Τι σημαίνει η ήττα του Τραμπ στο Κογκρέσο για τις αγορές και τους ευρωπαίους επενδυτές
Η νίκη των Δημοκρατικών φέρνει νέα δεδομένα στην τεχνολογία, τον πληθωρισμό και τη γεωπολιτική, διαμορφώνοντας νέους κανόνες για τα ευρωπαϊκά χαρτοφυλάκια.
Οι Δημοκρατικοί ανέκτησαν τον έλεγχο του αμερικανικού Κογκρέσου, κερδίζοντας παράλληλα κομβικές θέσεις κυβερνητών σε πολιτείες-κλειδιά όπως το Τέξας, η Τζόρτζια και το Οχάιο. Πρόκειται για ένα ισχυρό πλήγμα τόσο για τον ίδιο τον Ντόναλντ Τραμπ όσο και για την ευρύτερη επιρροή του τραμπισμού σε παγκόσμιο επίπεδο. Την ίδια στιγμή, στα μεγάλα διεθνή οικονομικά δίκτυα κυριαρχεί η ανησυχία: από τη μία πλευρά καταγράφονται οι κίνδυνοι για τις μετοχές της τεχνητής νοημοσύνης και από την άλλη ο ορατός κίνδυνος ενός δημοσιονομικού αδιεξόδου στην Ουάσιγκτον την επόμενη χρονιά.
σχετικά άρθρα
Τι σημαίνουν, όμως, πρακτικά όλα αυτά για τους αναγνώστες του iaxia.gr και γενικότερα για τους ευρωπαίους επενδυτές; Πρέπει ένας αρχάριος να περιμένει να καταλαγιάσει η σκόνη πριν τοποθετήσει τα χρήματά του; Και όσοι διαθέτουν ήδη χαρτοφυλάκια, μήπως ήρθε η ώρα να αναθεωρήσουν τη στρατηγική τους; Έμπειροι ξένοι αναλυτές με πολυετή διαδρομή στη Wall Street και σε ευρωπαϊκά συνταξιοδοτικά ταμεία, έχοντας βιώσει αμέτρητες κρίσεις και εκλογικές εναλλαγές –από τον Ομπάμα στον Τραμπ, μετά στον Μπάιντεν και πάλι στον Τραμπ– δίνουν μια ξεκάθαρη εικόνα για το πώς διαμορφώνεται το βραχυπρόθεσμο και το μακροπρόθεσμο τοπίο των αγορών.
Η φούσκα της τεχνητής νοημοσύνης και ο κίνδυνος διόρθωσης
Σε βραχυπρόθεσμο επίπεδο, η πορεία των παγκόσμιων αγορών καθορίζεται από ορισμένους ισχυρούς καταλύτες. Ο πρώτος και σπουδαιότερος είναι η επανάσταση της τεχνητής νοημοσύνης (AI). Τα τελευταία χρόνια, η μερίδα του λέοντος από τα κέρδη στα διεθνή χρηματιστήρια προέρχεται από τεχνολογικές μετοχές που συνδέονται με αυτό το ρεύμα. Ωστόσο, οι επενδυτές είναι βαθιά διχασμένοι: πρόκειται για μια πραγματική τεχνολογική τομή που θα εκτοξεύσει την παραγωγικότητα όλων των βιομηχανιών ή για μια φούσκα έτοιμη να σκάσει;
Το νέο πολιτικό σκηνικό στις ΗΠΑ περιπλέκει τα πράγματα. Ένα Κογκρέσο ελεγχόμενο από τους Δημοκρατικούς αναμένεται να θέσει ρυθμιστικά εμπόδια στις εταιρείες AI και να ξεκινήσει εξονυχιστικούς ελέγχους, ενώ οι Δημοκρατικοί κυβερνήτες ενδέχεται να επιβραδύνουν την αδειοδότηση νέων κέντρων δεδομένων. Θα μπορούσαν οι ενδιάμεσες εκλογές να αποτελέσουν τη βελόνα που θα σκάσει τη φούσκα; Η ρεαλιστική απάντηση είναι πως, αν πράγματι βιώνουμε μια φούσκα, η διόρθωση θα έρθει νομοτελειακά. Το έναυσμα μπορεί να είναι το εκλογικό αποτέλεσμα, τα απογοητευτικά οικονομικά αποτελέσματα μιας εταιρείας-κολοσσού ή μια γεωπολιτική αναταραχή. Η κεντρική ουσία για κάθε επενδυτή είναι η συναίσθηση αυτού του ρίσκου: αν είστε 65 ετών, το να έχετε δεσμεύσει όλο σας το κεφάλαιο σε μετοχές της Nvidia και της Google συνιστά μια εξαιρετικά επικίνδυνη στρατηγική.
