Η συμφωνία θαλάσσιων ζωνών που υπεγράφη μεταξύ Άγκυρας και Τρίπολης το 2019 αναδείχθηκε σε ένα κείμενο με ευρύτερη σημασία από ένα απλό νομικό πλαίσιο. Διαμόρφωσε μια νέα δυναμική στην περιοχή της Μεσογείου, ενισχύοντας την ενεργή παρουσία της Τουρκίας, επανακαθορίζοντας γεωπολιτικά όρια και εξασφαλίζοντας στρατηγικά οφέλη για την Άγκυρα.
σχετικά άρθρα
Η Αθήνα, σήμερα, προσεγγίζει την κατάσταση με την πεποίθηση ότι αυτά τα οφέλη μπορούν να ανατραπούν μέσω μιας προσεκτικής διπλωματικής στρατηγικής. Αναλυτές, όπως ο Κωνσταντίνος Καψάκης, ερευνητής στο Ελληνικό Ίδρυμα Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής (ELIAMEP), εκτιμούν ότι αυτή η προσπάθεια αποτελεί μια «διπλωματική προσπάθεια εύρεσης συμμάχων και επιρροής σε μια δύσκολη περιοχή του κόσμου, με στόχο την αντιστάθμιση της δυναμικής που έχει αποκτήσει η Τουρκία».
Ωστόσο, αυτή η ελληνική διπλωματική πρωτοβουλία ενδέχεται να υποτιμά τη σταθερότητα της συμμαχίας που διαμορφώθηκε το 2019. Υψηλόβαθμη λιβυκή πηγή, μιλώντας αποκλειστικά στο *Türkiye Today*, ανέφερε ότι η Λιβύη δεν πρόκειται να ολοκληρώσει διαπραγματεύσεις που θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο τη στρατηγική της σχέση με την Άγκυρα. Αυτή η διαβεβαίωση από το λιβυκό κατεστημένο υποδεικνύει ότι, ενώ οι Έλληνες διπλωμάτες επιδιώκουν μια διευθέτηση της υφαλοκρηπίδας, ο χάρτης της Μεσογείου παραμένει επηρεασμένος από τις προηγούμενες κινήσεις.
**Διπλωματική σκηνοθεσία και τακτικές ισορροπίες**
Οι εξελίξεις των τελευταίων ημερών του Απριλίου προσφέρουν πληροφορίες για τη διαπραγματευτική ισχύ των δύο πλευρών. Κατά τη διάρκεια επίσκεψής του στην Τρίπολη, ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης είχε επαφές με τον πρωθυπουργό Abdul Hamid Dbeibeh και τον ασκούντα καθήκοντα υπουργού Εξωτερικών Taher el-Baour. Ταυτόχρονα, το τουρκικό υπουργείο Εθνικής Άμυνας δημοσιοποίησε πλάνα από μη επανδρωμένο αεροσκάφος τύπου Akinci που απογειώθηκε από την Τουρκία και πέταξε προς τη Λιβύη, ακολουθώντας τη διαδρομή που ορίζεται από τη συμφωνία θαλάσσιων ορίων του 2019. Παράλληλα, ο τουρκικός στρατός συμμετείχε σε στρατιωτικές ασκήσεις που διοργανώθηκαν από τη CENTCOM και φιλοξενήθηκαν στη Σύρτη της Λιβύης. Οι κινήσεις αυτές υπογραμμίζουν τη χρήση στρατιωτικής ισχύος από την Άγκυρα για την υποστήριξη των διπλωματικών της κερδών – μια παρουσία που οι ευρωπαίοι σύμμαχοι της Ελλάδας δεν έχουν καταφέρει ή δεν έχουν επιλέξει να ανταγωνιστούν.
Την ίδια περίοδο, ο αμερικανός απεσταλμένος Masad Boulos επέστρεφε από το Antalya Diplomacy Forum στην Τουρκία. Η εξωτερική πολιτική κατά τη δεύτερη θητεία του προέδρου Donald Trump χαρακτηρίζεται από την αποστολή ειδικών απεσταλμένων με προσωπική σχέση με τον πρόεδρο, οι οποίοι συχνά αναλαμβάνουν τη διαχείριση της στρατηγικής συνεργασίας με την Τουρκία. Παραδείγματα όπως η εμπλοκή του Tom Barrack στην επίλυση της συριακής κρίσης επιβεβαιώνουν αυτή την τάση υψηλού επιπέδου προσωπικής εκπροσώπησης. Όπως σημείωσε λιβυκός αξιωματούχος, «ο ειδικός απεσταλμένος διαθέτει την εξουσία και την εντολή να αντιμετωπίσει κρίσιμα ζητήματα και να δημιουργήσει ένα ισχυρό θεσμικό πλαίσιο για την επίλυσή τους».
**Τίποτα νέο κάτω από τον μεσογειακό ήλιο**
Σύμφωνα με ανώτερο λιβυκό αξιωματούχο, η επιτροπή οριοθέτησης θαλασσίων ζωνών μεταξύ των δύο χωρών δεν αποτελεί νέο θεσμό, καθώς είχε συσταθεί ήδη από το 1998, αλλά παρέμενε ανενεργή για μεγάλο χρονικό διάστημα. Ανακοινώθηκε ότι η επιτροπή θα συνέλθει στο δεύτερο εξάμηνο του 2026, ενώ οι δύο πλευρές δήλωσαν ότι θα επιταχυνθούν οι τεχνικές διαπραγματεύσεις σχετικά με τα όρια της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) και της υφαλοκρηπίδας.
