Οι θεσμοί αντέχουν: γιατί το ίδιο το Δικαστήριο του Τραμπ μπλόκαρε το διάταγμά του για την ιθαγένεια
Το Ανώτατο Δικαστήριο ακύρωσε 6-3 το διάταγμα Τραμπ για την ιθαγένεια εκ γενετής. Όμως το βαθύτερο μήνυμα δεν αφορά τη μετανάστευση — αφορά τα όρια της εξουσίας και την αντοχή των θεσμών.
Το κτίριο του Ανωτάτου Δικαστηρίου των ΗΠΑ στην Ουάσιγκτον· η απόφαση 6-3 διατήρησε την ιθαγένεια εκ γενετής.
Το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ έβαλε ένα ηχηρό φρένο. Συγκεκριμένα, ακύρωσε το εκτελεστικό διάταγμα Τραμπ για την ιθαγένεια εκ γενετής. Μάλιστα, με ψήφους 6 έναντι 3 στην υπόθεση Trump v. Barbara. Δηλαδή, διατήρησε την αυτόματη υπηκοότητα για παιδιά μεταναστών. Όμως το πραγματικό διακύβευμα ξεπερνά τη μετανάστευση. Έτσι, η απόφαση αφορά τα ίδια τα όρια της προεδρικής εξουσίας.
σχετικά άρθρα
Τι αποφάσισε το Δικαστήριο
Η απόφαση επιβεβαίωσε μια αρχή ενός και πλέον αιώνα. Πρώτον, το Δικαστήριο έκρινε το διάταγμα αντισυνταγματικό. Δηλαδή, αντίθετο με τη 14η Τροπολογία του Συντάγματος. Μάλιστα, διατήρησε την υπηκοότητα για παιδιά γονέων χωρίς χαρτιά ή με προσωρινή βίζα. Επιπλέον, ο πρόεδρος Ρόμπερτς μίλησε για «το δικαίωμα να έχεις δικαιώματα». Όμως στηρίχθηκε σε νομολογία του 1898. Γι’ αυτό η απόφαση πατά σε στέρεο συνταγματικό έδαφος.
Το πιο ηχηρό μήνυμα
Εδώ κρύβεται η πιο σημαντική λεπτομέρεια της υπόθεσης. Πρώτον, δύο δικαστές διορισμένοι από τον ίδιο τον Τραμπ ψήφισαν εναντίον του. Δηλαδή, η Έιμι Κόνι Μπάρετ και ο Μπρετ Κάβανο. Μάλιστα, μαζί με τον πρόεδρο Ρόμπερτς και τις προοδευτικές δικαστές. Επιπλέον, μόνο τρεις δικαστές διαφώνησαν με την πλειοψηφία. Όμως αυτό δείχνει την ανεξαρτησία του σώματος. Γι’ αυτό το Δικαστήριο δεν λειτούργησε ως εργαλείο του προέδρου.
Δεύτερη ήττα μέσα σε μήνες
Η απόφαση δεν στέκει μόνη, αλλά μέσα σε ένα μοτίβο. Πρώτον, το Δικαστήριο είχε ήδη ακυρώσει πολλούς δασμούς του Τραμπ. Δηλαδή, τον Φεβρουάριο της ίδιας χρονιάς. Μάλιστα, τώρα μπλοκάρει μια δεύτερη εμβληματική πρωτοβουλία του. Επιπλέον, πρόκειται για ένα συντηρητικό στη σύνθεσή του δικαστήριο. Όμως ακριβώς αυτό ενισχύει το βάρος της απόφασης. Γι’ αυτό οι θεσμικές ισορροπίες αποδεικνύονται ανθεκτικές.
Ποιον στόχευε πραγματικά το διάταγμα
Η ρητορική και ο πραγματικός στόχος δεν ταυτίζονταν. Πρώτον, η δημόσια συζήτηση αφορούσε κυρίως την παράνομη μετανάστευση. Δηλαδή, το διάταγμα παρουσιάστηκε ως μέτρο κατά αυτής. Μάλιστα, στόχευε όμως και νόμιμους κατόχους προσωρινής βίζας. Επιπλέον, ανάμεσά τους εργαζόμενους υψηλής εξειδίκευσης με βίζα H-1B. Όμως αυτό χτυπούσε και ταλέντο που οι ΗΠΑ προσελκύουν. Γι’ αυτό το μέτρο κρατούσε και οικονομικό κόστος.