Η κρίση στο Ιράν και το ενεργειακό ράλι
Ένας δεύτερος καθοριστικός παράγοντας της φετινής χρονιάς είναι το γεωπολιτικό ρήγμα με το Ιράν. Οι επιθετικές επιλογές του Τραμπ στο συγκεκριμένο μέτωπο οδήγησαν την τιμή του πετρελαίου στα ύψη, τροφοδοτώντας την παγκόσμια μηχανή του πληθωρισμού και απειλώντας ευθέως τις χρηματιστηριακές αγορές.
Θα επηρεάσει η νίκη των Δημοκρατικών αυτή την έκρυθμη κατάσταση; Ήδη ο Αμερικανός πρόεδρος έχει αφήσει να εννοηθεί πως το Ιράν διαδραμάτισε ρόλο στην εκλογική επιτυχία της αντιπολίτευσης. Ίσως αυτό να τον οδηγήσει σε αναδίπλωση, ίσως όμως –γνωρίζοντας την απρόβλεπτη φύση του– τον ωθήσει στο άλλο άκρο, θεωρώντας ότι πλέον δεν έχει τίποτα να χάσει. Αν και το ζήτημα του Ιράν παραμένει ένας κορυφαίος παράγοντας ρίσκου, η αλήθεια είναι πως καμία σοβαρή ανάλυση δεν μπορεί να προβλέψει με απόλυτη βεβαιότητα τις βραχυπρόθεσμες γεωπολιτικές κινήσεις μετά τα αποτελέσματα των αμερικανικών ενδιάμεσων εκλογών.
Το αδιέξοδο του αμερικανικού προϋπολογισμού
Στο εσωτερικό μέτωπο των ΗΠΑ, διαφαίνεται στον ορίζοντα μια σημαντική δημοσιονομική κρίση (gridlock). Με τον Τραμπ να παραμένει στον Λευκό Οίκο και τους Δημοκρατικούς να ελέγχουν το Κογκρέσο, οι συγκρούσεις για το ύψος του δημοσιονομικού ελλείμματος αναμένονται σφοδρές. Παρότι οι Δημοκρατικοί έχουν το προβάδισμα, δεν διαθέτουν την κρίσιμη πλειοψηφία των 60 εδρών στη Γερουσία (filibuster), κάτι που σημαίνει ότι δεν μπορούν να νομοθετήσουν ανεμπόδιστα. Οι διαπραγματεύσεις θα είναι εξαντλητικές.
Η αμερικανική ιστορία είναι γεμάτη από αντίστοιχα δημοσιονομικά αδιέξοδα. Στις περισσότερες περιπτώσεις, οι βραχυπρόθεσμες πολιτικές συγκρούσεις προκάλεσαν έντονους τίτλους ειδήσεων, αλλά οι μακροπρόθεσμες συνέπειες στην πραγματική οικονομία και στα χρηματιστήρια ήταν ελεγχόμενες. Συνεπώς, μια τέτοια εξέλιξη δεν θα έπρεπε να βρίσκεται στην κορυφή των ανησυχιών, ειδικά από τη στιγμή που οι βραχυπρόθεσμες διακυμάνσεις των αγορών είναι εκ φύσεως αδύνατον να προβλεφθούν.
