Η Βρετανία χτυπά την πόρτα που βρόντηξε
Νέα ευρωπαϊκή δημοσκόπηση δείχνει ότι τα τρία τέταρτα των Βρετανών θέλουν πια στενότερη σχέση με την ΕΕ - Όχι από ξαφνική ευρωφιλία, αλλά επειδή ένας επικίνδυνος κόσμος τους έμαθε ότι κανείς δεν στέκεται μόνος
Σημαίες της Βρετανίας και της ΕΕ. Δέκα χρόνια μετά το δημοψήφισμα του 2016, το 75% των Βρετανών επιθυμεί στενότερη σχέση με την Ένωση.
Πριν από δέκα χρόνια, η Βρετανία βρόντηξε την πόρτα της Ευρώπης και έφυγε. Σήμερα, τα τρία τέταρτα των Βρετανών στέκονται μπροστά στην ίδια πόρτα και θέλουν να ξαναμπούν. Η χώρα που έφυγε προσπαθεί, σιωπηλά αλλά αποφασιστικά, να γυρίσει σπίτι.
σχετικά άρθρα
Αυτό δεν είναι εντύπωση. Είναι αριθμός. Σύμφωνα με νέα σειρά δημοσκοπήσεων του ευρωπαϊκού ινστιτούτου ECFR, που διεξήγαγε η εταιρεία YouGov τον Μάιο του 2026, το 75% των Βρετανών θέλει κάποια μορφή στενότερης σχέσης με την ΕΕ, και μόλις το 8% πιο μακρινή. Ακόμη και ανάμεσα σε όσους ψήφισαν υπέρ της εξόδου, η αναλογία είναι 66% προς 15%. Ο άσωτος γιος γυρίζει.
Ο μύθος που κράτησε μια δεκαετία
Για χρόνια, η βρετανική πολιτική τάξη ζούσε με έναν μύθο. Ότι το Brexit «έκλεισε» το ζήτημα, ότι οι Βρετανοί θέλουν απόσταση από την Ευρώπη, και ότι όποιος τολμήσει να ξανανοίξει τη συζήτηση ανοίγει μια πληγή που κανείς δεν θέλει. Φιλοευρωπαίοι και ευρωσκεπτικιστές, για διαφορετικούς λόγους ο καθένας, συμφώνησαν σε μια σιωπή.
Η πραγματικότητα όμως προχώρησε χωρίς αυτούς. Και είναι σχεδόν το αντίθετο του μύθου.
Η ετυμηγορία: ένα αποτυχημένο πείραμα
Δέκα χρόνια μετά, οι Βρετανοί βγάζουν την ετυμηγορία τους για το Brexit, και είναι καταδικαστική. Σύμφωνα με την έρευνα του ECFR, το 66% πιστεύει ότι επιδείνωσε το κόστος ζωής, το 65% ότι έβλαψε την οικονομία, το 57% ότι στέρησε ευκαιρίες από τους νέους.
Και να το πιο εντυπωσιακό. Το Brexit κερδήθηκε το 2016 πάνω στο σύνθημα του ελέγχου της μετανάστευσης. Σήμερα, το 56% θεωρεί ότι χειροτέρεψε ακόμη και την παράνομη μετανάστευση, ανάμεσά τους και το 58% των ίδιων των ψηφοφόρων του «ναι» στην έξοδο. Όταν η YouGov ρώτησε ποιο είναι το βασικό όφελος του Brexit, η πιο συχνή απάντηση ήταν «δεν γνωρίζω», και η δεύτερη «κανένα». Με δυο λόγια, οι Βρετανοί κρίνουν ότι το πείραμα προκάλεσε πραγματική ζημιά χωρίς κανένα ορατό κέρδος.
Εδώ κρύβεται μια προειδοποίηση που ξεπερνά τη Μάγχη. Το Brexit υποσχέθηκε κυριαρχία, έλεγχο, ευημερία. Δεν παρέδωσε τίποτα από τα τρία. Για κάθε λαϊκιστικό κίνημα στην Ευρώπη που πουλά το ίδιο όνειρο της εξόδου ή της ρήξης, η βρετανική δεκαετία είναι ένα ζωντανό, ακριβό μάθημα.
Γιατί στρέφονται στην Ευρώπη
Η στροφή αυτή δεν γεννήθηκε από ξαφνική αγάπη για τις Βρυξέλλες. Γεννήθηκε από ψυχρό υπολογισμό, μπροστά σε έναν κόσμο που έγινε πολύ πιο επικίνδυνος από το 2016. Πόλεμος στην Ουκρανία, εμπορικοί πόλεμοι και δασμοί, μια ανερχόμενη και διεκδικητική Κίνα, και πιο πρόσφατα το ενεργειακό σοκ στο Στενό του Ορμούζ, που έδειξε στους Βρετανούς πόσο λίγο ελέγχουν την ίδια τους την ασφάλεια όταν οι μεγάλοι παίκτες αγνοούν τα συμφέροντά τους.
