Δίκοπο μαχαίρι για την Αθήνα: γιατί το αμερικανικό σχέδιο για τη Λιβύη αφορά κατευθείαν την ελληνική ΑΟΖ
Η Ουάσιγκτον ανεβάζει τον Σαντάμ Χαφτάρ και ανοίγει το λιβυκό πετρέλαιο σε αμερικανικές εταιρείες. Μια κίνηση που αναδιατάσσει την Ανατολική Μεσόγειο — και κρύβει για την Ελλάδα ευκαιρία αλλά και κίνδυνο.
Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο· η Ουάσιγκτον προωθεί σχέδιο ενοποίησης για τη Λιβύη.
Η Λιβύη επιστρέφει στο επίκεντρο των ελληνικών συμφερόντων. Συγκεκριμένα, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο συναντήθηκε με τον Σαντάμ Χαφτάρ. Μάλιστα, με τον αναπληρωτή διοικητή των δυνάμεων της ανατολικής Λιβύης. Δηλαδή, για την ενοποίηση των διαιρεμένων θεσμών της χώρας. Όμως πίσω από τη διπλωματία κρύβονται πετρέλαιο και ΑΟΖ. Έτσι, η εξέλιξη αγγίζει κατευθείαν την Αθήνα.
Τι συζητήθηκε στην Ουάσιγκτον
Η συνάντηση είχε σαφή στρατηγικό χαρακτήρα. Πρώτον, οι δύο πλευρές συζήτησαν την ενοποίηση στρατιωτικών και πολιτικών θεσμών. Δηλαδή, σε μια χώρα διαιρεμένη εδώ και μια δεκαετία. Μάλιστα, ο Ρούμπιο εξέφρασε εκτίμηση για τις προσπάθειες ενότητας. Επιπλέον, οι ΗΠΑ δηλώνουν δέσμευση για δημοκρατικά εκλεγμένη κυβέρνηση. Όμως η Ουάσιγκτον θέλει πρωταγωνιστικό ρόλο στη διαδικασία. Γι’ αυτό μπαίνει δυναμικά στο λιβυκό παζλ.
Το αμερικανικό σχέδιο
Πίσω από τις δηλώσεις κρύβεται ένα συγκεκριμένο σχέδιο. Πρώτον, οι ΗΠΑ προωθούν μια φόρμουλα μοιρασιάς εξουσίας. Δηλαδή, ο Σαντάμ Χαφτάρ να ηγηθεί νέου προεδρικού συμβουλίου. Μάλιστα, ο πρωθυπουργός της Τρίπολης Ντμπεϊμπά να παραμείνει στη θέση του. Επιπλέον, στόχος είναι υπογραφή στην Ουάσιγκτον έως τον Σεπτέμβριο. Όμως οι εκλογές τοποθετούνται ως τον Φεβρουάριο του 2027. Γι’ αυτό το σχέδιο έχει σαφές χρονοδιάγραμμα.
Το πετρέλαιο στο επίκεντρο
Η ενέργεια αποτελεί κρυφό, αλλά κεντρικό κίνητρο. Πρώτον, η Λιβύη διαθέτει τις μεγαλύτερες αποθήκες πετρελαίου στην Αφρική. Δηλαδή, έναν τεράστιο ενεργειακό πλούτο. Μάλιστα, ο Αμερικανός σύμβουλος Μπούλος κάλεσε εταιρείες των ΗΠΑ να επενδύσουν. Επιπλέον, η Ουάσιγκτον συνδέει την πολιτική λύση με την ενέργεια. Όμως αυτό φέρνει νέους παίκτες στη λιβυκή ακτή. Γι’ αυτό το πετρέλαιο γίνεται μοχλός επιρροής.
Ο ανερχόμενος Σαντάμ Χαφτάρ
Στο επίκεντρο βρίσκεται μια ανερχόμενη φιγούρα. Πρώτον, ο Σαντάμ Χαφτάρ είναι γιος του ισχυρού στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ. Δηλαδή, θεωρείται κλειδί για τη διαδοχή στην ανατολική Λιβύη. Μάλιστα, έκανε περιοδεία σε Παρίσι, Αθήνα και Ισλαμαμπάντ. Επιπλέον, επιδιώκει διεθνή αναγνώριση και στήριξη. Όμως πολλές δυνάμεις τον βλέπουν ως μελλοντικό ηγέτη. Γι’ αυτό η άνοδός του αλλάζει τις ισορροπίες.
