Στα πρόθυρα ενεργειακού εφιάλτη η Ευρώπη: Οι δύο διέξοδοι της Σαουδικής Αραβίας χτυπήθηκαν μαζί
Οι δύο μοναδικές διέξοδοι της Σαουδικής Αραβίας γύρω από το κλειστό Στενό του Ορμούζ χτυπήθηκαν σχεδόν ταυτόχρονα. Το πετρέλαιο ξεπέρασε τα 100 δολάρια το βαρέλι για πρώτη φορά εδώ και μήνες, με τρία ευρωπαϊκά διυλιστήρια να βλέπουν ήδη ακυρωμένα φορτία.
Drones που εκτοξεύθηκαν από ιρακινό έδαφος χτύπησαν στις 10 και 11 Σεπτεμβρίου 2026 αντλιοστάσια του αγωγού East-West στη Σαουδική Αραβία, προκαλώντας τραυματισμούς και ζημιές κοντά σε Ριάντ και Μεδίνα. Ο αγωγός, δυναμικότητας 4 έως 5 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως, αποτελούσε τη βασική διέξοδο του βασιλείου γύρω από το ουσιαστικά κλειστό Στενό του Ορμούζ. Τα δεξαμενόπλοια στο Γιανμπού δεν έχουν πλέον αναχωρήσει με σαουδαραβικό φορτίο από τις 11 Σεπτεμβρίου. Οι τιμές πετρελαίου ξεπέρασαν τα 100 δολάρια το βαρέλι, άνοδος πάνω από 8% μέσα σε μία εβδομάδα.
σχετικά άρθρα
Πώς λειτουργούσε ο αγωγός πριν σταματήσει
Ο αγωγός East-West εκτείνεται 1.200 χιλιόμετρα, μεταφέροντας αργό από τα ανατολικά κοιτάσματα της χώρας προς το λιμάνι Γιανμπού στην Ερυθρά Θάλασσα. Από τον Φεβρουάριο του 2026, όταν ξέσπασε ο πόλεμος ΗΠΑ-Ισραήλ-Ιράν και το Ιράν έκλεισε ουσιαστικά το Στενό του Ορμούζ, η Σαουδική Αραβία ανακατεύθυνε μέσω αυτού πάνω από το 70% των ημερήσιων εξαγωγών της, περίπου 5 εκατομμύρια βαρέλια που κανονικά θα περνούσαν από τον Κόλπο. Ο διευθύνων σύμβουλος της Aramco Άμιν Νάσερ είχε δηλώσει τον προηγούμενο μήνα ότι ο αγωγός συνέβαλε περισσότερο στην άμβλυνση της διατάραξης εφοδιασμού πετρελαίου απ’ όσο η απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων έκτακτης ανάγκης.
Το δεύτερο χτύπημα που κάνει την κρίση διπλή
Την ίδια περίοδο, φιλοϊρανικές δυνάμεις Χούθι κατέλαβαν στρατηγικά σημεία κοντά στο Στενό Μπαμπ ελ Μαντέμπ, την είσοδο της Ερυθράς Θάλασσας. Αυτό σημαίνει ότι οι δύο βασικές εναλλακτικές διαδρομές γύρω από το Ορμούζ, ο χερσαίος αγωγός και η θαλάσσια διαδρομή μέσω Ερυθράς Θάλασσας, τέθηκαν υπό αμφισβήτηση σχεδόν ταυτόχρονα. Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας ανέφερε ότι η σαουδαραβική παραγωγή αργού έπεσε στο χαμηλότερο επίπεδο εδώ και πάνω από τριάντα χρόνια, αποδίδοντας μέρος της πτώσης ακριβώς σε αυτή την ξεχωριστή διατάραξη από τους Χούθι.
Ποιος ευθύνεται, σύμφωνα με ποιον
Κανένας δεν ανέλαβε επίσημα την ευθύνη για το χτύπημα στον αγωγό. Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έδειξε το δάχτυλο σε φιλοϊρανικές πολιτοφυλακές που δρουν εντός ιρακινού εδάφους. Το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών διέψευσε «κατηγορηματικά» οποιαδήποτε εμπλοκή. Δορυφορικές εικόνες Sentinel-3 της Ευρωπαϊκής Ένωσης έδειξαν τεράστιο σύννεφο μαύρου καπνού να εκτείνεται σε ολόκληρη τη δυτική Σαουδική Αραβία. Δεν είναι η πρώτη φορά που ο συγκεκριμένος αγωγός στοχοποιείται. Τον Μάιο του 2019 είχε δεχθεί επίθεση από drones των Χούθι σε δύο αντλιοστάσια, στοιχείο που δείχνει πως πρόκειται για μόνιμο, γνωστό στρατηγικό στόχο.
