Η σκόνη από τις μαραθώνιες διαπραγματεύσεις 21 ωρών στο Ισλαμαμπάντ δεν λέει να καθίσει, και η γεύση που αφήνει είναι εκείνη του απόλυτου αδιεξόδου. Η συνάντηση της αμερικανικής αποστολής υπό τον Αντιπρόεδρο JD Vance με την ιρανική ηγεσία κατέληξε σε ένα ηχηρό «όχι», πυροδοτώντας μια επικίνδυνη κλιμάκωση που μεταφέρει το πεδίο της μάχης από τα τραπέζια των διπλωματών στα στρατηγικά ύδατα του Περσικού Κόλπου. Με τον Ντόναλντ Τραμπ να διατάζει ναυτικό αποκλεισμό στα Στενά του Ορμούζ, η παγκόσμια οικονομία κρατά την ανάσα της, ενώ η Τεχεράνη δείχνει να αντέχει την πίεση, ποντάροντας στη δική της «οριζόντια κλιμάκωση».
σχετικά άρθρα
Το Χρονικό ενός Προαναγγελθέντος Αδιεξόδου
Η Ουάσιγκτον προσήλθε στο Πακιστάν με μια ατζέντα που η Τεχεράνη εξέλαβε ως πρόσκληση σε άνευ όρων παράδοση. Οι αμερικανικές απαιτήσεις, δομημένες γύρω από τις ισραηλινές επιδιώξεις, δεν άφηναν περιθώρια ελιγμών: πλήρης διάλυση του πυρηνικού προγράμματος, παράδοση όλου του εμπλουτισμένου ουρανίου (440 κιλά) και, το κυριότερο, οριστική διακοπή των δεσμών με το «Δίκτυο της Αντίστασης» σε Γάζα, Λίβανο, Ιράκ και Υεμένη.
Ο Δρ. Samuel Arian, διευθυντής του Κέντρου Ισλάμ και Παγκόσμιων Υποθέσεων, αποδομεί τη στρατηγική Τραμπ, τονίζοντας πως η αμερικανική πλευρά επιχείρησε να επιβάλει όρους «καθεστωτικής αλλαγής» χωρίς να έχει κερδίσει τον πόλεμο επί του πεδίου. «Πρόκειται για μια φαντασίωση της κυβέρνησης Τραμπ ότι το Ιράν βρίσκεται στα γόνατα. Η πραγματικότητα είναι ότι η Τεχεράνη έχει το πάνω χέρι, ελέγχοντας τη ροή του 20% του παγκόσμιου πετρελαίου», σημειώνει χαρακτηριστικά.
Η Παγίδα των «15 Σημείων» και το Αντάλλαγμα
Όταν ο JD Vance κάθισε στο τραπέζι, συνοδευόμενος από στενούς συνεργάτες του Τραμπ όπως ο Kushner, παρουσίασε μια λίστα απαιτήσεων που ουσιαστικά αγνοούσε το προηγούμενο «σχέδιο 10 σημείων» το οποίο είχε διαφανεί ως βάση διαλόγου. Οι ΗΠΑ ζήτησαν:
-
Άμεσο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ χωρίς κανέναν ιρανικό έλεγχο ή διόδια.
-
Μηδενικό εμπλουτισμό ουρανίου, ακόμη και για πολιτικούς σκοπούς.
-
Παράδοση της πυραυλικής τεχνολογίας που απειλεί το Ισραήλ.
Το αντάλλαγμα; Η αποδέσμευση 27 δισεκατομμυρίων δολαρίων που είναι «παγωμένα» σε διεθνείς τράπεζες. Για την Τεχεράνη, η πρόταση αυτή κρίθηκε εμπαικτική, καθώς δεν περιλάμβανε καμία δέσμευση για την άρση των πρωτογενών και δευτερογενών κυρώσεων που στραγγαλίζουν την οικονομία της εδώ και δεκαετίες.
Οικονομικός Τρομοκράτης ή Στρατηγικός Παίκτης;
Η ρητορική της Ουάσιγκτον περί «οικονομικής τρομοκρατίας» από πλευράς Ιράν επιστρέφεται από τους αναλυτές ως μπούμερανγκ. Το Ιράν, έχοντας επιβιώσει από 47 χρόνια συνεχών κυρώσεων, έχει αναπτύξει έναν μηχανισμό ανθεκτικότητας που η Δύση φαίνεται να υποτιμά. Ο αποκλεισμός των Στενών από τις ΗΠΑ μπορεί να στοχεύει στο ιρανικό πετρέλαιο, όμως η Κίνα —που απορροφά το 60% των ιρανικών εξαγωγών— έχει ήδη διαμηνύσει πως θα στείλει δικά της πλοία για να σπάσει τον κλοιό.
Το διακύβευμα δεν είναι πλέον μόνο περιφερειακό. Αν οι τιμές των καυσίμων στις ΗΠΑ συνεχίσουν την ανηφορική τους πορεία, οι πολιτικές συνέπειες για το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα ενόψει εκλογών θα είναι συντριπτικές. Ο Τραμπ φαίνεται να εγκλωβίζεται ανάμεσα στις δεσμεύσεις του προς το Ισραήλ και την ανάγκη για μια σταθερή εγχώρια οικονομία.
Οι Τρεις Δρόμοι προς το Μέλλον
Στο τραπέζι παραμένουν τρία σενάρια:
-
Η Αναθεώρηση: Οι ΗΠΑ συνειδητοποιούν το αδιέξοδο και επιστρέφουν σε μια πιο ρεαλιστική βάση διαπραγμάτευσης, αποδεχόμενες μια ελεγχόμενη ιρανική επιρροή.
-
Ο Πόλεμος Φθοράς: Μια παρατεταμένη αναμέτρηση αντοχής, όπου το Ιράν ποντάρει στην ικανότητά του να απορροφά πόνο, ενώ η παγκόσμια οικονομία καταρρέει.
-
Το Σενάριο της Ημέρας της Κρίσης: Μια απευθείας επίθεση σε ιρανικές υποδομές που θα πυροδοτούσε έναν γενικευμένο περιφερειακό πόλεμο με απρόβλεπτες συνέπειες.
Η Τεχεράνη, με πρόσωπα-κλειδιά όπως ο σκληροπυρηνικός Zulkar να κρατούν τα ηνία της ασφάλειας, δηλώνει έτοιμη για όλα. Το ερώτημα είναι αν η Ουάσιγκτον μπορεί να αντέξει το κόστος μιας «νίκης» που μοιάζει ολοένα και περισσότερο με παγκόσμια καταστροφή.