Μέσα σε αυτό το τοπίο, οι Βρετανοί ξαναμετρούν τους φίλους τους. Σύμφωνα με το ECFR, μόλις το 18% βλέπει σήμερα την Αμερική ως σύμμαχο, ενώ η πλειοψηφία δίνει αυτόν τον τίτλο σε ευρωπαϊκές χώρες όπως η Γαλλία, η Γερμανία, η Πολωνία και η Ισπανία. Πιο εύγλωττο ακόμη: στην ερώτηση ποιος θα τους βοηθούσε αν δέχονταν επίθεση, μόνο το 35% εμπιστεύεται τις ΗΠΑ, αλλά το 72% πιστεύει ότι κάποιες ευρωπαϊκές χώρες θα έσπευδαν. Έτσι, πλειοψηφίες στηρίζουν πλέον το «Αγοράστε ευρωπαϊκά» στα όπλα, την κοινή χρήση στρατιωτικών μέσων, ακόμη και ένα ευρωπαϊκό πυρηνικό αποτρεπτικό ανεξάρτητο από την Αμερική. Σε κάποια σημεία, οι Βρετανοί ακούγονται πια σχεδόν Γάλλοι.
Η αξιοπιστία είναι αμφίδρομη
Εδώ χρειάζεται μια τίμια παρένθεση, γιατί το μήνυμα δεν είναι μονόπλευρο. Η Δύση συζητά διαρκώς αν θα σταθεί η Αμερική στους συμμάχους της. Το ίδιο ερώτημα όμως ισχύει και αντίστροφα, και η Βρετανία πρέπει να το ακούσει.
Μια χώρα με επτά πρωθυπουργούς σε μια δεκαετία, βυθισμένη σε χρόνια πολιτική αστάθεια, γίνεται και η ίδια ένας αναξιόπιστος εταίρος. Δεν αρκεί να ρωτάς αν οι άλλοι θα σταθούν στο πλευρό σου. Πρέπει να μπορείς κι εσύ να σταθείς στο δικό τους, με σταθερότητα και συνέπεια. Και ακριβώς επειδή η Βρετανία έχασε αυτή τη σταθερότητα, χρειάζεται την άγκυρα της Ευρώπης για να ξαναβρεί βάρος και αξιοπιστία. Η μοναξιά δεν την έκανε ισχυρότερη. Την έκανε πιο εύθραυστη.
Γιατί μας αφορά: η δικαίωση της αυτονομίας
Και εδώ το θέμα γίνεται καθαρά δικό μας. Γιατί η βρετανική στροφή είναι η πιο εύγλωττη απόδειξη μιας ιδέας που διατρέχει όλη αυτή τη σειρά: στον σημερινό κόσμο, καμία ευρωπαϊκή χώρα δεν στέκεται μόνη.
Ο ίδιος επικίνδυνος κόσμος που σπρώχνει την Ευρώπη, και μαζί την Ελλάδα, να χτίσει τη δική της στρατηγική αυτονομία, τραβά τώρα και τη Βρετανία πίσω προς την ευρωπαϊκή αγκαλιά. Και η Ευρώπη φαίνεται έτοιμη να την υποδεχτεί. Σύμφωνα με την ίδια έρευνα του ECFR στην ήπειρο, το 66% των πολιτών της ΕΕ θα καλωσόριζε τη Βρετανία πίσω, με τον Μακρόν να λέει ότι η πόρτα είναι «πάντα ανοιχτή» και τον πρόεδρο της Φινλανδίας να ομολογεί δημόσια «μας λείπετε, παιδιά». Μια Βρετανία ξανά μέσα, με τον στρατό, τα πυρηνικά και τη διπλωματική της βαρύτητα, σημαίνει μια Ευρώπη με περισσότερο εκτόπισμα απέναντι σε κάθε εξωτερική απειλή. Δηλαδή και μια Ελλάδα πιο ασφαλή.
Ας μην προτρέξουμε, και ο τίμιος αντίλογος έχει τη θέση του. Η ίδια η έρευνα προειδοποιεί ότι αυτή η στροφή μπορεί να αποδειχθεί επιφανειακή ή εφήμερη, και ότι οι ευρωσκεπτικιστές, με το Reform του Φάρατζ μπροστά στις δημοσκοπήσεις, μπορεί να γυρίσουν ξανά το κλίμα. Ο δρόμος της επιστροφής είναι μακρύς και αβέβαιος.
Όμως το βαθύ μήνυμα μένει, και είναι μάθημα για όλους μας. Η χώρα που κάποτε πίστεψε ότι θα γινόταν ισχυρότερη φεύγοντας, ανακάλυψε ότι έγινε μόνο πιο μόνη. Και τώρα χτυπά ξανά την πόρτα που η ίδια βρόντηξε. Σε έναν κόσμο γεμάτο λύκους, κανένα πρόβατο δεν επιβιώνει μακριά από το κοπάδι.
