Ας ξεκινήσουμε από την ωμή αλήθεια: η εκεχειρία που συνομολογήθηκε είναι μια εύθραυστη κλωστή πάνω από μια λίμνη βενζίνης. Μπορεί οι πύραυλοι να σταμάτησαν προσωρινά να σκίζουν τον ουρανό, αλλά το ερώτημα που πλανάται πάνω από τα ερείπια και τα διπλωματικά γραφεία είναι ένα: στην αντιπαράθεση του “status quo” με την “αναθεωρητική” Τεχεράνη, ποιος έφυγε από το τραπέζι με τα περισσότερα κέρδη;
σχετικά άρθρα
Αν κοιτάξει κανείς πέρα από τις κραυγές θριάμβου του J.D. Vance και τις διαβεβαιώσεις του Λευκού Οίκου, η εικόνα που αναδύεται είναι μάλλον γκρίζα για τη Δύση. Ναι, το Ιράν έχασε τον Ανώτατο Ηγέτη του και θρήνησε χιλιάδες αμάχους. Στη γεωπολιτική σκακιέρα όμως, οι «θυσίες» αυτές δεν μετέβαλαν τη στρατηγική του ισχύ. Αντιθέτως, η Τεχεράνη βγαίνει από αυτή τη σύγκρουση με κεκτημένα που πριν από λίγους μήνες φάνταζαν αδιανόητα.
Ο εκβιασμός των στενών και το «χαράτσι» στο παγκόσμιο εμπόριο
Το πιο τρανταχτό παράδειγμα είναι τα Στενά του Ορμούζ. Εκεί που κάποτε ίσχυαν οι διεθνείς κανόνες ναυσιπλοΐας, το Ιράν πλέον επιβάλλει «τέλη διέλευσης». Είναι ένας ωμός εκβιασμός που μετατρέπει μια διεθνή θαλάσσια οδό σε ιδιωτική λεωφόρο της Τεχεράνης. Γιατί δεν το έκαναν παλιότερα; Διότι φοβούνταν την παγκόσμια αντίδραση. Σήμερα, έχοντας επιδείξει τη στρατιωτική τους ικανότητα πλήττοντας τους συμμάχους των ΗΠΑ στον Κόλπο, κανείς δεν φαίνεται διατεθειμένος να τους σταματήσει. Ούτε καν ο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος, παρά τη ρητορική του, έδειξε πως δεν είχε καμία όρεξη για μια γενικευμένη σύρραξη που θα εκτίνασσε την τιμή του πετρελαίου στα ύψη.
Ο Τραμπ, οι σύμμαχοι και η «κινεζική» εναλλακτική
Η στάση του Τραμπ κατά τη διάρκεια του πολέμου λειτούργησε ως επιταχυντής για μια τάση που είχε ήδη ξεκινήσει: την απομάκρυνση των κρατών του Κόλπου από την αμερικανική ομπρέλα προστασίας. Όταν το Άμπου Ντάμπι και η Ντόχα βρέθηκαν στο στόχαστρο ιρανικών πληγμάτων, η Ουάσιγκτον αποδείχθηκε ένας απρόβλεπτος και αναξιόπιστος εταίρος.
Στο κενό αυτό εισέρχεται η Κίνα. Το Πεκίνο δεν ξεκινά «τρελούς πολέμους» στη μέση των διαπραγματεύσεων. Είναι προβλέψιμο, είναι κυνικό και είναι εκεί για να κάνει δουλειές. Οι χώρες του Κόλπου βλέπουν πλέον την Κίνα όχι μόνο ως εμπορικό πελάτη, αλλά ως έναν δυνητικό εγγυητή σταθερότητας. Ο πραγματικός νικητής αυτού του πολέμου μπορεί τελικά να μην βρίσκεται στη Μέση Ανατολή, αλλά στην Άπω Ανατολή.
Το αδιέξοδο του Νετανιάχου
Τι γίνεται όμως με το Ισραήλ; Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου ονειρευόταν αυτόν τον πόλεμο για δεκαετίες. Ήθελε την αλλαγή καθεστώτος στην Τεχεράνη και την οριστική εξάλειψη της πυρηνικής απειλής. Πέτυχε κάτι από τα δύο; Όχι. Το Ισραήλ δεν είναι σήμερα πιο ασφαλές. Οι ιρανικοί πύραυλοι εξακολουθούν να βρίσκουν στόχους, το πυρηνικό πρόγραμμα παραμένει ενεργό και το Ισλαμικό Καθεστώς, παρά τις εσωτερικές πιέσεις, παραμένει όρθιο.
Η στρατηγική του Νετανιάχου αποδείχθηκε «Δονκιχωτική». Η ιδέα ότι μπορείς να επιβάλεις αλλαγή συμπεριφοράς ή καθεστώτος μόνο από τον αέρα σε μια χώρα 100 εκατομμυρίων ανθρώπων, με μια ριζοσπαστική ιδεολογία βαθιά ριζωμένη στον κρατικό μηχανισμό, αποδείχθηκε μια επικίνδυνη ψευδαίσθηση.
Ο πόλεμος αυτός επιβεβαίωσε επίσης μια νέα παγκόσμια πραγματικότητα: τα drones και οι πύραυλοι έχουν εκδημοκρατίσει την καταστροφή. Μικρότερα κράτη ή στρατιωτικά «νάνοι» σε σύγκριση με τις ΗΠΑ, μπορούν πλέον να κρατούν σε ομηρία υπερδυνάμεις μέσω ασύμμετρου πολέμου. Το Ιράν το απέδειξε περίτρανα.
Την ίδια στιγμή, η Μεγάλη Βρετανία παρακολουθεί τις εξελίξεις από το περιθώριο, σε μια μάλλον αμήχανη στάση. Οι δεκαετίες υποεπένδυσης στην άμυνα έχουν αφήσει το Λονδίνο με περιορισμένες δυνατότητες. Η προσπάθεια του Keir Starmer να εμφανιστεί ως παίκτης στην περιοχή μοιάζει περισσότερο με απόπειρα καθησυχασμού παρά με ουσιαστική παρέμβαση. Η Βρετανία έχει απλώσει τις δυνάμεις της τόσο πολύ, που πλέον κινδυνεύει να βρεθεί εκτεθειμένη σε κάθε μέτωπο.
Καθώς οι ειδήσεις για εκρήξεις σε ιρανικά διυλιστήρια συνεχίζουν να καταφθάνουν, γίνεται σαφές ότι η εκεχειρία είναι μια «παύση» και όχι ένα τέλος. Οι ΗΠΑ μπορεί να ισχυρίζονται πως πέτυχαν τους στόχους τους, αλλά το Ιράν διατηρεί το εμπλουτισμένο ουράνιο, ελέγχει τα Στενά και έχει αποδείξει πως μπορεί να ταπεινώσει τους συμμάχους της Δύσης.
Αν αυτό είναι νίκη, τότε πώς μοιάζει η ήττα;
