Η αλυσίδα ανταλλακτικών των F-35 που απέτυχε στην Αυστραλία είναι η ίδια που θα χρησιμοποιήσει η Ελλάδα
Ένα email που δεν διαβάστηκε έστειλε εξαρτήματα F-35 στην Κίνα. Η Ελλάδα μπαίνει στο ίδιο δίκτυο ανταλλακτικών από το 2028, και το ερώτημα για το τι προβλέπει η ελληνική σύμβαση παραμένει αναπάντητο.
Το περιστατικό του Χονγκ Κονγκ, οι ερωτήσεις του αμερικανικού Κογκρέσου και τι δεν γνωρίζουμε για το ελληνικό πρόγραμμα των 20 F-35
σχετικά άρθρα
Δύο εξαρτήματα αυστραλιανού F-35A κατέληξαν στην Κίνα επειδή ένας υπάλληλος εταιρείας ταχυμεταφορών δεν είδε ένα email.
Η διαδρομή ήταν προγραμματισμένη από την Αυστραλία προς το Σαν Φρανσίσκο, με ενδιάμεσους σταθμούς τη Νότια Κορέα και την Ταϊβάν. Το φορτίο αναχώρησε καθυστερημένο. Για να κερδηθεί χρόνος, εκτράπηκε μέσω Χονγκ Κονγκ.
Κινεζικές αρχές πήραν τα εξαρτήματα στην κατοχή τους. Δεν τα έχουν επιστρέψει.
Η Ελλάδα είναι το 19ο κράτος που συμμετέχει στο πρόγραμμα F-35 και αναμένει τα πρώτα αεροσκάφη της στα τέλη του 2028. Θα εξυπηρετείται από το ίδιο δίκτυο ανταλλακτικών.
Τι ακριβώς απέτυχε
Η αλυσίδα των γεγονότων είναι καταγεγραμμένη και αφορά ιδιωτικές εταιρείες.
Η αποστολή οργανώθηκε από τη μεταφορική DSV, που ενεργούσε για λογαριασμό της Lockheed Martin. Η DSV απέστειλε email, όπως απαιτούν οι αμερικανικοί κανονισμοί, επισημαίνοντας ότι το φορτίο υπάγεται στους Κανονισμούς Διεθνούς Εμπορίας Όπλων και δεν επιτρέπεται να διέλθει από συγκεκριμένες χώρες.
Ο υπάλληλος της UPS που χειριζόταν την αποστολή δεν το είδε. Σύμφωνα με πηγή που επικαλείται το Bloomberg, το μήνυμα ενδέχεται να στάλθηκε μέσω διαφορετικού πληροφοριακού συστήματος από εκείνο που χρησιμοποιούσε ο ίδιος.
Τα δύο εξαρτήματα ήταν το κάλυμμα του πιλοτηρίου και μια θύρα του εσωτερικού χώρου οπλισμού, αφαιρεμένα στα τέλη Μαΐου 2026 από αεροσκάφος της Βασιλικής Αυστραλιανής Αεροπορίας για εξέταση, επισκευή ή απόσυρση. Και τα δύο φέρουν επίστρωση που απορροφά τα κύματα ραντάρ.
Τι δεν έχει αποδειχθεί
Η ακρίβεια εδώ είναι υποχρεωτική, γιατί η υπόθεση προσφέρεται για υπερβολές.
Δεν υπάρχει καμία δημόσια απόδειξη ότι η Κίνα οργάνωσε την εκτροπή. Δεν έχει διαπιστωθεί ότι τα εξαρτήματα περιείχαν διαβαθμισμένη τεχνολογία. Δεν έχει επιβεβαιωθεί ότι αντλήθηκε κάποια χρήσιμη πληροφορία.
Το Πεντάγωνο χαρακτηρίζει τα εξαρτήματα μη λειτουργικά. Ο Αυστραλός υπουργός Άμυνας Ρίτσαρντ Μάρλς δήλωσε στις 22 Σεπτεμβρίου ότι δεν ήταν ευαίσθητα.
Από την άλλη πλευρά, πρώην αναλυτής του Κογκρέσου σε θέματα άμυνας, ο Τζέι Τζέι Γκέρτλερ, σημείωσε ότι η μελέτη σχεδιαγραμμάτων είναι διαφορετικό πράγμα από την κατοχή ενός πραγματικού αντικειμένου.
Τι ρωτά το Κογκρέσο
Στις 29 Σεπτεμβρίου, αξιωματούχοι του Πενταγώνου ενημέρωσαν για περίπου μία ώρα στελέχη των επιτροπών Εξωτερικών Υποθέσεων και Ενόπλων Δυνάμεων της Βουλής των Αντιπροσώπων. Η Έρικα Πλαθ, αναπληρώτρια βοηθός υπουργού Άμυνας για την εφοδιαστική, ανέφερε ότι η ομάδα της εργάζεται σε δικλίδες ασφαλείας.
