Η μεγάλη μπλόφα του Τραμπ – Γιατί κάποιοι θεωρούν ότι το Ιράν βγαίνει πιο ισχυρό από τη συμφωνία για τα Στενά του Ορμούζ
Το περίγραμμα της συμφωνίας που συζητείται προβλέπει ότι το Ιράν θα ανοίξει ξανά τα Στενά χωρίς την επιβολή διοδίων ή άλλων περιορισμών στη ναυσιπλοΐα
Η προοπτική μιας συμφωνίας για τον τερματισμό της κρίσης στα Στενά του Ορμούζ έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες, με αναλυτές και πολιτικούς να υποστηρίζουν ότι το τελικό αποτέλεσμα ενδέχεται να αφήσει το Ιράν σε ισχυρότερη θέση από ό,τι πριν από την έναρξη της σύγκρουσης.
σχετικά άρθρα
Σύμφωνα με την ανάλυση των FT, η Τεχεράνη κατάφερε να αποκτήσει σημαντικό διαπραγματευτικό πλεονέκτημα μέσω του ελέγχου της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαδρόμους του πλανήτη. Η διακοπή ή ο περιορισμός της κυκλοφορίας στην περιοχή προκάλεσε ισχυρές πιέσεις στην παγκόσμια οικονομία και συνέβαλε στην άνοδο των τιμών των καυσίμων, εξέλιξη που επηρέασε και την εσωτερική πολιτική σκηνή των ΗΠΑ.
Το περίγραμμα της συμφωνίας που συζητείται προβλέπει ότι το Ιράν θα ανοίξει ξανά τα Στενά χωρίς την επιβολή διοδίων ή άλλων περιορισμών στη ναυσιπλοΐα. Σε αντάλλαγμα, προβλέπεται σταδιακή χαλάρωση των κυρώσεων και αποδέσμευση δισεκατομμυρίων δολαρίων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων που βρίσκονται δεσμευμένα στο εξωτερικό. Παράλληλα, η Τεχεράνη αναμένεται να αναλάβει δεσμεύσεις για περιορισμούς στο πυρηνικό της πρόγραμμα, ωστόσο οι λεπτομέρειες αυτών των μέτρων παραμένουν αντικείμενο μελλοντικών διαπραγματεύσεων.
Η αβεβαιότητα γύρω από το πυρηνικό ζήτημα έχει προκαλέσει ανησυχία σε κύκλους του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος. Ο γερουσιαστής Τεντ Κρουζ προειδοποίησε ότι μια τέτοια συμφωνία θα μπορούσε να αποδειχθεί «καταστροφικό λάθος», εκτιμώντας ότι θα επιτρέψει στο Ιράν να διατηρήσει δυνατότητες εμπλουτισμού ουρανίου και ανάπτυξης πυρηνικών όπλων, ενώ παράλληλα θα συνεχίσει να ασκεί ουσιαστικό έλεγχο στα Στενά του Ορμούζ. Παρόμοιες επιφυλάξεις διατύπωσε και ο πρόεδρος της Επιτροπής Ενόπλων Δυνάμεων της Γερουσίας, Ρότζερ Γουίκερ, ο οποίος υποστήριξε ότι η συμφωνία «δεν θα αξίζει ούτε το χαρτί πάνω στο οποίο θα γραφτεί».
Ανησυχία στο Ισραήλ και φόβοι για ενίσχυση της Τεχεράνης
Παρότι η ισραηλινή κυβέρνηση αποφεύγει δημόσιες συγκρούσεις με την Ουάσιγκτον, η ανάλυση επισημαίνει ότι στο Τελ Αβίβ επικρατεί προβληματισμός για το ενδεχόμενο η σύγκρουση να ολοκληρωθεί χωρίς ουσιαστική αποδυνάμωση του ιρανικού καθεστώτος. Αντίθετα, υπάρχουν εκτιμήσεις ότι το Ιράν θα μπορούσε να εξέλθει από την κρίση με μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση, σκληρότερη πολιτική γραμμή και πρόσθετους οικονομικούς πόρους για την ανασυγκρότηση του πυρηνικού του προγράμματος και των δικτύων επιρροής του στη Μέση Ανατολή.