Η ψευδαίσθηση της ηρεμίας και η στρατηγική αναμονής
Πολλοί επενδυτές επιχειρούν να διαβάσουν το μέλλον μέσα από την ιστορία. Για παράδειγμα, κυκλοφορεί ευρέως το στατιστικό στοιχείο ότι από το 1938, ο δείκτης S&P 500 καταγράφει σχεδόν πάντοτε άνοδο τους 12 μήνες που ακολουθούν τις ενδιάμεσες εκλογές. Αν και αυτά τα μοτίβα είναι υπαρκτά, ποτέ δεν αποτελούν ασφαλή πυξίδα για να στηρίξει κάποιος τις αποφάσεις του. Εκείνο που είναι πέρα για πέρα βέβαιο είναι η μεταβλητότητα.
Με την τρέχουσα πολιτική ισορροπία, η αστάθεια έχει εγκατασταθεί για τα καλά. Ο Τραμπ εξακολουθεί να ελέγχει κρίσιμους μοχλούς εξουσίας (όπως την επιβολή δασμών ή τις διεθνείς στρατιωτικές ενέργειες), ενώ οι Δημοκρατικοί θα προσπαθούν συνεχώς να μπλοκάρουν τις πρωτοβουλίες του. Τα ειδησεογραφικά πρακτορεία θα τροφοδοτούν την αγορά με «τρελούς» τίτλους, προκαλώντας συνεχή σκαμπανεβάσματα στους δείκτες. Αυτό εγείρει ένα διαχρονικό ερώτημα: «Μήπως να περιμένω να ηρεμήσουν τα πράγματα πριν ξεκινήσω να επενδύω;». Πρόκειται για τη μεγαλύτερη επενδυτική πλάνη. Ο κόσμος δεν ηρεμεί ποτέ. Πάντα θα υπάρχει στο προσκήνιο ένας πόλεμος, μια πανδημία, ένας απρόβλεπτος ηγέτης ή μια νομισματική κρίση. Η στρατηγική της διαρκούς αναμονής απλώς εγκλωβίζει τις αποταμιεύσεις σας σε τραπεζικούς λογαριασμούς, αφήνοντας τον πληθωρισμό να ροκανίζει την αγοραστική τους δύναμη.
Οι τρεις χρυσοί κανόνες για κάθε χαρτοφυλάκιο
Εφόσον η αστάθεια αποτελεί μόνιμο δομικό στοιχείο των αγορών, το ζητούμενο δεν είναι η φυγή, αλλά η ορθή θωράκιση. Κάθε σοβαρός επενδυτής οφείλει να υπηρετεί με ψυχραιμία τρεις απαράβατους κανόνες. Ο πρώτος είναι η δημιουργία ενός μαξιλαριού ασφαλείας: ένα ποσό ρευστότητας, απολύτως εκτός αγορών, ικανό να καλύψει τα τρέχοντα έξοδά σας αν η οικονομία καταρρεύσει ή αν μείνετε απροσδόκητα χωρίς εργασία.
Ο δεύτερος κανόνας είναι η αυστηρή διαφοροποίηση. Το να «στοιχηματίζει» κανείς ολόκληρο το κεφάλαιό του σε ελάχιστες τεχνολογικές μετοχές αποτελεί συνταγή καταστροφής, διότι αν η φούσκα του AI σπάσει, οι απώλειες θα είναι ανεπανόρθωτες. Ένα χαρτοφυλάκιο διεσπαρμένο σε διαφορετικές χώρες, νομίσματα και βιομηχανικούς κλάδους μπορεί να πληγωθεί από μια πτώση, αλλά σε βάθος χρόνου θα ανακάμψει πιο ανώδυνα. Ο τρίτος κανόνας αφορά το επενδυτικό σας προφίλ: το ρίσκο πρέπει να ταυτίζεται με τον χρόνο που έχετε μπροστά σας. Οι νεότεροι μπορούν να εκτεθούν ακόμα και 100% σε μετοχές, έχοντας την πολυτέλεια του χρόνου για να απορροφήσουν τους κραδασμούς. Οι μεγαλύτεροι ηλικιακά οφείλουν να στραφούν σε επενδύσεις χαμηλότερου κινδύνου, όπως τα ομόλογα.
