Μετά την ψυχρότερη σύνοδο ετών, η Κάλλας πάει Πεκίνο: τι διακυβεύεται στη νέα φάση ΕΕ-Κίνας
Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας ετοιμάζει το πρώτο της ταξίδι στο Πεκίνο. Έρχεται μήνες μετά από σύνοδο τόσο ψυχρή, που συρρικνώθηκε σε μία μόνο μέρα.
Η Κάγια Κάλλας σε προηγούμενη συνάντησή της με τον Κινέζο υπουργό Εξωτερικών· ετοιμάζει το πρώτο της ταξίδι στο Πεκίνο ως επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας.
Η Κάγια Κάλλας αναμένεται να ταξιδέψει στο Πεκίνο το φθινόπωρο. Θα είναι η πρώτη της επίσκεψη στην Κίνα από τότε που ανέλαβε καθήκοντα το 2024. Δηλαδή, σχεδόν δύο χρόνια μετά την ανάληψη της θέσης της επικεφαλής εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ. Μάλιστα, το ταξίδι θα περιστραφεί γύρω από τον ετήσιο διμερή «στρατηγικό διάλογο». Ωστόσο, έρχεται μετά από μια περίοδο πρωτοφανούς έντασης ανάμεσα στις δύο πλευρές. Έτσι, η επίσκεψη αποκτά βαρύτητα πολύ μεγαλύτερη από μια τυπική διπλωματική επαφή.
σχετικά άρθρα
Η ψυχρή σύνοδος του Ιουλίου
Ας δούμε πρώτα το φόντο πάνω στο οποίο έρχεται η επίσκεψη. Το κλίμα ήταν ήδη τεταμένο. Πρώτον, στις αρχές Ιουλίου, η Κάλλας και ο Κινέζος υπουργός Εξωτερικών Γουάνγκ Γι συναντήθηκαν στις Βρυξέλλες για τον δέκατο τρίτο στρατηγικό διάλογο. Δεύτερον, η συνάντηση αυτή προηγήθηκε συνόδου κορυφής ΕΕ-Κίνας που είχε προγραμματιστεί για δύο ημέρες. Μάλιστα, η σύνοδος τελικά συρρικνώθηκε σε μία μόνο ημέρα. Επιπλέον, τα ανακοινωθέντα και των δύο πλευρών δεν έδειξαν καμία ουσιαστική σύγκλιση θέσεων. Ωστόσο, οι επαφές δεν διακόπηκαν εντελώς σε τεχνικό επίπεδο, όπως το εμπόριο και η κυβερνοασφάλεια. Γι’ αυτό ο διάλογος συνεχίζεται, έστω και υπό ψυχρό κλίμα.
Δύο εντελώς διαφορετικά αναγνώσματα
Η ίδια συνάντηση περιγράφηκε με εντελώς αντίθετο τρόπο. Και αυτό αποκαλύπτει το βάθος της απόστασης. Καταρχάς, το ευρωπαϊκό ανακοινωθέν ανέφερε ότι η Κάλλας κάλεσε την Κίνα να «τερματίσει τις στρεβλωτικές πρακτικές της». Έπειτα, ζήτησε ρητά άμεση παύση κάθε υποστήριξης προς τη ρωσική πολεμική βιομηχανία. Μάλιστα, το κινεζικό ανακοινωθέν παρέθεσε τον Γουάνγκ Γι να λέει ότι «δεν υπάρχει θεμελιώδης σύγκρουση συμφερόντων» ανάμεσα στις δύο πλευρές. Επιπλέον, ο ίδιος διαβεβαίωσε ότι οι προκλήσεις της Ευρώπης «δεν ήρθαν ποτέ, και δεν θα έρθουν ποτέ, από την Κίνα». Ωστόσο, τα δύο κείμενα μοιάζουν να περιγράφουν σχεδόν διαφορετικές συναντήσεις. Γι’ αυτό η απόσταση ανάμεσα στη ρητορική και την πραγματικότητα παραμένει τεράστια.
Οι σπάνιες γαίες, ξανά
Ανάμεσα στα ζητήματα τριβής, ένα επανέρχεται συστηματικά. Το έχουμε ήδη αναλύσει. Πρώτον, η Κάλλας κάλεσε ρητά την Κίνα να άρει τους περιορισμούς εξαγωγής σπανίων γαιών. Δεύτερον, προειδοποίησε ότι αυτοί θέτουν «σοβαρούς κινδύνους» για ευρωπαϊκές εταιρείες. Μάλιστα, τόνισε ότι απειλούν την αξιοπιστία ολόκληρων παγκόσμιων αλυσίδων εφοδιασμού. Επιπλέον, το ίδιο μοτίβο εξάρτησης το είχαμε δει πρόσφατα και στις δραστικές ουσίες φαρμάκων. Ωστόσο, η Κίνα δεν έδειξε μέχρι στιγμής διάθεση ουσιαστικής υποχώρησης στο ζήτημα αυτό. Γι’ αυτό οι σπάνιες γαίες παραμένουν το πιο ισχυρό διαπραγματευτικό χαρτί του Πεκίνου.
