Σιτάρι, ρύζι και βαμβάκι ακριβαίνουν – Πώς πόλεμος και κλίμα αλλάζουν ξανά τον χάρτη των τροφίμων
Η ξηρασία, το Ελ Νίνιο και η κρίση στη Μέση Ανατολή ανατρέπουν τις ισορροπίες στις αγορές αγροτικών προϊόντων. Οι τιμές βασικών καλλιεργειών ανεβαίνουν, ενώ άλλες υποχωρούν, δημιουργώντας νέα δεδομένα για παραγωγούς, βιομηχανίες και καταναλωτές.
Οι διεθνείς αγορές αγροτικών προϊόντων καταγράφουν έντονες μεταβολές, καθώς οι γεωπολιτικές εντάσεις και τα ακραία καιρικά φαινόμενα επηρεάζουν την παραγωγή και το κόστος των βασικών καλλιεργειών.
Οι διεθνείς αγορές αγροτικών προϊόντων κινούνται πλέον με δύο διαφορετικές ταχύτητες. Το σιτάρι, το ρύζι και το βαμβάκι καταγράφουν σημαντικές αυξήσεις λόγω ακραίων καιρικών φαινομένων, της επίδρασης του Ελ Νίνιο και των γεωπολιτικών εντάσεων στη Μέση Ανατολή. Την ίδια στιγμή, ο καφές, η ζάχαρη και το κακάο ακολουθούν πτωτική πορεία χάρη στις καλύτερες συγκομιδές και την αυξημένη προσφορά. Το αποτέλεσμα είναι μια αγορά που γίνεται ολοένα πιο απρόβλεπτη, με άμεσες συνέπειες στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα.
σχετικά άρθρα
Το σιτάρι και το ρύζι δέχονται τη μεγαλύτερη πίεση, το Ελ Νίνιο μειώνει την παραγωγή
Οι μεγαλύτερες ανατιμήσεις καταγράφονται στα βασικά διατροφικά προϊόντα.
Η τιμή του ρυζιού αυξήθηκε κατά 24% στο Χρηματιστήριο Εμπορευμάτων του Σικάγο, καθώς η ξηρασία περιόρισε τις αποδόσεις σε σημαντικές παραγωγικές περιοχές της Ασίας. Αντίστοιχα, το σιτάρι σημείωσε άνοδο 16,2%, φτάνοντας στο υψηλότερο επίπεδο από τον Ιούνιο του 2024, καθώς οι δυσμενείς καιρικές συνθήκες στις Ηνωμένες Πολιτείες επηρέασαν τις καλλιέργειες.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι το φαινόμενο Ελ Νίνιο αυξάνει την πιθανότητα παρατεταμένων περιόδων ξηρασίας σε χώρες που αποτελούν βασικούς προμηθευτές της παγκόσμιας αγοράς, γεγονός που διατηρεί την ανησυχία για την επόμενη καλλιεργητική περίοδο.
Η κρίση στη Μέση Ανατολή αυξάνει το κόστος παραγωγής
Οι ανατιμήσεις δεν οφείλονται μόνο στον καιρό.
Η ένταση στη Μέση Ανατολή και οι διαταραχές γύρω από τα Στενά του Ορμούζ επηρέασαν τις διεθνείς αγορές ενέργειας και λιπασμάτων, αυξάνοντας σημαντικά το κόστος παραγωγής για τους αγρότες.
Τα ακριβότερα λιπάσματα, το υψηλότερο ενεργειακό κόστος και οι δυσκολίες στις μεταφορές επηρεάζουν ολόκληρη την αλυσίδα εφοδιασμού, από το χωράφι μέχρι τη βιομηχανία τροφίμων.
Ανάλογη εικόνα παρουσιάζει και το βαμβάκι, του οποίου η τιμή αυξήθηκε σχεδόν κατά 20%. Η ξηρασία και ο κίνδυνος παγετού στις Ηνωμένες Πολιτείες περιόρισαν την παραγωγή, ενώ η αύξηση του κόστους παραγωγής πολυεστέρα οδήγησε πολλές βιομηχανίες κλωστοϋφαντουργίας να επιστρέψουν στο φυσικό βαμβάκι.
Καφές, κακάο και ζάχαρη κινούνται αντίθετα
Δεν ακολουθούν όμως όλα τα προϊόντα ανοδική πορεία.
Οι τιμές του καφέ υποχώρησαν περίπου 15%, καθώς το Βιετνάμ αύξησε τις εξαγωγές του, ενώ η Βραζιλία αναμένεται να καταγράψει μία από τις μεγαλύτερες συγκομιδές των τελευταίων ετών.
Παρόμοια εικόνα παρουσιάζει και το κακάο, με τις καλύτερες προοπτικές παραγωγής στη Δυτική Αφρική να περιορίζουν τις τιμές, ενώ η αυξημένη παραγωγή ζαχαροκάλαμου στη Βραζιλία ασκεί πιέσεις και στη διεθνή αγορά ζάχαρης.
Η εικόνα αυτή αποτυπώνει μια αγορά χωρίς ενιαία τάση, όπου κάθε προϊόν επηρεάζεται από διαφορετικούς παράγοντες προσφοράς και ζήτησης.
Γιατί αφορά την Ελλάδα, οι επιπτώσεις μπορεί να φτάσουν στο ράφι
Η Ελλάδα δεν αποτελεί μεγάλο παραγωγό σιταριού ή ρυζιού σε παγκόσμια κλίμακα, όμως εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από τις διεθνείς αγορές πρώτων υλών.
Η άνοδος στις τιμές του σιταριού μπορεί να επηρεάσει το κόστος παραγωγής ψωμιού, ζυμαρικών και αρτοσκευασμάτων. Αντίστοιχα, οι μεταβολές στις τιμές του βαμβακιού επηρεάζουν μια από τις σημαντικότερες εξαγωγικές καλλιέργειες της χώρας και τη βιομηχανία κλωστοϋφαντουργίας.
Παράλληλα, το αυξημένο κόστος λιπασμάτων και ενέργειας επιβαρύνει και τους Έλληνες παραγωγούς, μειώνοντας τα περιθώρια κέρδους και αυξάνοντας τον κίνδυνο νέων ανατιμήσεων σε αγροτικά προϊόντα τους επόμενους μήνες.
Η μεγάλη εικόνα, η γεωπολιτική και το κλίμα καθορίζουν πλέον τις τιμές των τροφίμων
Οι διεθνείς αγορές τροφίμων εισέρχονται σε μια περίοδο αυξημένης μεταβλητότητας. Οι καιρικές συνθήκες, οι γεωπολιτικές συγκρούσεις και το ενεργειακό κόστος λειτουργούν πλέον ταυτόχρονα, δημιουργώντας συνεχείς ανατροπές στις τιμές των βασικών αγροτικών προϊόντων.
Παρότι ο συνολικός δείκτης τιμών τροφίμων του FAO υποχώρησε ελαφρά τον Ιούνιο χάρη στη μείωση των τιμών σε ορισμένες κατηγορίες, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι οι κίνδυνοι δεν έχουν εξαλειφθεί. Εάν το Ελ Νίνιο ενταθεί ή οι εντάσεις στη Μέση Ανατολή παραταθούν, οι πιέσεις στις διεθνείς αγορές μπορεί να επιστρέψουν με μεγαλύτερη ένταση.
