Δέκα φορές ακριβότερο φαγητό από το 2010: ο πληθωρισμός που έδιωξε το 10% των Κουβανών
Τα επίσημα στοιχεία δείχνουν τρόφιμα δεκαπλάσια σε σχέση με το 2010. Και πίσω από τα νούμερα κρύβεται η μεγαλύτερη έξοδος στην ιστορία της Κούβας.
Πάγκος πλανόδιου πωλητή στην Αβάνα· οι τιμές των τροφίμων εκτοξεύτηκαν στην Κούβα.
Ο πληθωρισμός στην Κούβα συνεχίζει να καλπάζει ανεξέλεγκτος. Τα επίσημα στοιχεία δείχνουν τρόφιμα δεκαπλάσια σε σχέση με το 2010. Δηλαδή, μια κατάρρευση της αγοραστικής δύναμης των νοικοκυριών. Μάλιστα, οικονομολόγοι προβλέπουν ετήσιο πληθωρισμό έως και 50% για το 2026. Ωστόσο, το πραγματικό δράμα δεν είναι μόνο οικονομικό. Έτσι, πίσω από τα νούμερα κρύβεται μια μαζική φυγή πληθυσμού.
σχετικά άρθρα
Τι δείχνουν τα επίσημα στοιχεία
Ας ξεκινήσουμε από τα δεδομένα της κρατικής στατιστικής υπηρεσίας. Η εικόνα είναι ήδη σοβαρή. Πρώτον, ο ετήσιος πληθωρισμός τον Ιούνιο έφτασε περίπου το 18%. Δεύτερον, τα τρόφιμα και τα ποτά αυξήθηκαν κατά σχεδόν 23%. Μάλιστα, οι μεταφορές ανέβηκαν ακόμη περισσότερο, γύρω στο 24%. Επιπλέον, ο δείκτης τροφίμων ξεπέρασε τις 1.010 μονάδες, με βάση το 2010. Ωστόσο, αυτό σημαίνει τρόφιμα δεκαπλάσια μέσα σε δεκαέξι χρόνια. Γι’ αυτό η καθημερινότητα των Κουβανών έγινε ασήκωτη.
Η σύγκριση με το 2021
Για να καταλάβουμε την πορεία, χρειάζεται ιστορική ματιά. Η σύγκριση αποκαλύπτει πολλά. Πρώτον, το 2021 ο πληθωρισμός είχε εκτοξευθεί στο 77%, μετά τη λεγόμενη «νομισματική τάξη». Δεύτερον, ακολούθησαν το 2022 και το 2023 με ποσοστά γύρω στο 39%. Μάλιστα, σήμερα κινείται χαμηλότερα, μεταξύ 15% και 20%. Επιπλέον, φαινομενικά αυτό δείχνει αποκλιμάκωση. Ωστόσο, ο πληθωρισμός παρέμεινε εγκλωβισμένος σε υψηλά επίπεδα και ξανα-επιταχύνει. Γι’ αυτό η «βελτίωση» είναι παραπλανητική.
Ο κρίσιμος αστερίσκος
Δίκαιο είναι όμως να διαβάσουμε προσεκτικά τα νούμερα. Η εικόνα είναι μάλλον χειρότερη. Πρώτον, ο επίσημος δείκτης υποτιμά τον πραγματικό πληθωρισμό. Δεύτερον, δίνει ελάχιστο βάρος στις άτυπες αγορές, όπου ψωνίζουν οι περισσότεροι. Μάλιστα, εκεί οι τιμές είναι πολύ υψηλότερες. Επιπλέον, αναλυτές εκτιμούν ότι ο πραγματικός ρυθμός είναι πολλαπλάσιος του επίσημου. Ωστόσο, ακόμη και τα επίσημα στοιχεία είναι δραματικά. Γι’ αυτο η αλήθεια είναι πιο σκληρή, όχι πιο ήπια.
Οι τιμές που τσακίζουν
Πίσω από τους δείκτες κρύβονται πραγματικές τιμές. Και είναι εξωφρενικές για τα κουβανικά εισοδήματα. Πρώτον, ένα λίτρο λάδι φτάνει τα 2.000 πέσος και πλέον. Δεύτερον, μια λίβρα σκόρδο αγγίζει τα 2.600 πέσος. Μάλιστα, ένα δοχείο γάλα σε σκόνη ξεπερνά τα 2.700 πέσος. Επιπλέον, ένας δίσκος με δέκα αυγά ισοδυναμεί με πάνω από ένα ημερομίσθιο κρατικού υπαλλήλου. Ωστόσο, οι μισθοί και οι συντάξεις παραμένουν παγωμένοι. Γι’ αυτο κάθε μήνας φέρνει νέα φτώχεια.