Η αντιστροφή των μοντέλων
Η υπόθεση κρύβει μια ενδιαφέρουσα, παραγνωρισμένη διάσταση. Πρώτον, οι ΗΠΑ παραδοσιακά δίνουν ιθαγένεια με βάση τον τόπο γέννησης. Δηλαδή, το λεγόμενο «δίκαιο του εδάφους». Μάλιστα, η Ευρώπη ακολουθεί πιο περιοριστικό μοντέλο. Επιπλέον, Γαλλία, Ελλάδα και Ισπανία στηρίζονται στο «δίκαιο του αίματος». Όμως ο Τραμπ ήθελε να φέρει τις ΗΠΑ πιο κοντά στο ευρωπαϊκό μοντέλο. Γι’ αυτό η προσπάθειά του αποτελούσε μια ιστορική αντιστροφή.
Γιατί ΗΠΑ και Ευρώπη διαφέρουν
Η διαφορά αυτή έχει βαθιές ιστορικές ρίζες. Πρώτον, οι ΗΠΑ γεννήθηκαν ως χώρα μεταναστών του Νέου Κόσμου. Δηλαδή, χτίστηκαν πάνω στην υποδοχή νέων πληθυσμών. Μάλιστα, η Ευρώπη οργανώθηκε γύρω από έθνη με κοινή καταγωγή. Επιπλέον, εκεί η ιθαγένεια συνδέεται κυρίως με την οικογένεια. Όμως οι δύο παραδόσεις παραμένουν θεμελιωδώς διαφορετικές. Γι’ αυτό η σύγκρουση στις ΗΠΑ έχει ιδιαίτερο βάρος.
Τα επιχειρήματα της μειοψηφίας
Η απόφαση όμως δεν ήταν ομόφωνη ούτε αδιαμφισβήτητη. Πρώτον, η κυβέρνηση υποστήριξε ότι η Τροπολογία παρερμηνεύεται έναν αιώνα. Δηλαδή, ότι αφορούσε αρχικά μόνο τους απελευθερωμένους σκλάβους. Μάλιστα, τρεις συντηρητικοί δικαστές συμφώνησαν με τη λογική αυτή. Επιπλέον, μίλησαν για κατάχρηση του δικαιώματος. Όμως η πλειοψηφία απέρριψε αυτή την ανάγνωση. Γι’ αυτό η διαφωνία αποτυπώθηκε καθαρά στην απόφαση.
Γιατί αφορά την Ευρώπη και την Ελλάδα
Η υπόθεση ενδιαφέρει άμεσα και την άλλη πλευρά του Ατλαντικού. Πρώτον, δείχνει πώς οι θεσμοί ελέγχουν την εκτελεστική εξουσία. Δηλαδή, ένα μάθημα θεσμικής αντοχής για κάθε δημοκρατία. Μάλιστα, η Ελλάδα ανήκει στο μοντέλο που ήθελε να υιοθετήσει ο Τραμπ. Επιπλέον, το ζήτημα της ιθαγένειας παραμένει ευαίσθητο και στην Ευρώπη. Όμως η ισορροπία δικαιωμάτων και ορίων αφορά όλους. Γι’ αυτό η ελληνική κοινή γνώμη έχει λόγο να προσέχει.
Η μεγάλη εικόνα
Η μεγάλη εικόνα δείχνει μια δημοκρατία που δοκιμάζεται. Πρώτον, ένας ισχυρός πρόεδρος συναντά τα όρια της εξουσίας του. Δηλαδή, μέσα από ανεξάρτητους θεσμικούς ελέγχους. Όμως το Δικαστήριο στάθηκε στο Σύνταγμα, όχι στην πολιτική. Μάλιστα, το έκανε με δικαστές που ο ίδιος διόρισε. Γι’ αυτό η απόφαση ξεπερνά το ζήτημα της μετανάστευσης. Τελικά, την αντοχή μιας δημοκρατίας την κρίνουν οι θεσμοί της.
