Η αυτοκρατορία του χάους: Ο πανικός του Τραμπ, η πτώση Στάρμερ και ο Μπέρναμ
Μια βαθιά ανάλυση στο ραγδαία μεταβαλλόμενο γεωπολιτικό σκηνικό, από τα απρόσμενα παιχνίδια εξουσίας στο Καμπ Ντέιβιντ και τη ρήξη με τον Νετανιάχου, μέχρι την πολιτική θύελλα στο Λονδίνο
Το παγκόσμιο γεωπολιτικό σκηνικό θυμίζει πλέον μια πραγματική αυτοκρατορία του χάους, με την αβεβαιότητα να κυριαρχεί από την Ουάσιγκτον μέχρι το Λονδίνο. Σε μια περίοδο όπου οι παραδοσιακές συμμαχίες κλονίζονται συθέμελα, οι πολιτικοί ηγέτες και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού βρίσκονται εγκλωβισμένοι σε έναν κυκεώνα κακών υπολογισμών, πανικού και ωμού οπορτουνισμού. Οι επόμενες ημέρες προδιαγράφονται κρίσιμες, τόσο για το μέλλον της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής όσο και για τη διακυβέρνηση της Μεγάλης Βρετανίας.
σχετικά άρθρα
Το παράδοξο του Καμπ Ντέιβιντ και οι απειλές στο Ιράν
Είναι ευρέως γνωστό ότι ο Ντόναλντ Τραμπ απεχθάνεται παραδοσιακά το Καμπ Ντέιβιντ. Το σπαρτιάτικο, ρουστίκ περιβάλλον του δεν συνάδει με την αισθητική του, καθώς προτιμά σταθερά τη χλιδή και την υπερβολή του Μαρ-α-Λάγκο στη Φλόριντα. Ωστόσο, όλως περιέργως, επέλεξε να πετάξει με το ελικόπτερο στο Καμπ Ντέιβιντ . Η κίνηση αυτή γεννά σοβαρά ερωτηματικά.
Η παρουσία του εκεί συνδυάστηκε με μια σειρά από ακραίες προκλήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Μέσα σε λίγες ώρες, εξαπέλυσε έντεκα απειλητικά μηνύματα, προειδοποιώντας ότι θα χτυπήσει το Ιράν πιο σκληρά από ποτέ. Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι απείλησε ανοιχτά τη ζωή των Ιρανών διαπραγματευτών, οι οποίοι βρίσκονταν στο τραπέζι των επίσημων συζητήσεων με τον Αντιπρόεδρό του, Τζέι Ντι Βανς, λέγοντάς τους πως θα είναι τυχεροί αν επιστρέψουν ζωντανοί στην πατρίδα τους.
Η συγκεκριμένη τακτική θυμίζει έντονα κινήσεις αιφνιδιασμού, ίσως και χειρότερες από αυτές του Χιροχίτο, ο οποίος τουλάχιστον δεν βρισκόταν σε ενεργές ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις πριν από το Περλ Χάρμπορ. Ο Τραμπ φάνηκε να επιδιώκει εσκεμμένα την αποχώρηση της ιρανικής αντιπροσωπείας. Οι Ιρανοί, κατανοώντας την παγίδα, παρέμειναν στο ξενοδοχείο τους, αν και απέφυγαν –όπως και ο Πρωθυπουργός του Κατάρ– τις φωτογραφίες με τον Βανς.
Το τέλος της “ειδικής σχέσης” με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου
Την ίδια στιγμή, το ρήγμα στις σχέσεις του Τραμπ με το Ισραήλ δείχνει πλέον αγεφύρωτο. Ο Τραμπ έχει κυριολεκτικά «κάψει τις γέφυρες» με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου, αποκαλώντας τον μάλιστα “απατεώνα”, σύμφωνα με δημοσίευμα των New York Times. Στο λεξιλόγιο του Τραμπ, αυτή είναι η βαρύτερη προσβολή, κυρίως επειδή ο ίδιος, ως ο απόλυτος «παίκτης» του είδους, δεν ανέχεται ανταγωνιστές στον δικό του χώρο.
Αυτή η απομάκρυνση αντανακλάται σε όλη την κυβέρνηση Τραμπ. Ο Τζέι Ντι Βανς υποβάθμισε πρόσφατα τη σχέση των ΗΠΑ με το Ισραήλ, συγκρίνοντάς την με αυτή που διατηρούν με τη Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο – χώρες που ο Τραμπ απειλεί με δασμούς 1.000% και των οποίων τους ηγέτες συχνά χλευάζει. Η πτώση της δημοτικότητας του Νετανιάχου στις ΗΠΑ στο 35%, από το 59% πριν τις 7 Οκτωβρίου, αποδεικνύει ότι το αφήγημα καταρρέει.
