Στη Μέση Ανατολή αυτή τη στιγμή μαίνεται ένας πόλεμος που δεν έχει καμία σχέση με πυραύλους, στρατιώτες ή τις εικόνες βίας που καταλαμβάνουν τα πρωτοσέλιδα. Είναι ένας πόλεμος που διεξάγεται σε πολυτελείς αίθουσες συνεδριάσεων, σε γραφεία κρατικών επενδυτικών ταμείων και στους διαδρόμους της εξουσίας, εκεί όπου οι πλουσιότερες κυβερνήσεις του πλανήτη αποφασίζουν για το μέλλον του παγκόσμιου εμπορίου. Και αυτή τη στιγμή, η μία πλευρά κερδίζει τόσο ολοκληρωτικά, που η άλλη αρχίζει να νιώθει τους τοίχους να στενεύουν.
σχετικά άρθρα
Η Σαουδική Αραβία έστησε μια παγίδα στο Αμπού Ντάμπι. Μια οικονομική και στρατηγική παγίδα αξίας άνω των 100 δισεκατομμυρίων δολαρίων, και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ) μόλις τώρα αρχίζουν να αντιλαμβάνονται το βάθος της.
Το τέλος της ανοχής
Για δεκαετίες, το status quo ήταν σαφές: Η Σαουδική Αραβία ήταν ο γίγαντας του πετρελαίου και τα ΗΑΕ ο «έξυπνος» κόμβος των υπηρεσιών. Το Ντουμπάι έχτισε το πιο πολυσύχναστο αεροδρόμιο, ένα παγκόσμιο χρηματοοικονομικό κέντρο και μια υποδομή που προσέλκυσε τα μεγαλύτερα μυαλά του κόσμου. Το Ριάντ, παρά τον τεράστιο πλούτο του, αποδεχόταν αυτή την πραγματικότητα. Σαουδικά κεφάλαια έρεαν στις τράπεζες των Εμιράτων, Σαουδάριοι επιχειρηματίες αγόραζαν σπίτια στο Ντουμπάι και το Βασίλειο τροφοδοτούσε την οικονομική μηχανή του γείτονά του.
Όλα αυτά μέχρι την άνοδο του Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν (MBS). Ο MBS είδε κάτι που θεώρησε απαράδεκτο: μια χώρα 10 εκατομμυρίων ανθρώπων να έχει μεγαλύτερη διεθνή επιρροή από μια χώρα 35 εκατομμυρίων που κάθεται πάνω στα δεύτερα μεγαλύτερα αποθέματα πετρελαίου στον κόσμο. Η απόφασή του ήταν κυνική και αποτελεσματική: Η Σαουδική Αραβία δεν θα ανταγωνιζόταν απλώς τα Εμιράτα. Θα αποσυναρμολογούσε συστηματικά τα πλεονεκτήματά τους.
Τα τέσσερα στάδια της «παγίδας»
Η στρατηγική του Ριάντ ξεδιπλώνεται σε τέσσερα κύρια μέτωπα, καθένα από τα οποία πλήττει την καρδιά του μοντέλου των ΗΑΕ:
-
Το τελεσίγραφο των κεντρικών γραφείων: Τον Φεβρουάριο του 2021, η Σαουδική Αραβία ανακοίνωσε ότι οποιαδήποτε πολυεθνική θέλει κρατικά συμβόλαια δισεκατομμυρίων, πρέπει να μεταφέρει την περιφερειακή της έδρα στο Ριάντ. Το μήνυμα ήταν σαφές: Διαλέξτε ανάμεσα στο lifestyle του Ντουμπάι και την αγορά της Σαουδικής Αραβίας, η οποία είναι επτά φορές μεγαλύτερη. Κολοσσοί όπως η PepsiCo και η Bechtel έχουν ήδη αρχίσει την έξοδο από το Ντουμπάι.
-
Το project Neom: Αν τα Εμιράτα έγιναν γνωστά για το Burj Khalifa και το Palm Jumeirah, η Σαουδική Αραβία απαντά με το Neom και το “The Line”. Ένα project 500 δισ. δολαρίων που λέει στον κόσμο: «Ό,τι κάνατε εσείς, εμείς θα το κάνουμε μεγαλύτερο, πιο φιλόδοξο και με απεριόριστο χρήμα».
-
Η μάχη των επενδυτικών κεφαλαίων: Το Public Investment Fund (PIF) της Σαουδικής Αραβίας από τα 100 δισ. δολάρια το 2016, οδεύει προς τα 2 τρισεκατομμύρια μέχρι το 2030. Το Αμπού Ντάμπι, που κάποτε ήταν το δωμάτιο όπου λαμβάνονταν όλες οι αποφάσεις για το χρήμα στον Κόλπο, βλέπει το κέντρο βάρους να μετατοπίζεται βίαια.
-
Soft Power και Αθλητισμός: Από τη Formula 1 και το LIV Golf μέχρι τη μεταγραφή του Κριστιάνο Ρονάλντο και την ανάληψη του Μουντιάλ 2034, η Σαουδική Αραβία «αγοράζει» την παγκόσμια προσοχή που κάποτε ανήκε αποκλειστικά στα Εμιράτα.
Η άμυνα του Αμπού Ντάμπι
Φυσικά, ο Μοχάμεντ μπιν Ζαγέντ (MBZ) δεν μένει με σταυρωμένα τα χέρια. Τα ΗΑΕ αντεπιτίθενται με έξυπνο τρόπο, ποντάροντας στην τεχνητή νοημοσύνη (μέσω του οχήματος MGX) και στη βαθιά θεσμική τους εμπειρία. Το Ντουμπάι παραμένει ένας πιο ελκυστικός προορισμός για τα διεθνή στελέχη λόγω του πιο φιλελεύθερου κοινωνικού πλαισίου, κάτι που το Ριάντ προσπαθεί να αλλάξει με ταχύτατες κοινωνικές μεταρρυθμίσεις.
Ωστόσο, η ωμή αλήθεια είναι μαθηματική. Τα ΗΑΕ βασίστηκαν στο να είναι ο εξελιγμένος πάροχος υπηρεσιών ενός πλούσιου αλλά ανεπίλεκτου γείτονα. Τώρα, ο γείτονας αναπτύσσει τη δική του πολυπλοκότητα. Κάθε δολάριο που επενδύεται εγχώρια στη Σαουδική Αραβία είναι ένα δολάριο που λείπει από την οικονομία των Εμιράτων.
Η επόμενη ημέρα
Το ερώτημα δεν είναι αν τα Εμιράτα θα επιβιώσουν – προφανώς και θα παραμείνουν ένας πλούσιος και σοφιστικέ κόμβος. Το ερώτημα είναι αν μπορούν να συμβιβαστούν με το να είναι απλώς «εξαιρετικά» και όχι πλέον οι κυρίαρχοι του παιχνιδιού.
Η παγίδα έκλεισε γιατί τα ΗΑΕ δεν μπορούσαν να εμποδίσουν τη Σαουδική Αραβία να αναπτυχθεί. Ο MBS απέρριψε το στοίχημα ότι το Βασίλειο θα έμενε για πάντα ένας απλός παραγωγός πετρελαίου. Οι συνέπειες αυτής της απόρριψης θα αναδιαμορφώσουν τον χάρτη της Μέσης Ανατολής πιο βαθιά από οτιδήποτε άλλο από την εποχή της ανακάλυψης του μαύρου χρυσού.
Είτε ο κόσμος είναι έτοιμος είτε όχι, η Σαουδική Αραβία του αύριο είναι εδώ, και δεν σκοπεύει να μοιραστεί τον θρόνο της με κανέναν.
