιοχή.
Η «Entente» της Ανατολής και η παγίδα του Ειρηνικού
Ο πόλεμος στο Ιράν λειτούργησε ως καταλύτης για τη δημιουργία μιας νέας, άτυπης συμμαχίας. Ρωσία, Κίνα και Τουρκία βλέπουν τη διατήρηση του Ιράν ως ζωτικό τους συμφέρον. Για το Πεκίνο και τη Μόσχα, το γεγονός ότι οι ΗΠΑ παραμένουν «κολλημένες» στη Μέση Ανατολή είναι ένα θείο δώρο. Όσο η Ουάσινγκτον σπαταλά πόρους και πυρομαχικά στο Ιράν, τόσο αδυνατεί να εφαρμόσει την πολιτική ανάσχεσης της Κίνας στην Ανατολική Ασία.
Ο περιβόητος «στρατηγικός άξονας προς την Ασία» (Pivot to Asia) έχει μετατραπεί σε φυγή από την Ασία. Συστήματα Patriot και πεζοναύτες αποσύρονται από την Ιαπωνία για να καλύψουν τρύπες στο μέτωπο του Ιράν. Η Κίνα παρακολουθεί και κερδίζει χρόνο, την ώρα που το αμερικανικό οπλοστάσιο, εξαντλημένο από τις ανάγκες στην Ουκρανία, το Ισραήλ και το Ιράν, φτάνει σε οριακά επίπεδα.
Η απογύμνωση της αμερικανικής στρατιωτικής βιομηχανίας
Είναι πλέον κοινό μυστικό ότι οι ΗΠΑ δεν διαθέτουν την παραγωγική ικανότητα της Ρωσίας ή της Κίνας. Η παραγωγή όπλων υψηλής τεχνολογίας είναι αργή και δαπανηρή. Η αποστολή τεράστιων ποσοτήτων πολεμικού υλικού σε πολλαπλά μέτωπα έχει αφήσει τα αποθέματα επικίνδυνα μειωμένα.
Αυτός είναι και ο λόγος που η κυβέρνηση Τραμπ αναγκάστηκε να σταματήσει τους βομβαρδισμούς κατά του Ιράν: ο φόβος ότι σύντομα δεν θα απέμενε τίποτα για την υπεράσπιση της Ταϊβάν. Η Αμερική βρίσκεται αντιμέτωπη με έναν ανταγωνιστή κύρους (peer competitor) που διαθέτει τετραπλάσιο πληθυσμό και μια τεχνολογική βάση που απειλεί να ξεπεράσει τη δυτική σε τομείς όπως η Τεχνητή Νοημοσύνη και οι κβαντικοί υπολογιστές.
Το υπαρξιακό δράμα του Ισραήλ και η εσωτερική κατάρρευση
Την ίδια ώρα, το Ισραήλ βρίσκεται σε μια από τις δυσκολότερες φάσεις της ιστορίας του. Παρά την επικοινωνιακή διαχείριση, η πραγματικότητα στο πεδίο είναι σκληρή: η Χεζμπολάχ παραμένει ισχυρή, η Χαμάς δεν έχει εξουδετερωθεί και η οικονομία της χώρας δέχεται ισχυρά πλήγματα από τη συνεχή κινητοποίηση εφέδρων.
Η χώρα ζει σε μια κατάσταση διαρκούς πολέμου, γεγονός που οδηγεί πολλούς πολίτες στην αναζήτηση μιας καλύτερης ζωής στο εξωτερικό. Το Ισραήλ πιέζει τις ΗΠΑ για συνέχιση της στρατιωτικής δράσης, όμως η Ουάσινγκτον φαίνεται να κατανοεί ότι μια νέα κλιμάκωση θα ήταν η χαριστική βολή για τη δική της παγκόσμια παρουσία.
Ο Τραμπ, ο Λίντον Τζόνσον και το τέλος μιας εποχής
Η εικόνα του Ντόναλντ Τραμπ να αναζητά απεγνωσμένα διέξοδο, θυμίζει έντονα την τραγωδία του Λίντον Τζόνσον κατά τον πόλεμο του Βιετνάμ. Ο πόλεμος που ξεκίνησε με υποσχέσεις για γρήγορη επικράτηση, καταλήγει να «τρώει» τον ίδιο τον πρόεδρο, φθείροντας την πολιτική και προσωπική του υπόσταση.
Το συμπέρασμα είναι πικρό για τους θιασώτες της «Pax Americana»: η εποχή της μονοκρατορίας τελείωσε. Ο πλούτος και η ισχύς μετατοπίζονται ανατολικά, και οι ΗΠΑ, εγκλωβισμένες σε ξεπερασμένα δόγματα, βλέπουν την αυτοκρατορία τους να φυλλορροεί κάτω από το βάρος των ίδιων τους των λαθών.