\
Οι νεότερες γενιές, ανεξαρτήτως πολιτικής τοποθέτησης, αποδοκιμάζουν όλο και πιο έντονα την αμερικανική εξάρτηση από το Ισραήλ. Παράλληλα, υπάρχουν πληροφορίες πως η Ουάσιγκτον ανοίγει κρυφούς διαύλους με την ισραηλινή αντιπολίτευση, αναζητώντας τρόπο να αντικαταστήσει τον Νετανιάχου, ώστε να του φορτώσει όλες τις πολιτικές και στρατιωτικές αστοχίες της περιόδου, ακολουθώντας τη μέθοδο της “αποδιοπομπαίου τράγου”.
Η οργή των χορηγών και τα δαπανηρά φιάσκο του Μαρ-α-Λάγκο
Το αδιέξοδο του Τραμπ δεν περιορίζεται στην εξωτερική πολιτική, αλλά επεκτείνεται και στον στενό κύκλο των υποστηρικτών του. Μεγάλοι πρώην σύμμαχοι από τον σιωνιστικό χώρο βάλλουν πλέον ανοιχτά εναντίον του. Η Μίριαμ Άντελσον, ένας από τους βασικότερους χρηματοδότες του, φαίνεται να του κλείνει οριστικά τη στρόφιγγα. Οι ισραηλινές εφημερίδες ιδιοκτησίας της τον χαρακτήρισαν προδότη, απλώς επειδή προσπάθησε να τερματίσει έναν πόλεμο που η δική τους πλευρά είχε απαιτήσει.
Πέρα από τα πολιτικά, ο Τραμπ βιώνει διαδοχικά φιάσκο και στο εσωτερικό μέτωπο. Χαρακτηριστικό είναι το σκάνδαλο με την πισίνα αντικατοπτρισμού, η οποία στοίχισε 14 εκατομμύρια δολάρια. Ο Τραμπ ήθελε να αλλάξει το χρώμα της σε “βαθύ αμερικανικό μπλε”, δίνοντας το έργο με απευθείας ανάθεση σε γείτονά του στο Μαρ-α-Λάγκο. Το αποτέλεσμα; Η θερμοκρασία του νερού ανέβηκε, τα φύκια πολλαπλασιάστηκαν σε εκατομμύρια και η βαφή ξεφλουδίζει, καταλήγοντας ένα ακόμη πολυέξοδο ανέκδοτο στα χέρια μιας κυβέρνησης που βλέπει τις ενδιάμεσες εκλογές (midterms) να πλησιάζουν απειλητικά. Εάν χάσει τα δύο σώματα του Κογκρέσου, η πιθανότητα συχνών παραπομπών (impeachments) αυξάνεται κατακόρυφα.
Βρετανία: Ο πολιτικός επιθανάτιος ρόγχος του Κιρ Στάρμερ
Περνώντας στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, η κατάσταση στο Λονδίνο δεν διαφέρει και πολύ ως προς τον βαθμό πολιτικής αποσύνθεσης. Ο Κιρ Στάρμερ, ο ηγέτης των Εργατικών και Πρωθυπουργός, αποδείχθηκε μια μνημειώδης απογοήτευση. Από την πρώτη στιγμή που ανέλαβε, ήταν φανερό το πόσο “ξύλινος” και ανεπαρκής ήταν για τη θέση.
Σήμερα, η εικόνα του έχει καταρρεύσει πλήρως. Είναι τόσο στείρος επικοινωνιακά και τόσο αμφίβολος στις προθέσεις του, που θα μείνει στην ιστορία ως μια προσωρινή πολιτική παραφωνία. Ακόμη και το ίδιο το BBC, μαζί με το σύνολο του βρετανικού Τύπου, έχουν ήδη προεξοφλήσει την παραίτησή του.
Είτε προσπαθήσει να καθυστερήσει την έξοδό του για μερικές εβδομάδες με το πρόσχημα μιας εσωκομματικής διαδικασίας, είτε αποχωρήσει άμεσα, το βέβαιο είναι πως σχεδόν κανείς δεν θα λυπηθεί για την πολιτική του πτώση. Η θητεία του έκανε την Λιζ Τρας να μοιάζει ικανή, τον Ρίσι Σούνακ θεαματικό και τον Μπόρις Τζόνσον ειλικρινή – ένα “επίτευγμα” πραγματικά δυσθεώρητο.