Γιατί είναι ευκαιρία για την Ελλάδα
Η ανατολική Λιβύη υπό τον Χάφταρ αποτελεί κρίσιμο ανάχωμα κατά του τουρκολιβυκού μνημονίου, προσφέροντας στην Ελλάδα στρατηγική ευκαιρία για αποδόμηση του τουρκικού αφηγήματος, ενώ παράλληλα η Τουρκία επιχειρεί να προσεταιριστεί τη Βεγγάζη με οικονομικά ανταλλάγματα. Η Αθήνα καλείται να επενδύσει άμεσα στην περιοχή για να αποτρέψει την επικύρωση της συμφωνίας από τον Χάφταρ, ο οποίος εργαλειοποιεί τις σχέσεις του μεταξύ Ελλάδας, Αιγύπτου και Τουρκίας
Γιατί είναι κίνδυνος για την Ελλάδα
Η ίδια εξέλιξη όμως κρύβει και σοβαρή απειλή. Πρώτον, το τουρκολιβυκό υπεγράφη με την κυβέρνηση της Τρίπολης. Δηλαδή, με την πλευρά που το αμερικανικό σχέδιο διατηρεί στην εξουσία. Μάλιστα, μια ενοποιημένη Λιβύη μπορεί να κληρονομήσει το μνημόνιο. Επιπλέον, ο Χαφτάρ ίσως συμβιβαστεί με την Τρίπολη και την Άγκυρα. Όμως τότε το τουρκολιβυκό θα αποκτούσε πανεθνική ισχύ. Γι’ αυτό η ενοποίηση γίνεται και πιθανός εφιάλτης.
Η μεγάλη σκακιέρα
Η Λιβύη παραμένει πεδίο σύγκρουσης πολλών δυνάμεων. Πρώτον, η Τουρκία στηρίζει την Τρίπολη, αλλά πλέον μιλά και με τον Χαφτάρ. Δηλαδή, κρατά ανοιχτά και τα δύο μέτωπα. Μάλιστα, η Αίγυπτος και η Ρωσία στηρίζουν την ανατολή. Επιπλέον, η Ιταλία συμμετέχει στις διαβουλεύσεις για το σχέδιο. Όμως τώρα μπαίνουν δυναμικά και οι ΗΠΑ. Γι’ αυτό η λιβυκή σκακιέρα γίνεται όλο και πιο σύνθετη.
Ενοποίηση ή παγίωση της διαίρεσης;
Το σχέδιο όμως δέχεται και έντονη κριτική. Πρώτον, πολλοί στην Τρίπολη φοβούνται κυριαρχία της οικογένειας Χαφτάρ. Δηλαδή, μια λύση που παγιώνει τη διαίρεση αντί να τη λύνει. Μάλιστα, θρησκευτικοί ηγέτες κάλεσαν σε απόρριψή του. Επιπλέον, προηγούμενες πρωτοβουλίες ειρήνης απέτυχαν επανειλημμένα. Όμως η αστάθεια τροφοδοτεί και τη μετανάστευση προς την Ευρώπη. Γι’ αυτό το αποτέλεσμα παραμένει αβέβαιο.
Γιατί αφορά την Ελλάδα και την Ευρώπη
Η υπόθεση συνδέεται με πολλά ανοιχτά ελληνικά μέτωπα. Πρώτον, αφορά την ΑΟΖ, την οριοθέτηση και την Ανατολική Μεσόγειο. Δηλαδή, ζητήματα ζωτικής σημασίας για την Αθήνα. Μάλιστα, η Ελλάδα μίλησε στο Συμβούλιο Ασφαλείας για τη Λιβύη. Επιπλέον, η μετανάστευση παραμένει διαρκής πρόκληση. Όμως η σταθερότητα στα νότια αφορά όλη την Ευρώπη. Γι’ αυτό η ελληνική διπλωματία οφείλει να κινηθεί έγκαιρα.
Η μεγάλη εικόνα
Η μεγάλη εικόνα δείχνει μια ρευστή, κρίσιμη στιγμή. Πρώτον, οι ΗΠΑ αναδιατάσσουν τη γεωπολιτική της Αν. Μεσογείου. Δηλαδή, με όχημα τη λιβυκή ενοποίηση και το πετρέλαιο. Όμως για την Ελλάδα η εξέλιξη είναι δίκοπο μαχαίρι. Μάλιστα, κρύβει ταυτόχρονα ευκαιρία και κίνδυνο. Γι’ αυτό η Αθήνα χρειάζεται ενεργό, προσεκτική στρατηγική. Τελικά, το αποτέλεσμα θα το κρίνει η διπλωματική ετοιμότητα, όχι η αναμονή.
