Grant Thornton: Ο Κάθετος Διάδρομος αναβαθμίζει την Ελλάδα σε ενεργειακό κόμβο – Άλμα 169% στις εξαγωγές φυσικού αερίου
Σε στρατηγικό ενεργειακό κόμβο για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη αναδεικνύεται η Ελλάδα, με τον Κάθετο Διάδρομο φυσικού αερίου να αποκτά καθοριστική σημασία, καθώς η Ευρώπη εισέρχεται στον χειμώνα 2026-2027 με χαμηλά αποθέματα, υψηλές τιμές και αυξημένους κινδύνους εφοδιασμού. Οι ελληνικές εξαγωγές φυσικού αερίου εκτινάχθηκαν κατά 169% στο εννεάμηνο, επιβεβαιώνοντας τη μετατροπή της χώρας από αγορά κατανάλωσης σε περιφερειακή πύλη τροφοδοσίας των Βαλκανίων.
σχετικά άρθρα
Τη νέα πραγματικότητα αποτυπώνει ανάλυση της Grant Thornton, την οποία υπογράφουν οι Κώστας Μεναγιάς και Ερνέστο Ζαγκλής, αναδεικνύοντας τις σημαντικές ευκαιρίες για την Ελλάδα, αλλά και τους κινδύνους που δημιουργούν η αυξανόμενη εξάρτηση από το LNG και η ενεργειακή κρίση στην Ευρώπη.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η ενίσχυση των διαδρομών μεταφοράς φυσικού αερίου από την Ελλάδα προς τις αγορές της Νοτιοανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης, εξέλιξη που προσδίδει ιδιαίτερη γεωοικονομική σημασία στον Κάθετο Διάδρομο, καθώς οι χώρες της περιοχής συγκαταλέγονται στις περισσότερο ευάλωτες σε ενδεχόμενη έλλειψη φυσικού αερίου.
Δείτε όλη την άναλυση ΕΔΩ
Άλμα 169% στις εξαγωγές – Η Ελλάδα αλλάζει ενεργειακό ρόλο
Στο πρώτο εννεάμηνο του 2026, οι συνολικές ποσότητες φυσικού αερίου που διακινήθηκαν προς τα σημεία εξόδου του συστήματος αυξήθηκαν κατά 13%, φθάνοντας τις 63,5 TWh, έναντι 56,4 TWh την αντίστοιχη περίοδο του 2025.
Η αύξηση προήλθε αποκλειστικά από τις εξαγωγές, οι οποίες σχεδόν τριπλασιάστηκαν, καταγράφοντας άνοδο 169%, από 5,1 TWh σε 13,6 TWh. Αντίθετα, η εγχώρια κατανάλωση μειώθηκε κατά 3%, από 51,3 TWh σε 49,9 TWh.
Η ενίσχυση των εξαγωγών κατά 8,5 TWh υπερκάλυψε τη μείωση της ελληνικής ζήτησης, επιβεβαιώνοντας ότι η χώρα αποκτά ολοένα μεγαλύτερο ρόλο στην τροφοδοσία γειτονικών αγορών. Περίπου ένα στα πέντε κυβικά μέτρα φυσικού αερίου που διακινήθηκαν μέσω του ελληνικού συστήματος στο εννεάμηνο κατευθύνθηκε προς εξαγωγή.
Τον Σεπτέμβριο οι εξαγωγές αυξήθηκαν κατά 4%, φθάνοντας τις 1,74 TWh, παρά τη μείωση της εγχώριας κατανάλωσης κατά 22%. Οι εξαγόμενες ποσότητες αντιπροσώπευσαν το 28% του συνόλου, στοιχείο που υποδηλώνει ότι η εξαγωγική δραστηριότητα αποκτά διαρθρωτικά χαρακτηριστικά. Η εξέλιξη ενισχύει τις προοπτικές του Κάθετου Διαδρόμου, χωρίς πάντως να σημαίνει ότι το σύνολο των εξαγωγών πραγματοποιείται μέσω της συγκεκριμένης διαδρομής.
Ρεβυθούσα και Αλεξανδρούπολη οι δύο πυλώνες
Καθοριστική για τη νέα θέση της Ελλάδας είναι η ανάπτυξη των υποδομών εισαγωγής και επαναεριοποίησης LNG. Στο εννεάμηνο, οι εισαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου αυξήθηκαν κατά 32%, φθάνοντας τις 30,2 TWh, καλύπτοντας σχεδόν το ήμισυ της συνολικής προσφοράς.
Η Ρεβυθούσα διατήρησε τον πρωταγωνιστικό της ρόλο, με εισαγωγές 24,3 TWh, αυξημένες κατά 2,6 TWh, ενώ ο πλωτός σταθμός της Αλεξανδρούπολης (FSRU) ενίσχυσε θεαματικά τη συμβολή του, φθάνοντας τις 5,8 TWh, με αύξηση 4,8 TWh.
Η συνδυασμένη αξιοποίηση των δύο εγκαταστάσεων δημιουργεί τις προϋποθέσεις για μεγαλύτερες ροές LNG προς τη Βουλγαρία και τις αγορές βορειότερα, ενισχύοντας τη λειτουργική σημασία του Κάθετου Διαδρόμου. Ωστόσο, απαιτούνται διαθέσιμα φορτία, ανταγωνιστικές τιμές, επαρκής μεταφορική ικανότητα και συντονισμός μεταξύ των διαχειριστών.
Η Νοτιοανατολική Ευρώπη στο επίκεντρο της ενεργειακής απειλής
Η σημασία του Κάθετου Διαδρόμου γίνεται ακόμη μεγαλύτερη υπό το βάρος των προβλέψεων του ENTSOG για τον χειμώνα 2026-2027.
