Η Τουρκία συγκρούεται ξανά με την Ευρώπη για τα δικαιώματα και τις ελευθερίες

Η Τουρκία δεν συγκρούεται μόνο με μια πορεία Pride. Συγκρούεται ξανά με το ευρωπαϊκό πλαίσιο δικαιωμάτων, ελευθεριών και κράτους δικαίου. Η αστυνομία συνέλαβε τουλάχιστον 50 άτομα στην Κωνσταντινούπολη, ανάμεσά τους και δημοσιογράφο, αφού οι τοπικές αρχές απαγόρευσαν την πορεία, έκλεισαν βασικά σημεία συγκέντρωσης και περιόρισαν τη λειτουργία σταθμών του μετρό. Το περιστατικό ξεπερνά τα όρια μιας κοινωνικής αντιπαράθεσης. Αγγίζει τον πυρήνα της σχέσης Τουρκίας-Ευρώπης.

σχετικά άρθρα

Το Ιράν άντεξε τον πόλεμο – Μπορεί όμως να αντέξει την ειρήνη;

Το Ορμούζ παραμένει πυριτιδαποθήκη – Ένα χτύπημα αρκεί για να απειλήσει ξανά την παγκόσμια αγορά πετρελαίου

Δικαιοσύνη μετά από 17 χρόνια – Η Ιταλία φυλακίζει τον πρώην επικεφαλής των σιδηροδρόμων για την τραγωδία του Βιαρέτζιο

Η Άγκυρα ελέγχει ξανά τον δημόσιο χώρο

Οι τουρκικές αρχές δεν περιορίστηκαν στην απαγόρευση της πορείας. Έστησαν κιγκλιδώματα γύρω από την πλατεία Ταξίμ, απέκλεισαν βασικά σημεία συγκέντρωσης και περιόρισαν τις μετακινήσεις σε κεντρικούς σταθμούς του μετρό. Με αυτόν τον τρόπο, η κυβέρνηση δεν εμπόδισε μόνο μια διαδήλωση. Έστειλε μήνυμα ότι ελέγχει αυστηρά τον δημόσιο χώρο, ειδικά όταν μια κινητοποίηση αγγίζει ευαίσθητα πολιτικά και κοινωνικά ζητήματα.

Η πρακτική αυτή δεν αποτελεί μεμονωμένο φαινόμενο. Οι τουρκικές αρχές έχουν απαγορεύσει επανειλημμένα Pride εκδηλώσεις τα τελευταία χρόνια, ενώ διεθνή μέσα και οργανώσεις έχουν καταγράψει συλλήψεις διαδηλωτών και δημοσιογράφων σε παρόμοιες κινητοποιήσεις.

Το Pride λειτουργεί ως πολιτικό σύμβολο

Η πορεία Pride στην Τουρκία δεν αφορά μόνο τη ΛΟΑΤΚΙ κοινότητα. Λειτουργεί πλέον ως πολιτικό σύμβολο σε μια χώρα όπου η κυβέρνηση στηρίζει μεγάλο μέρος της ρητορικής της σε συντηρητικές και θρησκευτικές αξίες.

Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν απευθύνεται σταθερά σε ένα ακροατήριο που βλέπει τέτοιες εκδηλώσεις ως απειλή για την «παραδοσιακή οικογένεια» και την κοινωνική τάξη. Έτσι, κάθε απαγόρευση δεν στέλνει μήνυμα μόνο προς τους διαδηλωτές. Στέλνει μήνυμα και προς την πολιτική βάση της κυβέρνησης.

Η σύλληψη δημοσιογράφου ανοίγει δεύτερο μέτωπο

Η πληροφορία ότι η αστυνομία συνέλαβε δημοσιογράφο με έγκυρη δημοσιογραφική ταυτότητα δίνει στην υπόθεση μεγαλύτερη βαρύτητα. Εδώ η συζήτηση δεν αφορά μόνο την ελευθερία συνάθροισης. Αφορά και την ελευθερία του Τύπου.

