Οι αστροναύτες της αποστολής Artemis II της NASA πραγματοποιούν παρατηρήσεις στη μακρινή πλευρά της Σελήνης, καθώς το σκάφος Orion απομακρύνθηκε από τη Γη περισσότερο από οποιονδήποτε άνθρωπο στο παρελθόν.
σχετικά άρθρα
Η κάψουλα Orion, με πλήρωμα τους Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch και Jeremy Hansen, εισήλθε στη βαρυτική επιρροή της Σελήνης περίπου στις 6 το πρωί της Δευτέρας. Μέσα στο επόμενο 24ωρο, οι αστροναύτες κινούνται γύρω από τη Σελήνη και στη συνέχεια θα επιστρέψουν προς τη Γη, έχοντας τη δυνατότητα να παρατηρήσουν τμήματα της επιφάνειας που δεν έχουν δει ποτέ μέχρι σήμερα ανθρώπινα μάτια.
Η αποστολή παρατήρησης και οι στόχοι
Σύμφωνα με τη NASA, το πλήρωμα έχει περίπου έξι ώρες για να πραγματοποιήσει επιστημονικές παρατηρήσεις από τα παράθυρα του Orion. Συνολικά έχουν τεθεί 10 επιστημονικοί στόχοι και 35 διαφορετικά σημεία ενδιαφέροντος, τα οποία οι αστροναύτες θα προσπαθήσουν να καταγράψουν όσο το δυνατόν πιο λεπτομερώς.
Στη λίστα βρίσκονται μεγάλες γεωλογικές δομές και κρατήρες πρόσκρουσης, οι οποίοι μπορούν να προσφέρουν πληροφορίες για την προέλευση του Ηλιακού Συστήματος και την ιστορία των συγκρούσεων που διαμόρφωσαν τη Σελήνη.
Το μυστηριώδες διπλό ίχνος από κινεζικό πύραυλο
Ανάμεσα στα σημεία που μπορεί να επιχειρήσει να εντοπίσει το πλήρωμα είναι και το σημείο πρόσκρουσης ενός μυστηριώδους κινεζικού πυραύλου, που συνετρίβη πριν από τέσσερα χρόνια κοντά στη λεκάνη Hertzsprung, έναν από τους αρχαιότερους κρατήρες της Σελήνης με ηλικία 3,9 έως 4,2 δισεκατομμυρίων ετών.
Στις 2 Μαρτίου 2022, άγνωστο αντικείμενο προσέκρουσε εκεί, δημιουργώντας έναν ασυνήθιστο διπλό κρατήρα. Το φαινόμενο αποδόθηκε σε πύραυλο της κινεζικής ρομποτικής αποστολής Chang’e 5-T1, που είχε εκτοξευθεί το 2014.
Ωστόσο, μηχανικοί αεροδιαστημικής του Πανεπιστημίου της Αριζόνα υποστήριξαν ότι το διπλό ίχνος υποδηλώνει πως ο πύραυλος ενδέχεται να έφερε κάποιο «αδήλωτο πρόσθετο φορτίο». Η κινεζική διαστημική υπηρεσία είχε αναφέρει ότι το συγκεκριμένο τμήμα του πυραύλου είχε καεί κατά την επανείσοδό του στην ατμόσφαιρα της Γης, όμως η αμερικανική διαστημική διοίκηση είχε επιβεβαιώσει ότι το τρίτο στάδιο του πυραύλου δεν επέστρεψε ποτέ στην ατμόσφαιρα.
Οι ερευνητές είχαν εντοπίσει επίσης ότι το αντικείμενο περιστρεφόταν με ασυνήθιστα σταθερό τρόπο στο διάστημα, γεγονός που ενίσχυσε την υπόθεση ότι υπήρχε κάποιο αντίβαρο ή πρόσθετος εξοπλισμός στο σώμα του.
Οι κρατήρες που θα εξετάσουν
Ακόμη και αν το σημείο της πρόσκρουσης αποδειχθεί πολύ μικρό για να διακριθεί, οι αστροναύτες θα έχουν μπροστά τους ένα μεγάλο εύρος παρατηρήσεων.
Στους βασικούς στόχους περιλαμβάνεται η λεκάνη Orientale, ένας κρατήρας ηλικίας 3,8 δισεκατομμυρίων ετών και πλάτους σχεδόν 600 μιλίων. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι δημιουργήθηκε όταν διαστημικός βράχος πλάτους 40 μιλίων συνετρίβη πάνω στη Σελήνη, προκαλώντας κύμα πρόσκρουσης 11 φορές ψηλότερο από το Έβερεστ.