Άντι Μπέρναμ: Ο “χαμαιλέοντας” που ετοιμάζεται για την Ντάουνινγκ Στριτ
Με τον Στάρμερ να βρίσκεται στην έξοδο, όλα τα βλέμματα στρέφονται στον πιθανότερο αντικαταστάτη του: τον Άντι Μπέρναμ. Ο Μπέρναμ δεν είναι άγνωστος στο βρετανικό κοινό. Έχει ήδη διεκδικήσει την ηγεσία των Εργατικών δύο φορές στο παρελθόν, βιώνοντας εξευτελιστικές ήττες.
Η πολιτική του πορεία χαρακτηρίζεται από έναν στυγνό οπορτουνισμό. Το 2015, σε μια προσπάθεια να ανέλθει στην ηγεσία, ανακοίνωσε πως η πρώτη χώρα που θα επισκεπτόταν αν εκλεγόταν θα ήταν το Ισραήλ. Εκείνη η κίνηση, σχεδιασμένη για να αρέσει στο λόμπι των Φίλων του Ισραήλ (Labor Friends of Israel), αποδείχτηκε μοιραία, καθώς τα μέλη του κόμματος εξέλεξαν πανηγυρικά τον Τζέρεμι Κόρμπιν. Σήμερα, που η υποστήριξη προς το Ισραήλ έχει καταρρεύσει διεθνώς, εκείνες οι δηλώσεις στοιχειώνουν τον Μπέρναμ.
Ο Μπέρναμ έχει χτίσει την καριέρα του στην προσποίηση. Προσποιείται τον βέρο Βορειοεπαρχιώτη, ενώ δεν είναι. Προσποιείται τον φανατικό οπαδό του ποδοσφαίρου και του Coronation Street για να προσελκύσει τη λαϊκή βάση. Στην πραγματικότητα, είναι ένας πολιτικός “χαμαιλέοντας” που κάνει ό,τι χρειάζεται για να επιβιώσει. Η επιστροφή του στο Κοινοβούλιο κατέστη δυνατή μόνο επειδή ένας ακραίος υποστηρικτής του Ισραήλ, ο Τζος Σάιμονς, του παραχώρησε τη θέση του, κάτι που φυσικά υποδηλώνει ανταλλάγματα και υποσχέσεις τυφλής πίστης.
Οπορτουνισμός, εξωτερική πολιτική και η μάχη για το Μάντσεστερ
Παρά τις σκοτεινές συμφωνίες του, το “πλεονέκτημα” του Μπέρναμ –αν μπορεί να ονομαστεί έτσι– είναι ότι δεν έχει σταθερές αρχές. Σήμερα μπορεί να στηρίζει τυφλά μια εξωτερική πολιτική και αύριο, αν διαπιστώσει ότι το πολιτικό κόστος είναι τεράστιο, να κάνει στροφή 180 μοιρών. Αν η αντικατάσταση του Στάρμερ συνοδευτεί από αλλαγή της καταστροφικής βρετανικής στάσης απέναντι σε ζητήματα όπως η σύγκρουση του ΝΑΤΟ με τη Ρωσία (θυμίζουμε ότι ο Μπέρναμ πρωτοστάτησε στο να αφαιρεθεί το Παγκόσμιο Κύπελλο από τη Ρωσία το 2018), τότε η αλλαγή ηγεσίας αποκτά ένα κάποιο νόημα.
Φυσικά, το παρελθόν του στις ιδιωτικοποιήσεις του Εθνικού Συστήματος Υγείας (NHS) δείχνει ότι κατανοεί απόλυτα την έννοια του κέρδους. Παρόλα αυτά, η απομάκρυνση του Στάρμερ θεωρείται ένα βήμα προς τα εμπρός. Ο αγώνας για την επόμενη μέρα στη Βρετανία δεν αφορά μόνο το ποιος θα μπει στην Ντάουνινγκ Στριτ, αλλά και τη γενικότερη δημοκρατική λειτουργία. Οι επερχόμενες εκλογές για τη Δημαρχία του Ευρύτερου Μάντσεστερ –όπου ο αγώνας απέναντι στο κατεστημένο αναμένεται σκληρός, έστω και υπό τον φόβο πολιτικών διώξεων– θα αποτελέσουν το πρώτο μεγάλο πεδίο σύγκρουσης για αυτό το νέο, εξαιρετικά ρευστό πολιτικό τοπίο.