Σε δυσμενές σενάριο έντονου ψύχους, με τα ευρωπαϊκά αποθέματα στο 35% και χωρίς ρωσικό φυσικό αέριο μέσω αγωγών, η μη εξυπηρετούμενη ζήτηση θα μπορούσε να φθάσει στο 12% στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, έναντι 6% στο σύνολο της ΕΕ.
Το πρόβλημα εντοπίζεται στους περιορισμούς των δικτύων μεταφοράς, που δεν επιτρέπουν την επαρκή διοχέτευση φυσικού αερίου από τους δυτικοευρωπαϊκούς τερματικούς σταθμούς προς τα Βαλκάνια. Σε αυτό το κενό καλείται να συμβάλει ο Κάθετος Διάδρομος, παρέχοντας μια εναλλακτική διαδρομή εφοδιασμού μέσω των ελληνικών εγκαταστάσεων LNG.
Η Grant Thornton προειδοποιεί ότι σε περίπτωση ισχυρού ψύχους η ταυτόχρονη αύξηση της ελληνικής κατανάλωσης και της ζήτησης των βόρειων αγορών θα μπορούσε να προκαλέσει ανταγωνισμό για την ίδια δυναμικότητα επαναεριοποίησης και μεταφοράς.
Το μεγάλο στοίχημα του 2027 και το ρωσικό αέριο
Μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις για τον Κάθετο Διάδρομο είναι η αντικατάσταση των ρωσικών ποσοτήτων φυσικού αερίου.
Σύμφωνα με την ανάλυση, οι εισαγωγές μέσω Σιδηροκάστρου, σημείου που αποδίδεται σε ρωσικό αέριο, διαμορφώθηκαν σε περίπου 25,4 TWh στο εννεάμηνο, αντιπροσωπεύοντας σχεδόν το 40% των συνολικών ελληνικών εισαγωγών.
Με ορίζοντα τον Νοέμβριο του 2027, η σταδιακή κατάργηση του ρωσικού αερίου στην ΕΕ δημιουργεί την ανάγκη εξεύρεσης εναλλακτικών ποσοτήτων. Η αναπλήρωση μπορεί να πραγματοποιηθεί με πρόσθετο LNG μέσω Ρεβυθούσας και Αλεξανδρούπολης, καθώς και με μεγαλύτερη αξιοποίηση του TAP, μέσω του οποίου εισήχθησαν περίπου 8 TWh στο εννεάμηνο.
Πρόκειται για εξέλιξη που μπορεί να ενισχύσει σημαντικά τη ζήτηση για τις ελληνικές ενεργειακές υποδομές, αλλά ταυτόχρονα αυξάνει την έκθεση της περιοχής στις διεθνείς τιμές LNG.
Στα 86 ευρώ το φυσικό αέριο – Επιβάρυνση έως 3,7 δισ. ευρώ
Η διακοπή της διέλευσης LNG από τα Στενά του Ορμούζ έχει στερήσει από τη διεθνή αγορά περισσότερα από 280 εκατ. κυβικά μέτρα ημερησίως, περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς.
Ο ευρωπαϊκός δείκτης TTF, που στις αρχές του 2026 κινούνταν μεταξύ 28 και 40 ευρώ/MWh, έφθασε στις 13 Οκτωβρίου τα 86 ευρώ/MWh, στο υψηλότερο επίπεδο από τον Δεκέμβριο του 2022.
Η Grant Thornton υπολογίζει ότι κάθε αύξηση του TTF κατά 10 ευρώ/MWh συνεπάγεται δυνητική πρόσθετη ετήσια επιβάρυνση περίπου 670 εκατ. ευρώ για την ελληνική κατανάλωση φυσικού αερίου.
Με βάση τη διαφορά μεταξύ των τιμών Φεβρουαρίου και Οκτωβρίου, η θεωρητική επιβάρυνση μπορεί να προσεγγίσει τα 3,7 δισ. ευρώ ετησίως, εφόσον οι υψηλές τιμές διατηρηθούν, χωρίς να συνυπολογίζεται η προστασία από μακροχρόνια συμβόλαια και αντιστάθμιση κινδύνου.
Παράλληλα, το 74% του LNG που εισήχθη στη Ρεβυθούσα προήλθε από τις ΗΠΑ, ποσότητα 17,88 TWh, ενώ η Νιγηρία κάλυψε περίπου 17%. Η υψηλή συγκέντρωση αναδεικνύει την ανάγκη διαφοροποίησης των προμηθευτών.
Από τον Κάθετο Διάδρομο στα μακροχρόνια συμβόλαια
Η Grant Thornton επισημαίνει ότι η Ελλάδα διαθέτει πλέον τις βασικές υποδομές για να υποστηρίξει τον νέο περιφερειακό ενεργειακό της ρόλο. Το επόμενο βήμα είναι η εξασφάλιση μακροχρόνιων συμβολαίων LNG, ο καλύτερος συντονισμός των διασυνοριακών δικτύων και η αντιμετώπιση της απουσίας υπόγειας αποθήκευσης φυσικού αερίου.
Ο Κάθετος Διάδρομος αποτελεί στρατηγική ευκαιρία για την Ελλάδα, καθώς η Νοτιοανατολική Ευρώπη αναζητεί εναλλακτικές πηγές εφοδιασμού και νέες διαδρομές μεταφοράς. Το κρίσιμο στοίχημα είναι η μετατροπή των αυξανόμενων εξαγωγικών ροών σε σταθερή εμπορική δραστηριότητα, με ανταγωνιστικό κόστος και χωρίς να διακυβεύεται η ασφάλεια εφοδιασμού της ελληνικής αγοράς