Η μεγάλη φυγή
Και εδώ φτάνουμε στην πραγματική διάσταση της κρίσης. Ο πληθωρισμός μετατράπηκε σε μηχανή μετανάστευσης. Πρώτον, πάνω από ένα εκατομμύριο Κουβανοί έφυγαν μέσα σε δύο χρόνια. Δεύτερον, αυτό αντιστοιχεί περίπου στο 10% ολόκληρου του πληθυσμού. Μάλιστα, πρόκειται για τη μεγαλύτερη έξοδο στην ιστορία της χώρας. Επιπλέον, ξεπερνά ακόμη και τα ιστορικά κύματα του Μαριέλ και των «balseros». Ωστόσο, το ίδιο το καθεστώς αναγκάστηκε να το παραδεχτεί. Γι’ αυτο ο πληθυσμός έπεσε σε επίπεδα του 1985.
Το αποτυχημένο μοντέλο
Το ερώτημα είναι γιατί ο πληθωρισμός δεν υποχωρεί. Οι αιτίες είναι κυρίως δομικές. Πρώτον, οικονομολόγοι επισημαίνουν την απουσία ουσιαστικών μεταρρυθμίσεων. Δεύτερον, η νομισματική επέκταση τροφοδοτεί διαρκώς τις τιμές. Μάλιστα, η εθνική παραγωγή έχει καταρρεύσει και η προσφορά λείπει. Επιπλέον, οι στρεβλές συναλλαγματικές ισοτιμίες επιδεινώνουν την κατάσταση. Ωστόσο, οι αρχές επιμένουν σε μια πολιτική που δεν αποδίδει. Γι’ αυτο ο φαύλος κύκλος συνεχίζεται.
Η θέση του καθεστώτος
Δίκαιο είναι να ακούσουμε και την επίσημη εκδοχή. Η Αβάνα έχει τη δική της ανάγνωση. Πρώτον, ο πρόεδρος Ντίας-Κανέλ αποδίδει την κρίση κυρίως στο αμερικανικό εμπάργκο. Δεύτερον, επικαλείται τις νέες κυρώσεις και την απώλεια φθηνού πετρελαίου. Μάλιστα, χαρακτηρίζει τη μετανάστευση «παγκόσμιο φαινόμενο». Επιπλέον, αρνείται κάθε υποχώρηση σε εξωτερικές πιέσεις. Ωστόσο, οι περισσότεροι αναλυτές βλέπουν πρωτίστως εσωτερικά, δομικά αίτια. Γι’ αυτο συνυπάρχουν δύο αλήθειες, με άνισο βάρος.
Η βαλβίδα της μετανάστευσης
Η κουβανική έξοδος έχει και μια ιστορική διάσταση. Επαναλαμβάνεται με ανησυχητική συνέπεια. Πρώτον, το καθεστώς χρησιμοποίησε επανειλημμένα τη μετανάστευση ως βαλβίδα εκτόνωσης. Δεύτερον, το είχε κάνει στο Μαριέλ το 1980 και στους «balseros» το 1994. Μάλιστα, έτσι εξάγει τη λαϊκή δυσαρέσκεια προς τα έξω. Επιπλέον, σήμερα φεύγουν κυρίως νέοι άνθρωποι. Ωστόσο, η φυγή αυτή αφήνει πίσω έναν γερασμένο πληθυσμό. Γι’ αυτο η δημογραφική βόμβα υπονομεύει κάθε μελλοντική ανάκαμψη.
Το ευρωπαϊκό δίδαγμα
Η υπόθεση, αν και μακρινή, προσφέρει ένα οικείο μάθημα. Αφορά τη σχέση οικονομίας και μετανάστευσης. Πρώτον, η οικονομική κατάρρευση γεννά σχεδόν πάντα μεταναστευτικά κύματα. Δεύτερον, η Ευρώπη το γνωρίζει καλά από τη Συρία και τη Βόρεια Αφρική. Μάλιστα, μέρος των Κουβανών κατευθύνεται και προς την Ισπανία, λόγω ιστορικών δεσμών. Επιπλέον, η σχέση Αβάνας και Μαδρίτης έχει βαθιές ρίζες. Ωστόσο, το βασικό δίδαγμα είναι καθολικό. Γι’ αυτο η σταθερότητα μιας οικονομίας αφορά τελικά και τους γείτονές της.
Το συμπέρασμα
Στο τέλος μένει μια εικόνα που μιλά από μόνη της. Ένας δίσκος αυγά κοστίζει όσο ένα ημερομίσθιο. Πρώτον, τα τρόφιμα δεκαπλασιάστηκαν μέσα σε δεκαέξι χρόνια. Ωστόσο, η πραγματική συνέπεια είναι η φυγή ενός ολόκληρου λαού. Μάλιστα, ένα στα δέκα άτομα εγκατέλειψε το νησί. Γι’ αυτο η κρίση είναι δημογραφική όσο και οικονομική. Τελικά, όταν μια οικονομία δεν μεταρρυθμίζεται, δεν χάνει μόνο αξία, χάνει τους ίδιους τους ανθρώπους της.
Σημ:Το παρόν άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί επενδυτική συμβουλή.
