Ο πιο αδύναμος κρίκος: γιατί η σχέση Τραμπ–Σι απειλεί τη σταθερότητα όλου του πλανήτη
Η πιο κρίσιμη σχέση του κόσμου κρέμεται πλέον από δύο ανθρώπους, όχι από θεσμούς. Μια αναιμική σύνοδος αποκάλυψε μια δομική ευθραυστότητα — που αφορά τελικά και την Ευρώπη.
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ και ο Κινέζος πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ· η σχέση τους έχει γίνει ο πιο εύθραυστος κρίκος των σχέσεων ΗΠΑ–Κίνας
Η σχέση ΗΠΑ–Κίνας έχει γίνει επικίνδυνα προσωπική υπόθεση. Συγκεκριμένα, αναλυτές και πρώην αξιωματούχοι κρούουν τον κώδωνα. Μάλιστα, προειδοποιούν ότι κρέμεται από τους δύο ηγέτες προσωπικά. Δηλαδή, από τη χημεία Τραμπ και Σι, όχι από θεσμούς. Όμως η πρόσφατη σύνοδος κορυφής στο Πεκίνο απογοήτευσε. Έτσι, αποκάλυψε μια βαθιά ευθραυστότητα στην πιο κρίσιμη σχέση του πλανήτη.
σχετικά άρθρα
Μια σύνοδος χωρίς ουσία
Η συνάντηση του Μαΐου έβγαλε εντυπώσεις, όχι αποτελέσματα. Πρώτον, ήταν το πρώτο ταξίδι Αμερικανού προέδρου στην Κίνα εδώ και σχεδόν μια δεκαετία. Δηλαδή, με τεράστιες προσδοκίες, κυρίως από τον ίδιο τον Τραμπ. Μάλιστα, κατέληξε σε ασαφή και αντιφατικά ανακοινωθέντα. Επιπλέον, δεν βγήκε κανένα κοινό τελικό κείμενο. Όμως τα δομικά προβλήματα έμειναν εντελώς ανέγγιχτα. Γι’ αυτό πολλοί τη χαρακτήρισαν «αναιμική».
«Ο Τραμπ είναι η πολιτική για την Κίνα»
Το βαθύτερο πρόβλημα κρύβεται στην προσωποποίηση της εξουσίας. Πρώτον, ο αναλυτής Έβαν Μεντέιρος το διατύπωσε ωμά. Δηλαδή, είπε ότι ο Τραμπ «τρέχει» μόνος του την πολιτική για την Κίνα. Μάλιστα, τον περιέγραψε ως τον υπεύθυνο του «γραφείου Κίνας» για όλο το 2026. Επιπλέον, αυτό σημαίνει ελάχιστη θεσμική στήριξη. Όμως μια τέτοια δομή μένει εύθραυστη και απρόβλεπτη. Γι’ αυτό η σταθερότητα κρέμεται από τη διάθεση ενός ανθρώπου.
Η ασύμμετρη μάχη
Εδώ φαίνεται ποιος έχει το πάνω χέρι. Πρώτον, η Κίνα προετοιμάζεται εξαντλητικά και θεσμικά για κάθε σύνοδο. Δηλαδή, με προσοχή στην κάθε λεπτομέρεια. Μάλιστα, οι ΗΠΑ είχαν παλιά ένα οργανωμένο «εγχειρίδιο» πολλών υπηρεσιών. Επιπλέον, σήμερα στηρίζονται κυρίως στον έναν άνθρωπο. Όμως η ασυμμετρία αυτή ευνοεί ξεκάθαρα το Πεκίνο. Γι’ αυτό η Δύση διαπραγματεύεται από θέση σχετικής αδυναμίας.
Η ψευδαίσθηση της «χημείας»
Το θεμέλιο της σχέσης μοιάζει πιο σαθρό απ’ όσο φαίνεται. Πρώτον, ο Τραμπ ποντάρει στην προσωπική σχέση με τον Σι. Δηλαδή, τη θεωρεί το μεγαλύτερο επίτευγμα της συνόδου. Όμως ο Σι δεν χτίζει προσωπικές σχέσεις. Μάλιστα, οι αναλυτές τον περιγράφουν ως ψυχρό και ασυναίσθητο. Επιπλέον, έχει εκκαθαρίσει ακόμη και παλιούς, στενούς συνεργάτες. Γι’ αυτό η «χημεία» μοιάζει περισσότερο με ψευδαίσθηση.
Δύο αφηγήσεις, μία συνομιλία
Η απόσταση των δύο πλευρών φάνηκε και στα ίδια τα κείμενα. Πρώτον, τα ανακοινωθέντα ΗΠΑ και Κίνας ήταν εντελώς διαφορετικά. Δηλαδή, ένας αναλυτής μίλησε για «κοτόπουλο που μιλά σε πάπια». Μάλιστα, οι δύο πλευρές έδωσαν αντιφατικές εκδοχές για τις ίδιες συμφωνίες. Επιπλέον, η Κίνα παρήγγειλε 200 Boeing αντί των 500 που περίμεναν. Όμως καμία εκεχειρία στους δασμούς δεν επεκτάθηκε ρητά. Γι’ αυτό η ουσία υποχώρησε πίσω από τις εντυπώσεις.
Τι μένει άλυτο
Πίσω από τη βιτρίνα, τα μεγάλα ζητήματα παραμένουν. Πρώτον, η τεχνητή νοημοσύνη και οι κυβερνοεπιθέσεις έμειναν ανέγγιχτες. Δηλαδή, μαζί με τους ελέγχους εξαγωγών και τα κρίσιμα ορυκτά. Μάλιστα, η Κίνα προσπαθεί να «κλειδώσει» ένα πλαίσιο που την ευνοεί. Επιπλέον, θέλει να χαρακτηρίζει μελλοντικά αμερικανικά βήματα ως «παραβιάσεις». Όμως κανένα δομικό πρόβλημα δεν λύθηκε. Γι’ αυτό η ένταση απλώς αναβλήθηκε.
Γιατί αφορά την Ευρώπη και την Ελλάδα
Η εικόνα αυτή αφορά κατευθείαν και την Ευρώπη. Πρώτον, η ΕΕ μένει θεατής σε ένα παιχνίδι δύο παικτών. Δηλαδή, σε αποφάσεις για το εμπόριο και την ασφάλεια χωρίς αυτήν. Μάλιστα, κάθε δασμός ή ένταση μπορεί να εκτραπεί προς την ευρωπαϊκή αγορά. Επιπλέον, η Ελλάδα, ως εξαγωγική και ναυτιλιακή χώρα, εξαρτάται από τη σταθερότητα. Όμως μια σχέση χωρίς θεσμικά «φρένα» αυξάνει το ρίσκο. Γι’ αυτό η ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία γίνεται ζήτημα επιβίωσης.
Η μεγάλη εικόνα
Η μεγάλη εικόνα δείχνει έναν κόσμο πάνω σε τεντωμένο σχοινί. Πρώτον, η πιο κρίσιμη σχέση του πλανήτη στηρίζεται σε δύο ανθρώπους. Δηλαδή, χωρίς το δίχτυ ασφαλείας των θεσμών. Όμως μια παρεξήγηση αρκεί για να την τινάξει. Μάλιστα, η ασυμμετρία ευνοεί σταθερά το Πεκίνο. Γι’ αυτό η Δύση χρειάζεται περισσότερη θεσμική θωράκιση. Τελικά, τη σταθερότητα την κρίνουν οι δομές, όχι η χημεία.