Ο πρώην γενικός διευθυντής του γραφείου του Μπενιαμίν Νετανιάχου, Έλι Γκρόνερ, υποστήριξε ότι το γεγονός πως το Ιράν απέδειξε πως μπορεί να κλείνει τα Στενά του Ορμούζ όποτε το επιθυμεί συνιστά μια στρατηγική νίκη με μακροπρόθεσμες συνέπειες. Κατά την εκτίμησή του, το συγκεκριμένο πλεονέκτημα υπερβαίνει ακόμη και τα αποτελέσματα που θα μπορούσαν να προκύψουν από στρατιωτικές επιτυχίες στο πεδίο.
Αντίστοιχη είναι και η άποψη του πρώην πρεσβευτή των ΗΠΑ στο Ισραήλ, Νταν Σαπίρο, ο οποίος σημειώνει ότι η Τεχεράνη απέκτησε σημαντική διαπραγματευτική ισχύ αποδεικνύοντας ότι μπορεί να επηρεάζει τη ναυσιπλοΐα, να πλήττει αμερικανικές βάσεις και γειτονικές χώρες και ταυτόχρονα να αντέχει στις στρατιωτικές πιέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ.
Γιατί η Ουάσιγκτον θεωρεί ότι έχει περιορισμένες επιλογές
Η ανάλυση υποστηρίζει ότι ο Ντόναλντ Τραμπ βρίσκεται αντιμέτωπος με ένα δύσκολο δίλημμα. Από τη μία πλευρά, μια ατελής συμφωνία ενδέχεται να προκαλέσει πολιτικό κόστος. Από την άλλη, η συνέχιση του πολέμου θα μπορούσε να οδηγήσει σε βαθύτερη ενεργειακή κρίση και ενδεχομένως σε παγκόσμια οικονομική ύφεση.
Οι επικριτές της συμφωνίας έχουν προτείνει πιο επιθετικές επιλογές, όπως την ολοκληρωτική καταστροφή των συμβατικών στρατιωτικών δυνατοτήτων του Ιράν και την επαναλειτουργία των Στενών μέσω στρατιωτικής επέμβασης. Ωστόσο, σύμφωνα με την ίδια ανάλυση, ένα τέτοιο σενάριο πιθανότατα θα απαιτούσε χερσαίες επιχειρήσεις και θα συνεπαγόταν σημαντικές αμερικανικές απώλειες, χωρίς να εξαλείφει πλήρως την ικανότητα της Τεχεράνης να απειλεί τη ναυσιπλοΐα με πυραύλους ή drones.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στη σύγκριση με τη συμφωνία για τα πυρηνικά του Ιράν που είχε επιτευχθεί το 2015 επί προεδρίας Μπαράκ Ομπάμα. Ο Τραμπ είχε επανειλημμένα χαρακτηρίσει εκείνη τη συμφωνία ως μία από τις χειρότερες που είχε συνάψει ποτέ η Ουάσιγκτον. Ωστόσο, αρκετοί αναλυτές εκτιμούν ότι η νέα συμφωνία ενδέχεται να αποδειχθεί ακόμη πιο ευνοϊκή για το Ιράν, καθώς η χώρα εξακολουθεί να διατηρεί το στρατηγικό πλεονέκτημα της δυνατότητας παρέμβασης στα Στενά του Ορμούζ όποτε το κρίνει απαραίτητο.
Έτσι, ενώ οι διαπραγματεύσεις παρουσιάζονται ως μια προσπάθεια αποκλιμάκωσης της κρίσης, η συζήτηση στις ΗΠΑ επικεντρώνεται πλέον στο κατά πόσο η Τεχεράνη κατάφερε να μετατρέψει την πίεση του πολέμου σε ένα ισχυρό διαπραγματευτικό χαρτί, εξασφαλίζοντας πολιτικά, οικονομικά και στρατηγικά οφέλη για την επόμενη ημέρα.