Η μοναδική εναλλακτική που απομένει
Με τον αγωγό East-West κλειστό και τη διαδρομή Ερυθράς Θάλασσας επισφαλή, απομένει ουσιαστικά μόνο ο αιγυπτιακός αγωγός SUMED, που συνδέει το Αΐν Σόχνα με το Σίντι Κερίρ στη Μεσόγειο. Ο αγωγός αυτός λειτουργεί ήδη κοντά στο ανώτατο όριό του, με φορτώσεις που έφτασαν κατά μέσο όρο 2,17 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως το τελευταίο δεκαήμερο Αυγούστου, αύξηση 50% σε σχέση με τις αρχές Ιουλίου. Πρώην αντιπρόεδρος της αιγυπτιακής κρατικής πετρελαϊκής εταιρείας προειδοποίησε ότι η αναστολή ροών μέσω East-West «αναπόφευκτα θα επηρεάσει τις παγκόσμιες τιμές πετρελαίου», ιδίως δεδομένης της άλυτης κρίσης στο Ορμούζ.
Οι πρώτες συνέπειες στην ευρωπαϊκή αγορά
Τουλάχιστον τρία ευρωπαϊκά διυλιστήρια έχουν ήδη ενημερωθεί ότι φορτία προγραμματισμένα για τα τέλη Σεπτεμβρίου είτε ακυρώνονται είτε μεταφέρονται έως και τον Νοέμβριο. Η πολωνική Orlen, που καλύπτει περίπου το 40% των αναγκών της σε αργό από την Aramco, άρχισε ήδη να αγοράζει εναλλακτικά φορτία από τη Βόρεια Θάλασσα και αμερικανικό WTI Midland. Τουλάχιστον τέσσερις προγραμματισμένες μεταφορές δεξαμενόπλοιων από το Σίντι Κερίρ προς το Γκντανσκ ακυρώθηκαν. Αποθέματα αργού στο ίδιο το Γιανμπού εκτιμάται ότι επαρκούν για μόλις πέντε ημέρες, χωρίς όμως ανεξάρτητη επιβεβαίωση αυτής της εκτίμησης.
Γιατί έχει άμεση σημασία για την Ελλάδα
Η ελληνόκτητη ναυτιλία ελέγχει σημαντικό μέρος του παγκόσμιου στόλου δεξαμενόπλοιων που μεταφέρουν ακριβώς αυτά τα φορτία. Κάθε νέα διαταραχή σε Ορμούζ, Ερυθρά Θάλασσα ή τώρα σαουδαραβικές χερσαίες υποδομές μεταφράζεται άμεσα σε αυξημένα ασφάλιστρα πολέμου και αλλαγές δρομολογίων για ελληνικά πλοία. Παράλληλα, η Ελλάδα εισάγει το μεγαλύτερο μέρος του πετρελαίου που καταναλώνει, καθιστώντας την άμεσα εκτεθειμένη σε κάθε άνοδο των διεθνών τιμών. Η υπέρβαση των 100 δολαρίων το βαρέλι, αν διατηρηθεί, θα μεταφραστεί σε αυξημένο κόστος καυσίμων και ενέργειας για ελληνικά νοικοκυριά και επιχειρήσεις, ήδη επιβαρυμένα από άλλες πληθωριστικές πιέσεις που σχετίζονται με τον ίδιο πόλεμο.
Τι ακολουθεί
Η Aramco δεν έχει σχολιάσει δημόσια πότε αναμένεται επανεκκίνηση του αγωγού. Μέχρι τότε, η παγκόσμια αγορά πετρελαίου παραμένει εκτεθειμένη σε διπλό ρίσκο, χωρίς πραγματική εναλλακτική ικανή να απορροφήσει τον χαμένο όγκο του East-West. Η εξέλιξη της κρίσης στο Μπαμπ ελ Μαντέμπ, σε συνδυασμό με τον χρόνο επισκευής του αγωγού, θα καθορίσει αν η υπέρβαση των 100 δολαρίων αποδειχθεί προσωρινή αναταραχή ή αρχή παρατεταμένης ενεργειακής κρίσης για την Ευρώπη.