Την ίδια ημέρα, ο βουλευτής Ράτζα Κρισναμούρθι απηύθυνε επιστολή στον υπουργό Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ. Ζήτησε λεπτομερή καταγραφή της αλυσίδας κατοχής από τη στιγμή που το φορτίο έφυγε από την Αυστραλία ως την εκτροπή. Ρώτησε ποιος ενέκρινε τη στάση στη Νότια Κορέα. Και ζήτησε να μάθει αν το υπουργείο έχει εντοπίσει άλλες περιπτώσεις όπου εξαρτήματα F-35 χάθηκαν, εκτράπηκαν ή δρομολογήθηκαν μέσω Κίνας.
Ο γερουσιαστής Τομ Κότον ζήτησε αναθεώρηση της εφοδιαστικής αλυσίδας. Ο Κέβιν Κρέιμερ έθεσε το ερώτημα αν η Κίνα σχεδίαζε την υποκλοπή. Ο Μαρκ Γουόρνερ ζήτησε ενημέρωση.
Η UPS δεν σχολίασε δημόσια, ανέφερε όμως το περιστατικό στη Διεύθυνση Ελέγχων Αμυντικού Εμπορίου του Στέιτ Ντιπάρτμεντ. Η DSV αρνήθηκε να σχολιάσει.
Το μέγεθος του προβλήματος
Το περιστατικό δεν είναι μεμονωμένο, και αυτό το έχει καταγράψει ο αμερικανικός ελεγκτικός μηχανισμός.
Έκθεση του Γενικού Λογιστηρίου των ΗΠΑ το 2023 διαπίστωσε ότι πάνω από ένα εκατομμύριο ανταλλακτικά F-35 είχαν χαθεί μέσα στην προηγούμενη πενταετία. Τον Σεπτέμβριο του 2026, οι συστάσεις της έκθεσης παρέμεναν ανοιχτές και το Πεντάγωνο εξακολουθούσε να εργάζεται για την αντιμετώπιση των ελλείψεων.
Η Lockheed Martin διαχειρίζεται μεγάλο μέρος του διεθνούς αποθέματος ανταλλακτικών που υποστηρίζει τα F-35 στις ΗΠΑ και σε άλλες 19 χώρες, χρησιμοποιώντας εμπορικές εταιρείες μεταφορών.
Η εταιρεία έχει δηλώσει ότι οι αποφάσεις μεταφοράς δεν λαμβάνονται μονομερώς από την ίδια και ότι επιλέγει συνεργάτες με βάση τη συμμόρφωσή τους με τους κανονισμούς. Για λόγους ασφαλείας, δεν σχολιάζει την κατάσταση συγκεκριμένων αποστολών.
Όταν της τέθηκαν υπόψη τα στοιχεία για το email, απάντησε ότι δεν είχε τίποτα να προσθέσει ή να διορθώσει.
Πού μπαίνει η Ελλάδα
Το ελληνικό πρόγραμμα βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη.
Η χώρα έχει υπογράψει Επιστολή Αποδοχής για 20 αεροσκάφη F-35A, με δικαίωμα παραγγελίας άλλων 20. Η παραγωγή των ελληνικών αεροσκαφών ξεκινά στην παρτίδα 20. Η πρώτη παράδοση αναμένεται στα τέλη του 2028 στις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ τα πρώτα αεροσκάφη με ελληνικά χρώματα υπολογίζεται ότι θα φτάσουν στην Ανδραβίδα περί το 2030. Στην 117 Πτέρυγα Μάχης εκτελούνται ήδη εργασίες αναβάθμισης υποδομών.
Από τη στιγμή που τα αεροσκάφη τεθούν σε υπηρεσία, η συντήρησή τους θα εξαρτάται από το ίδιο διεθνές δίκτυο ανταλλακτικών.
Ένα ελληνικό κάλυμμα πιλοτηρίου ή μια θύρα οπλισμού που θα χρειαστεί επισκευή θα ταξιδέψει με τους ίδιους όρους, μέσω των ίδιων εμπορικών μεταφορέων, υπό τους ίδιους κανονισμούς.
Τα ερωτήματα που μένουν ανοιχτά
Η ελληνική σύμβαση δεν έχει δημοσιοποιηθεί ως προς αυτό το σκέλος. Τρία ερωτήματα προς το υπουργείο Εθνικής Άμυνας προκύπτουν φυσικά.
Πρώτον, τι προβλέπει η σύμβαση για τη μεταφορά ανταλλακτικών με επίστρωση απορρόφησης ραντάρ, και ποιος επιλέγει τον μεταφορέα.
Δεύτερον, αν η ελληνική πλευρά διατηρεί δικαίωμα έγκρισης ή ελέγχου της διαδρομής, ή αν οι αποφάσεις λαμβάνονται αποκλειστικά από το διεθνές σκέλος του προγράμματος.
Τρίτον, αν έχει ζητηθεί ενημέρωση από την αμερικανική πλευρά για τα μέτρα που εξήγγειλε το Πεντάγωνο μετά το περιστατικό.
Το αμερικανικό Κογκρέσο ζητά σήμερα ακριβώς αυτά τα στοιχεία για τη δική του χώρα. Η Αυστραλία, που έχασε τα εξαρτήματα, υποστηρίζει ότι δεν ήταν ευαίσθητα.
Η Ελλάδα δεν έχει ακόμη αεροσκάφη. Έχει όμως χρόνο να ρωτήσει πριν αποκτήσει.