Το πλήρωμα θα αναζητήσει επίσης τον κρατήρα Ohm, που θεωρείται σχετικά πρόσφατη πρόσκρουση, καθώς και τους κρατήρες Pierazzo και Glushko. Ο Glushko ξεχωρίζει επειδή είναι νεότερος και για αυτό παραμένει εξαιρετικά φωτεινός.
Στη λίστα βρίσκεται και η λεκάνη South Pole-Aitken, πλάτους 1.600 μιλίων, η οποία θεωρείται ο μεγαλύτερος και πιθανόν ο αρχαιότερος κρατήρας του Ηλιακού Συστήματος.
Γιατί έχουν σημασία αυτές οι παρατηρήσεις
Οι παρατηρήσεις των κρατήρων είναι κρίσιμες για τους επιστήμονες, επειδή ο αριθμός και η κατάσταση των κρατήρων βοηθούν στον προσδιορισμό της ηλικίας μιας πλανητικής επιφάνειας. Όσο περισσότεροι οι κρατήρες, τόσο παλαιότερη θεωρείται η επιφάνεια.
Η Σελήνη λειτουργεί παράλληλα ως ένα είδος αρχείου για όσα συνέβησαν και στη Γη πριν από δισεκατομμύρια χρόνια. Ενώ στον πλανήτη μας η τεκτονική δραστηριότητα έχει σβήσει τα ίχνη των αρχαίων προσκρούσεων, στη Σελήνη αυτά παραμένουν ευδιάκριτα, επειδή δεν υπάρχει αντίστοιχη γεωλογική δραστηριότητα.
Τι θα δουν για πρώτη φορά άνθρωποι
Αν και οι αποστολές Apollo είχαν περάσει από τη σκοτεινή πλευρά της Σελήνης, το έκαναν στο σκοτάδι, καθώς έπρεπε να προσσεληνωθούν στη φωτεινή πλευρά. Αυτό σημαίνει ότι σημαντικά τμήματα της μακρινής πλευράς και κυρίως περιοχές κοντά στους πόλους δεν έχουν παρατηρηθεί ποτέ άμεσα από ανθρώπους.
Το Artemis II πετά πολύ ψηλότερα από τις αποστολές Apollo, περίπου 4.600 μίλια πάνω από την επιφάνεια, κάτι που δίνει στο πλήρωμα ευρύτερο οπτικό πεδίο και τη δυνατότητα να δει περιοχές που μέχρι τώρα είχαν παρατηρηθεί μόνο από μη επανδρωμένα σκάφη.
Η NASA επισημαίνει ότι το ανθρώπινο μάτι και ο εγκέφαλος παραμένουν εξαιρετικά ευαίσθητα σε μικρές διαφορές χρώματος, υφής και ανακλαστικότητας, γι’ αυτό και οι αστροναύτες έχουν εκπαιδευτεί να εντοπίζουν λεπτές διαφορές στις γκρι αποχρώσεις και στο albedo της σεληνιακής επιφάνειας.
Μικρομετεωρίτες, σκόνη και ολική έκλειψη
Πέρα από τα γεωλογικά χαρακτηριστικά, το πλήρωμα θα έχει εντολή να παρακολουθεί και για λάμψεις από προσκρούσεις μικρομετεωριτών, οι οποίοι πλήττουν συνεχώς τη Σελήνη. Αντίστοιχα φαινόμενα είχαν καταγραφεί και σε ορισμένες αποστολές Apollo.
Οι αστροναύτες θα παρατηρούν επίσης πιθανή σεληνιακή σκόνη να αιωρείται πάνω από τον ορίζοντα και να φωτίζεται από τον Ήλιο, ενώ κατά τη διάρκεια της αποστολής θα ζήσουν και μια ολική ηλιακή έκλειψη που θα διαρκέσει σχεδόν μία ώρα.
Η αποστολή Artemis II εξελίσσεται έτσι σε ένα από τα πιο σημαντικά βήματα της νέας σεληνιακής εποχής, όχι μόνο επειδή επιστρέφει ανθρώπους στη γειτονιά της Σελήνης έπειτα από περισσότερα από 50 χρόνια, αλλά και επειδή τους δίνει τη δυνατότητα να παρατηρήσουν άμεσα περιοχές που μέχρι τώρα παρέμεναν έξω από το ανθρώπινο βλέμμα.