Οι μακροπρόθεσμες προοπτικές για τεχνολογία και οικονομία
Σε ορίζοντα 10 ή 15 ετών, ο αντίκτυπος των φετινών εκλογών θα μοιάζει ελάχιστος σε τομείς κρίσιμης σημασίας. Όσον αφορά την τεχνητή νοημοσύνη, καμία μεμονωμένη κυβέρνηση δεν μπορεί να φρενάρει την εξέλιξη. Εάν η AI αποδειχθεί ότι φέρνει πράγματι μια θεαματική αύξηση της παγκόσμιας παραγωγικότητας δημιουργώντας νέους βιομηχανικούς κλάδους, αυτό θα συμβεί οπωσδήποτε. Εάν η Αμερική επιβραδύνει εξαιτίας πολιτικών εμποδίων, η Κίνα θα πάρει τη σκυτάλη. Το εκλογικό αποτέλεσμα μπορεί να καθυστερήσει κάποιες διαδικασίες για μερικούς μήνες, αλλά στο τέλος θα αποτελέσει απλώς μια μικρή παρένθεση στην πορεία της τεχνολογίας.
Κάτι αντίστοιχο ισχύει και για τον πετρελαϊκό παράγοντα. Η παγκόσμια οικονομία εξαρτάται δραματικά λιγότερο από το πετρέλαιο σε σύγκριση με τις κρίσεις της δεκαετίας του 1970. Με την πράσινη μετάβαση σε εξέλιξη, η ακριβής χρονική στιγμή της ιρανικής κρίσης ή η στάση της αμερικανικής κυβέρνησης θα θεωρούνται, σε λίγα χρόνια, στοιχεία χωρίς καμία ουσιαστική βαρύτητα για τον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό των αγορών.
Το τέλος του τραμπισμού και η νέα εποχή για την Ευρώπη
Πέρα από τα οικονομικά δεδομένα, η πιο αξιοσημείωτη επίδραση αυτών των εκλογών είναι βαθιά θεσμική. Στα μάτια πολλών διεθνών αναλυτών, η αλλαγή των ισορροπιών εκλαμβάνεται ως μια ισχυρή απόρριψη του τραμπισμού, της απρόβλεπτης επιθετικότητας και της υποβάθμισης των θεσμών. Το μήνυμα που εκπέμπεται στις αγορές είναι η επιστροφή στην κανονικότητα, η πίστη στο κράτος δικαίου, ο σεβασμός στις συμμαχίες και ο περιορισμός της πολιτικής αυθαιρεσίας. Αυτές ακριβώς οι θεσμικές εγγυήσεις είναι που κατέστησαν το αμερικανικό χρηματιστήριο το πλέον ασφαλές και κερδοφόρο παγκοσμίως.
Για τους ευρωπαίους επενδυτές, υπάρχει και μια άκρως χειροπιαστή θετική εξέλιξη. Ο κίνδυνος επιβολής πρόσθετων φορολογικών βαρών στα ευρωπαϊκά κεφάλαια, τον οποίο είχε απειλήσει να εφαρμόσει πέρυσι ο πρώην Αμερικανός πρόεδρος, απομακρύνεται πλέον αισθητά λόγω του μπλόκου των Δημοκρατικών στο Κογκρέσο.
Συνοψίζοντας, παρά τα βραχυπρόθεσμα σκοτεινά σύννεφα και το δεδομένο ρίσκο σημαντικών αναταράξεων, η μεγάλη εικόνα παραμένει εξαιρετικά ευοίωνη. Για την επόμενη δεκαπενταετία, το μέλλον της παγκόσμιας οικονομίας διαγράφεται λαμπρό. Οι ιδιώτες που δεν θα υποκύψουν στον πανικό, διατηρώντας ένα καλά διαφοροποιημένο χαρτοφυλάκιο χαμηλού κόστους, στηριγμένο για παράδειγμα σε Index Funds (ETF), έχουν σήμερα κάθε λόγο να κοιτούν την επόμενη ημέρα των επενδύσεων με γνήσια αισιοδοξία.
