Ανησυχητική αύξηση: Σχεδόν οι μισοί έφηβοι στην Ελλάδα κάνουν προβληματική χρήση social media

Η προβληματική χρήση των social media αυξήθηκε στους εφήβους 15 και 16 ετών. Από 36,1% το 2015, έφτασε στο 48% το 2024. Η καθημερινή χρήση του διαδικτύου από μαθητές δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης ανέβηκε από 77% σε 86%. Το 61% των εφήβων εκτίθεται σε επιβλαβές περιεχόμενο. Πιο ευάλωτοι είναι όσοι αντιμετωπίζουν άγχος ή κατάθλιψη.

σχετικά άρθρα

Κηφισιά: Χειροπέδες σε επτά νεαρούς – Έκρυβαν ναρκωτικά σε σχολικές τσάντες, βρέθηκε φωτογραφία όπλου σε κινητό 17χρονου»

Γεωργιάδης: Τεχνητή νοημοσύνη «σαρώνει» τα social media των γιατρών – Έλεγχοι σε αναρτήσεις και διαφημίσεις με το Medwatch»

Γιατροί στα social: Ο ΙΣΑ βάζει φρένο στις… απάτες!

Τα ευρήματα της έκθεσης και οι πηγές τους

Η έκθεση «Μεγαλώνοντας στην Ψηφιακή Εποχή» εκπονήθηκε από την Πρωτοβουλία για την Ψυχική Υγεία Παιδιών & Εφήβων (CAMHI). Συνεργάστηκε με το Child Mind Institute της Νέας Υόρκης. Την υποστήριξε αποκλειστικά το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος. Τα στοιχεία αφορούν την περίοδο 2015-2025. Η έρευνα καλύπτει την Ελλάδα. Οι συζητήσεις με εφήβους έγιναν σε πέντε ελληνικές πόλεις. Συμμετείχαν 85 έφηβοι ηλικίας 13 έως 17 ετών.

Οι αριθμοί που προκαλούν ανησυχία

Η προβληματική χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης αυξήθηκε σημαντικά. Στους 15 και 16 ετών, το ποσοστό πήγε από 36,1% σε 48%. Πρόκειται για αύξηση περίπου 12 μονάδων μέσα σε εννέα χρόνια. Παράλληλα, η καθημερινή χρήση του διαδικτύου από μαθητές δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης αυξήθηκε. Από 77% το 2019, έφτασε στο 86% το 2025. Το 61% των εφήβων αναφέρει έκθεση σε επιβλαβές ή ακατάλληλο περιεχόμενο. Συνήθως η έκθεση γίνεται τυχαία.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

Οι κίνδυνοι δεν επηρεάζουν όλους τους νέους με τον ίδιο τρόπο. Μεγαλύτερη ευαλωτότητα εμφανίζουν οι μεγαλύτεροι έφηβοι. Επίσης, τα κορίτσια. Ακόμη, οι νέοι που αντιμετωπίζουν άγχος, κατάθλιψη ή άλλες δυσκολίες. Ωστόσο, το ψηφιακό περιβάλλον προσφέρει και δυνατότητες. Μπορεί να προσφέρει σύνδεση και υποστήριξη. Αυτό ισχύει ιδίως για νέους που είναι κοινωνικά απομονωμένοι. Ή ζουν σε απομακρυσμένες περιοχές. Ή ανήκουν σε περιθωριοποιημένες ομάδες.

Τι λένε οι ίδιοι οι έφηβοι

Οι συζητήσεις με 85 εφήβους ανέδειξαν δύο πλευρές. Από τη μία, τα οφέλη της ψηφιακής ζωής. Περιλαμβάνουν τη διατήρηση κοινωνικών σχέσεων. Τη συμμετοχή σε κοινότητες. Την πρόσβαση σε πληροφορίες. Από την άλλη, τις προκλήσεις που τη συνοδεύουν. Οι ίδιοι οι έφηβοι αναγνώρισαν την ανάγκη για προστασία. Ζήτησαν καθοδήγηση, ιδιαίτερα για μικρότερες ηλικίες. Εξέφρασαν όμως επιφυλάξεις απέναντι σε οριζόντιους περιορισμούς. Λένε ότι παρακάμπτονται εύκολα. Δεν αντιμετωπίζουν τα βαθύτερα αίτια. Έδωσαν έμφαση στην ψηφιακή παιδεία. Στον ουσιαστικό διάλογο. Στις υποστηρικτικές οικογενειακές σχέσεις. Στη δημιουργία ευκαιριών για κοινωνική συναναστροφή. Στο άθλημα. Στη συμμετοχή εκτός διαδικτύου.

Τι προτείνει η έκθεση

Η αναφορά δεν δίνει εύκολες ή απόλυτες απαντήσεις. Αποτυπώνει τι γνωρίζουμε. Δείχνει πού η τεκμηρίωση εξελίσσεται. Καταγράφει πού παραμένουν κενά. «Η αβεβαιότητα δεν δικαιολογεί την αδράνεια», τονίζεται. Τα διαθέσιμα δεδομένα μπορούν να καθοδηγήσουν παρεμβάσεις. Στόχος είναι ένα ασφαλέστερο ψηφιακό περιβάλλον. Παράλληλα, η προστασία της ψυχικής υγείας των εφήβων. Μεγαλύτερες πιθανότητες αποτελεσματικότητας έχουν οι παρεμβάσεις που στοχεύουν συγκεκριμένους μηχανισμούς κινδύνου. Αυτοί είναι ο διαδικτυακός εκφοβισμός. Η έκθεση σε επιβλαβές περιεχόμενο. Η διαταραχή του ύπνου. Οι παρεμβάσεις πρέπει να συνδυάζονται με συστηματική ψηφιακή παιδεία. Με καθοδήγηση από την οικογένεια και το σχολείο. Με ενίσχυση των υπηρεσιών ψυχικής υγείας. Με μεγαλύτερη ευθύνη και λογοδοσία για τις ψηφιακές πλατφόρμες.

Τα σχολεία και τα κινητά

Οι περιορισμοί στη χρήση κινητών στα σχολεία φαίνεται να βοηθούν. Μειώνουν τους περισπασμούς. Αυτό συμβαίνει όταν εφαρμόζονται με συνέπεια. Τα ηλικιακά όρια πρόσβασης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αποτελούν επίσης πεδίο παρέμβασης. Η διαθέσιμη τεκμηρίωση εξακολουθεί να εξελίσσεται. Μακροπρόθεσμα, η αποτελεσματική προστασία των εφήβων εξαρτάται από συνδυασμό παρεμβάσεων. Οι παρεμβάσεις προσαρμόζονται στις ταχείες εξελίξεις του ψηφιακού περιβάλλοντος. Αξιολογούνται και αναπροσαρμόζονται συστηματικά. Λαμβάνουν υπόψη τις εμπειρίες και τις απόψεις των ίδιων των εφήβων.