Η μάχη για την κυριαρχία στην τεχνητή νοημοσύνη δεν αφορά πλέον μόνο το ποια χώρα θα δημιουργήσει το ισχυρότερο μοντέλο AI. Σύμφωνα με αναλυτές και ερευνητές, το πραγματικό διακύβευμα είναι ποια εκδοχή της τεχνητής νοημοσύνης θα κυριαρχήσει στην καθημερινότητα δισεκατομμυρίων ανθρώπων και με ποιους πολιτικούς ή ιδεολογικούς όρους.
σχετικά άρθρα
Το ζήτημα επανήλθε δυναμικά στο προσκήνιο όταν ο διευθύνων σύμβουλος της Nvidia, Τζένσεν Χουάνγκ, δήλωσε τον Νοέμβριο του 2025 στους Financial Times ότι «η Κίνα θα κερδίσει την κούρσα της AI».
Πίσω όμως από τις τεχνολογικές εξελίξεις, το Πεκίνο φαίνεται να χτίζει ένα πολύ ευρύτερο σύστημα, στο οποίο η τεχνητή νοημοσύνη δεν λειτουργεί μόνο ως εργαλείο καινοτομίας, αλλά και ως μηχανισμός ελέγχου, επιτήρησης και ιδεολογικής επιρροής.
Το Κομμουνιστικό Κόμμα της Κίνας αντιμετωπίζει την AI ως μία από τις σημαντικότερες τεχνολογίες του μέλλοντος, αλλά ταυτόχρονα θεωρεί ότι μπορεί να αποτελέσει και απειλή για τη σταθερότητα του καθεστώτος.
Γι’ αυτό και η κινεζική ηγεσία επιχειρεί να δημιουργήσει μια τεχνητή νοημοσύνη που θα είναι «ασφαλής, αξιόπιστη και ελεγχόμενη», δηλαδή πλήρως ευθυγραμμισμένη με τις πολιτικές γραμμές του Πεκίνου.
Ο ίδιος ο Σι Τζινπίνγκ έχει χαρακτηρίσει την AI ως «την επόμενη τεχνολογική επανάσταση», ενώ έχει ζητήσει αυστηρούς μηχανισμούς παρακολούθησης, διαχείρισης κινδύνων και κρατικού ελέγχου.
AI με λογοκρισία και «σοσιαλιστικές αξίες»
Η Κίνα έχει ήδη προχωρήσει σε σειρά αυστηρών κανονισμών για τα συστήματα AI.
Οι κινεζικές αρχές απαιτούν από τις εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης να προωθούν τις λεγόμενες «βασικές σοσιαλιστικές αξίες» και να αποφεύγουν περιεχόμενο που θεωρείται επικίνδυνο για το κράτος ή βλαπτικό για την εικόνα της χώρας.
Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι πολλά κινεζικά μοντέλα AI αποφεύγουν ή λογοκρίνουν θέματα όπως η σφαγή στην πλατεία Τιενανμέν, η Ταϊβάν ή ζητήματα που θεωρούνται πολιτικά ευαίσθητα από το Πεκίνο.
Μελέτες που αναφέρονται στο δημοσίευμα έδειξαν ότι μοντέλα όπως το DeepSeek R1 εμφανίζουν ξεκάθαρες γεωπολιτικές προκαταλήψεις. Σε ορισμένες περιπτώσεις αρνούνται να απαντήσουν σε ερωτήσεις για την Ταϊβάν, ενώ σε άλλες παρουσιάζουν την Κίνα ως «δημοκρατία ολόκληρης της κοινωνίας», υιοθετώντας ουσιαστικά την επίσημη κρατική ρητορική.
Παράλληλα, οι κινεζικές αρχές χρησιμοποιούν ήδη AI για να ενισχύσουν το τεράστιο σύστημα παρακολούθησης των περίπου 1,4 δισεκατομμυρίων πολιτών της χώρας.
Παρά τις δηλώσεις περί «ασφαλούς χρήσης της AI», η Κίνα κατηγορείται πως εξάγει διεθνώς εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης που μπορούν να λειτουργήσουν ως μέσα προπαγάνδας, λογοκρισίας ή ακόμη και παρακολούθησης χρηστών εκτός συνόρων.
Τα «δωρεάν» κινεζικά μοντέλα και οι φόβοι για παρακολούθηση
Ένα από τα βασικά πλεονεκτήματα των κινεζικών εταιρειών AI είναι ότι πολλές ακολουθούν μοντέλο ανοικτού κώδικα (open-source), επιτρέποντας σε χρήστες και επιχειρήσεις να κατεβάζουν και να προσαρμόζουν δωρεάν τα μοντέλα τους.
Αυτό έχει οδηγήσει σε τεράστια εξάπλωση κινεζικών εργαλείων AI σε όλο τον κόσμο. Ωστόσο, σύμφωνα με το δημοσίευμα, πίσω από αυτή την «ελευθερία» υπάρχουν σοβαρές ανησυχίες.
Οι κινεζικοί νόμοι περί εθνικής ασφάλειας επιτρέπουν στο κράτος να ζητά από εταιρείες τεχνολογίας πρόσβαση σε δεδομένα χρηστών, ακόμη και εκτός Κίνας.
Εταιρείες όπως η DeepSeek δηλώνουν ανοιχτά ότι τα δεδομένα αποθηκεύονται στην Κίνα και υπόκεινται στους νόμους της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας.
Αναλυτές προειδοποιούν ότι αυτό θα μπορούσε να επιτρέψει στο Πεκίνο να αποκτήσει πρόσβαση σε τεράστιες ποσότητες προσωπικών δεδομένων χρηστών ή εταιρειών στο εξωτερικό.
Τα κινεζικά μοντέλα AI θεωρούνται πιο ευάλωτα σε εγκληματική χρήση, καθώς μπορούν πιο εύκολα να τροποποιηθούν για κυβερνοεπιθέσεις, απάτες, malware ή παραγωγή deepfake περιεχομένου.
Ειδική αναφορά γίνεται στην αύξηση πορνογραφικών deepfakes με θύματα κυρίως γυναίκες πολιτικούς ή δημόσια πρόσωπα, αλλά και στη χρήση κινεζικών AI εργαλείων για στρατιωτικούς σκοπούς.
Σύμφωνα με το GM, κινεζική εταιρεία γεωχωρικής AI φέρεται να δημοσίευσε δορυφορικές εικόνες αμερικανικών στρατιωτικών βάσεων, οι οποίες ενδέχεται να χρησιμοποιήθηκαν από το Ιράν για επιθέσεις σε αμερικανικούς στόχους στη Μέση Ανατολή.