Η Τουρκική Ένωση Δημοσιογράφων ανέφερε ότι ανάμεσα στους συλληφθέντες βρισκόταν η Μουμπέρα Ουνσάλ. Η σύλληψη δημοσιογράφου σε χώρο διαμαρτυρίας ενισχύει την εικόνα που προκαλεί εδώ και χρόνια κριτική από ευρωπαϊκούς θεσμούς και οργανώσεις υπεράσπισης της ελευθερίας του Τύπου.

Η Ευρώπη βλέπει ακόμη ένα σημάδι απόκλισης

Η Ευρωπαϊκή Ένωση αξιολογεί την Τουρκία μέσα από σταθερούς δείκτες: κράτος δικαίου, ελευθερία έκφρασης, ανεξαρτησία θεσμών, ανθρώπινα δικαιώματα και ελευθερία συνάθροισης.

Οι συλλήψεις στην Κωνσταντινούπολη προσθέτουν ακόμη ένα επεισόδιο σε αυτή τη μακρά αντιπαράθεση. Η Άγκυρα επιδιώκει οικονομικές σχέσεις με την Ευρώπη, καλύτερο επενδυτικό κλίμα και ρόλο περιφερειακής δύναμης. Ωστόσο, κάθε εικόνα αστυνομικής καταστολής σε ειρηνική συγκέντρωση δυσκολεύει το αφήγημα της προσέγγισης με τη Δύση.

Γιατί αφορά και την Ελλάδα

Η Ελλάδα δεν παρακολουθεί την Τουρκία ως μακρινό θεατή. Κάθε ένταση ανάμεσα στην Άγκυρα και την Ευρωπαϊκή Ένωση επηρεάζει και το περιβάλλον μέσα στο οποίο κινούνται οι ελληνοτουρκικές σχέσεις.

Όταν η Τουρκία απομακρύνεται από ευρωπαϊκά πρότυπα δικαιωμάτων και θεσμών, δυσκολεύει την ευρωπαϊκή της πορεία και αυξάνει την απόσταση από το πλαίσιο αξιών που επικαλείται η Αθήνα σε διπλωματικό επίπεδο. Παράλληλα, η Ελλάδα έχει άμεσο ενδιαφέρον για το πώς η Τουρκία αντιλαμβάνεται το κράτος δικαίου, τις ελευθερίες και τη σχέση κράτους-κοινωνίας, επειδή αυτά τα στοιχεία επηρεάζουν συνολικά τη συμπεριφορά της Άγκυρας στην περιοχή.

Η πραγματική σύγκρουση αφορά το μοντέλο διακυβέρνησης

Το περιστατικό στην Κωνσταντινούπολη δεν αφορά μόνο μια απαγορευμένη πορεία. Αποκαλύπτει μια βαθύτερη σύγκρουση ανάμεσα σε δύο πολιτικά μοντέλα.

Από τη μία πλευρά, η Ευρώπη προβάλλει την ελευθερία συνάθροισης, την προστασία των μειονοτήτων και την ελευθερία του Τύπου ως βασικά στοιχεία της δημοκρατικής τάξης. Από την άλλη, η Τουρκία του Ερντογάν επιλέγει έναν πιο αυστηρό κρατικό έλεγχο στον δημόσιο χώρο και δίνει προτεραιότητα στην πολιτική σταθερότητα όπως την ορίζει η ίδια η κυβέρνηση.

Η σύγκρουση αυτή δεν θα λυθεί με μία πορεία, ούτε με μία απαγόρευση. Θα συνεχίσει να καθορίζει τη σχέση Τουρκίας-Ευρώπης και θα επηρεάζει κάθε συζήτηση για ευρωπαϊκή προοπτική, τελωνειακή ένωση, επενδύσεις και περιφερειακή συνεργασία.