Το βάρος της Ουκρανίας
Δεύτερο μεγάλο αγκάθι παραμένει ο πόλεμος στην Ουκρανία. Και εκεί οι θέσεις διίστανται πλήρως. Καταρχήν, η Κάλλας επισήμανε τη «σοβαρή απειλή» που συνιστά η κινεζική στήριξη προς τη ρωσική πολεμική μηχανή. Ακολούθως, ζήτησε άμεση παύση εξαγωγών προϊόντων διπλής χρήσης προς τη Μόσχα. Μάλιστα, ο Γουάνγκ Γι υπερασπίστηκε ανοιχτά τη στρατηγική εγγύτητα Πεκίνου-Μόσχας. Επιπλέον, υποστήριξε δημόσια ότι η Κίνα «δεν μπορεί να αντέξει» μια ρωσική ήττα. Ωστόσο, η δήλωση αυτή έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τη διαρκή ευρωπαϊκή πίεση για τερματισμό της σύγκρουσης. Γι’ αυτο το θέμα παραμένει ίσως το πιο δύσκολο σημείο επαφής.
Ανάμεσα σε Ουάσιγκτον και Πεκίνο
Η στάση της ίδιας της Κάλλας εντάσσεται σε ευρύτερη στρατηγική επιλογή. Και δεν είναι τυχαία. Πρώτον, η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας θεωρείται από τις πιο σαφείς φωνές διατλαντικής προσέγγισης στις Βρυξέλλες. Δεύτερον, έχει συνδέσει δημόσια κινεζικούς παράγοντες με υβριδικές επιχειρήσεις κατά ευρωπαϊκών υποδομών. Μάλιστα, η ίδια είχε ζητήσει «μια δόση ρεαλισμού» απέναντι σε προσδοκίες προσέγγισης Ε.Ε.-Κίνας. Επιπλέον, η στάση της αντανακλά ευρύτερη ευρωπαϊκή αγωνία μπροστά σε δύο αντίπαλους πόλους ισχύος. Ωστόσο, η ΕΕ επιδιώκει να διατηρήσει δίαυλο διαλόγου, χωρίς πλήρη ρήξη με καμία πλευρά. Γι’ αυτο η επίσκεψη στο Πεκίνο δοκιμάζει ακριβώς αυτή την ισορροπία.
Το εμπόριο ως σταθερό υπόβαθρο
Παρά τις πολιτικές τριβές, η οικονομική σχέση παραμένει τεράστια. Και αυτό μετριάζει την ένταση. Καταρχάς, η Κίνα πωλεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση αγαθά αξίας πολλών δισεκατομμυρίων ευρώ κάθε μήνα. Έπειτα, κινεζικές εταιρείες έχουν κατακτήσει σημαντικό μερίδιο των ευρωπαϊκών αγορών ηλεκτρικών οχημάτων και ηλεκτρονικών. Μάλιστα, επενδύουν ενεργά και σε ευρωπαϊκές επιχειρήσεις τεχνολογίας. Επιπλέον, καμία πλευρά δεν επιθυμεί πλήρη διακοπή αυτής της αλληλεξάρτησης. Ωστόσο, η ίδια η κλίμακα του εμπορίου γεννά και τις μεγαλύτερες εντάσεις γύρω από αθέμιτες πρακτικές. Γι’ αυτο η οικονομία λειτουργεί ταυτόχρονα ως γέφυρα και ως πεδίο διαμάχης.
Το ελληνικό και ευρωπαϊκό διακύβευμα
Και τώρα η οπτική που αφορά εμάς. Η σχέση αυτή έχει άμεσο αντίκτυπο. Πρώτον, η εξάρτηση από κινεζικές πρώτες ύλες αγγίζει και ελληνικές επιχειρήσεις σε πολλαπλούς κλάδους. Δεύτερον, η σταθερότητα στη ναυτιλία και το εμπόριο εξαρτάται εν μέρει από την πορεία των σχέσεων ΕΕ-Κίνας. Μάλιστα, η ελληνική στάση απέναντι στην Κίνα συχνά διαφέρει από τη σκληρότερη γραμμή άλλων ευρωπαϊκών πρωτευουσών. Επιπλέον, η χώρα διατηρεί σημαντικά κινεζικά επενδυτικά συμφέροντα, ιδίως στη ναυτιλία και τα λιμάνια. Ωστόσο, η κοινή ευρωπαϊκή θέση παραμένει το ισχυρότερο διαπραγματευτικό όπλο απέναντι στο Πεκίνο. Γι’ αυτο η συνοχή των Εικοσιεπτά μετρά περισσότερο από τη μεμονωμένη εθνική στάση.
Το συμπέρασμα
Στο τέλος μένει μια εικόνα σχέσης σε δοκιμασία. Ένα ταξίδι, δύο αντίθετες αναγνώσεις της ίδιας πραγματικότητας. Πρώτον, η Κάλλας πηγαίνει στο Πεκίνο μετά την ψυχρότερη σύνοδο των τελευταίων ετών. Ωστόσο, και οι δύο πλευρές επιλέγουν να κρατήσουν ανοιχτό τον δίαυλο επικοινωνίας. Μάλιστα, τα ζητήματα σπανίων γαιών και Ουκρανίας παραμένουν αγεφύρωτα προς το παρόν. Γι’ αυτο η επίσκεψη θα δείξει αν ο διάλογος μπορεί ακόμη να παράγει αποτελέσματα. Τελικά, ανάμεσα σε δύο υπερδυνάμεις που αναμετρώνται, η Ευρώπη επιδιώκει να μιλά με και τις δύο, χωρίς να χάνει τη δική της φωνή.
