Εμείς εδώ στην Ελλάδα, και ευρύτερα στην Ευρώπη, έχουμε συνηθίσει να βλέπουμε τις αμερικανικές στρατιωτικές περιπέτειες στη Μέση Ανατολή ως μακρινά γεωπολιτικά παίγνια. Όμως, η τρέχουσα σύγκρουση στο Ιράν δεν είναι απλώς άλλη μια σελίδα στα βιβλία της στρατιωτικής ιστορίας των ΗΠΑ. Όπως επισημαίνουν κορυφαίοι Αμερικανοί αναλυτές –και τα νούμερα το επιβεβαιώνουν με τον πιο αμείλικτο τρόπο– αυτό που παρακολουθούμε είναι η αποδόμηση του αμερικανικού χρηματοπιστωτικού συστήματος. Σε πραγματικό χρόνο.
σχετικά άρθρα
Η εικόνα που περνάει προς τα έξω είναι ότι το δολάριο ενισχύεται. Αλλά ας μην γελιόμαστε. Δεν πρόκειται για μια επίδειξη νομισματικής ισχύος. Είναι το απόλυτο σύμπτωμα πανικού. Είναι η εικόνα επενδυτών που τρέχουν αλαφιασμένοι να ρευστοποιήσουν τα πάντα για να καλύψουν τεράστιες ζημιές. Όταν οι μετοχές, τα ομόλογα και τα πολύτιμα μέταλλα πέφτουν ταυτόχρονα, δεν μιλάμε για «καταφύγιο ασφαλείας». Μιλάμε για απεγνωσμένη φυγή προς τα μετρητά.
Το Ρήγμα στην Αγορά Ομολόγων
Το ρήγμα στο σύστημα έχει ήδη φανεί στην αγορά των αμερικανικών ομολόγων. Ιστορικά, όποτε οι ΗΠΑ μπαίνουν σε έναν πόλεμο, οι τιμές των αμερικανικών ομολόγων (Treasuries) ανεβαίνουν και οι αποδόσεις τους πέφτουν, καθώς οι επενδυτές αναζητούν την ασφάλεια του αμερικανικού κράτους. Σήμερα, βλέπουμε ακριβώς το αντίθετο.
Στις 6 Μαρτίου, η απόδοση του 10ετούς αμερικανικού ομολόγου σκαρφάλωσε στο 4,14%, από 3,96% που ήταν στις 27 Φεβρουαρίου, την παραμονή της έναρξης του πολέμου. Όπως εύστοχα σημειώνουν κορυφαίοι οικονομολόγοι, η αγορά ομολόγων αποφάσισε ότι φοβάται περισσότερο τον πληθωρισμό παρά αναζητά την «ασφάλεια». Τα επιτόκια των στεγαστικών δανείων, που μόλις είχαν πέσει κάτω από το ψυχολογικό όριο του 6% δίνοντας μια ελπίδα στην παγωμένη αγορά ακινήτων, εκτοξεύτηκαν ξανά πάνω από αυτό το όριο μέσα σε μόλις μία εβδομάδα. Το παράθυρο ευκαιρίας έκλεισε βίαια.
Το δολάριο κάνει άλματα, με το ευρώ να υποχωρεί κατά 0,6% και τη στερλίνα κατά 0,7%. Ακόμα και το παραδοσιακά άτρωτο ελβετικό φράγκο αποδυναμώθηκε καθώς το πετρέλαιο φλέρταρε με τα 120 δολάρια το βαρέλι. Όπως προειδοποιούν αναλυτές της αγοράς, όσο αυτό συνεχίζεται, η ζημιά γίνεται εκθετική.
Ο Λογαριασμός Ενός Απρόβλεπτου Πολέμου
Ας μιλήσουμε με αριθμούς. Η στρατιωτική επιχείρηση “Epic Fury” καταβροχθίζει πάνω από 900 εκατομμύρια δολάρια την ημέρα. Μόνο οι πρώτες 100 ώρες κόστισαν 3,7 δισεκατομμύρια δολάρια, εκ των οποίων τα 3,5 δισεκατομμύρια ήταν εντελώς εκτός προϋπολογισμού. Μόνο η αναπλήρωση των πυρομαχικών κοστίζει 3,1 δισεκατομμύρια.
Το Πεντάγωνο μετρά ήδη απώλειες περίπου 2,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων σε κατεστραμμένο εξοπλισμό, συμπεριλαμβανομένου ενός συστήματος ραντάρ έγκαιρης προειδοποίησης αξίας 1,1 δισεκατομμυρίου στη βάση Αλ Ουντέιντ στο Κατάρ. Και το χειρότερο; Οι ΗΠΑ μπήκαν σε αυτή τη σύγκρουση έχοντας ήδη ένα τεράστιο έλλειμμα 28,8 δισεκατομμυρίων δολαρίων στα αποθέματα πυρομαχικών τους. Μια τρύπα που τώρα μεγαλώνει με ιλιγγιώδεις ρυθμούς.
Την ίδια στιγμή, η αμερικανική κυβέρνηση μοιάζει επικίνδυνα αποκομμένη από την πραγματικότητα. Ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ δήλωνε στις 4 Μαρτίου ότι «η περιοχή δεν φλέγεται», τη στιγμή που η Τεχεράνη πνιγόταν στους καπνούς, οι νεκροί στο Ιράν ξεπερνούσαν τους 1.300 και οι πόλεις του Κόλπου δέχονταν καθημερινά χτυπήματα.
Για να «μπαλώσει» την κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ, τα οποία το Ιράν έχει ουσιαστικά κλείσει, η κυβέρνηση ανακοίνωσε ένα σχέδιο ασφάλισης πετρελαιοφόρων ύψους 20 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Αυτό δεν είναι στρατηγική, είναι διαχείριση πανικού μεταμφιεσμένη σε προνοητικότητα.
Ο Πραγματικός Κίνδυνος: Η Οργή του Κόλπου
Εδώ ακριβώς κρύβεται ο συστημικός κίνδυνος, και είναι κάτι που εμείς στην Ευρώπη πρέπει να παρακολουθούμε πολύ στενά. Η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κουβέιτ και το Κατάρ έχουν αρχίσει να επανεξετάζουν αθόρυβα –αλλά ουσιαστικά– τη στάση τους απέναντι στις ΗΠΑ.
Τα κράτη του Κόλπου κατέχουν αθροιστικά πάνω από 2 τρισεκατομμύρια δολάρια σε αμερικανικά περιουσιακά στοιχεία: real estate, τεχνολογικούς κολοσσούς, ιδιωτικά κεφάλαια και ομόλογα του αμερικανικού δημοσίου. Οι δεσμεύσεις εκατοντάδων δισεκατομμυρίων για νέες επενδύσεις που έγιναν πέρυσι, βρίσκονται πλέον στον πάγο.
Γιατί; Επειδή πληρώνουν οι ίδιοι τον λογαριασμό. Το Ιράν χτύπησε ήδη διυλιστήριο της Σαουδικής Αραβίας που επεξεργάζεται 550.000 βαρέλια την ημέρα. Το Κατάρ, από όπου περνάει το 93% της κίνησης LNG (υγροποιημένου φυσικού αερίου) μέσω των Στενών, δήλωσε ανωτέρα βία μετά από επίθεση με drone σε βασική του εγκατάσταση, αναστέλλοντας το 20% της παγκόσμιας προσφοράς. Με τα Στενά κλειστά, ένα εκατομμύριο μετρικοί τόνοι LNG παραμένουν εγκλωβισμένοι σε 13 πλοία.
Οι χώρες αυτές δικαίως αναρωτιούνται αν χρηματοδοτούν τελικά την ίδια τους την καταστροφή. Η πιθανότητα να τραβήξουν τα κεφάλαιά τους από τις ΗΠΑ έχει ήδη σημάνει συναγερμό στον Λευκό Οίκο.
Η Εύθραυστη Οικονομία και το Μάθημα για την Ευρώπη
Όλα αυτά συμβαίνουν σε μια αμερικανική οικονομία που μπήκε στον πόλεμο όντας ήδη εξαιρετικά ευάλωτη. Με την ανεργία στο 4,4%, τη μεταποίηση σε χαμηλό 4ετίας και τις τιμές της βενζίνης να εκτοξεύονται, οι αντοχές εξαντλούνται. Το γεγονός ότι η Ιαπωνία σκέφτεται να προχωρήσει στη μεγαλύτερη πώληση αμερικανικών ομολόγων στην ιστορία, ξεφορτώνοντας μέρος του 1,2 τρισεκατομμυρίων δολαρίων που κατέχει, δείχνει ότι η παγκόσμια εμπιστοσύνη στο αμερικανικό χρέος κλονίζεται συθέμελα.
Ένας πόλεμος δύο μηνών θα μπορούσε να κοστίσει από 40 έως 95 δισεκατομμύρια δολάρια, χωρίς να υπολογίζεται η κλιμάκωση ή η ανασυγκρότηση. Και το αμερικανικό δημόσιο δεν έχει κανένα σχέδιο για το πώς θα το πληρώσει.
Η Ευρώπη, προς το παρόν, παραμένει έξω από αυτό το χάος. Το γεγονός ότι οι Ευρωπαίοι ηγέτες κρατούν αποστάσεις από τη σύγκρουση στο Ιράν, ενώ οι ΗΠΑ καίνε τα αποθέματά τους και την αξιοπιστία τους, ίσως να είναι η πιο συνετή γεωπολιτική απόφαση της δεκαετίας. Καθώς βλέπουμε αυτή τη στρατιωτική κρίση να μετατρέπεται ραγδαία σε παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό κραχ, ένα πράγμα είναι ξεκάθαρο: η απόφαση της Γηραιάς Ηπείρου να μην ακολουθήσει τυφλά σε αυτή την περιπέτεια, μοιάζει κάθε μέρα και πιο σοφή.
