Η Βουλγαρία χορήγησε άδειες εξαγωγής λογισμικού παρακολούθησης

σχετικά άρθρα

Η επόμενη πλημμύρα ξέρει ήδη τη διεύθυνσή σου

Ηγέτες της ΕΕ προωθούν τη δημιουργία κέντρων μεταναστών εκτός συνόρων

Η συμφωνία ΗΠΑ – Ιραν αποκρυπτογραφημένη. Τα 14 σημεία, ένα προς ένα

Στο επίκεντρο των αποκαλύψεων βρίσκεται, σύμφωνα με το «ΤΟ ΒΗΜΑ», η εταιρεία Circles BG, με έδρα τη Σόφια, η οποία συνδέεται με τον ισραηλινό όμιλο NSO Group, γνωστό διεθνώς για το λογισμικό κατασκοπείας Pegasus.

Σύμφωνα με δημοσίευμα του Politico, οι αποκαλύψεις βασίζονται σε διαρροή εγγράφων αδειοδότησης εξαγωγών και επαναφέρουν στο προσκήνιο τη συζήτηση για τον έλεγχο της ευρωπαϊκής βιομηχανίας κυβερνοπαρακολούθησης. Παράλληλα, αναζωπυρώνουν το ενδιαφέρον για την υπόθεση του σκανδάλου υποκλοπών στην Ελλάδα, καθώς ένας εκ των συνιδρυτών της Circles είναι ο κ. Ταλ Ντίλιαν.

Ο κ. Ντίλιαν, πρώην διοικητής μονάδας των ισραηλινών στρατιωτικών πληροφοριών και ιδρυτής της Intellexa, που ανέπτυξε το Predator, είχε δηλώσει στις 13 Μαρτίου στην εκπομπή Mega Stories με τη Δώρα Αναγνωστοπούλου: «Παρέχουμε τεχνολογία μόνο σε κυβερνήσεις και αρχές επιβολής του νόμου», αντικρούοντας το αφήγημα της κυβέρνησης ότι το σκάνδαλο των παρακολουθήσεων αφορούσε «ιδιώτες».

Ο κ. Ντίλιαν έχει συνδεθεί με δίκτυο εταιρειών που δραστηριοποιούνταν σε Ελλάδα, Κύπρο, Ιρλανδία και άλλες χώρες. Η υπόθεση εξακολουθεί να προκαλεί πολιτικές αντιδράσεις στην Αθήνα, κοινοβουλευτικές έρευνες και ευρωπαϊκές παρεμβάσεις, ενώ εκκρεμεί η εκδίκαση της έφεσης των κ.κ. Ντίλιαν, Χάμου, Μπίτζιου και Λαβράνου τον ερχόμενο Δεκέμβριο.

Το 2024, οι Ηνωμένες Πολιτείες επέβαλαν κυρώσεις στον κ. Ντίλιαν για τον ρόλο του στην ανάπτυξη και διάθεση τεχνολογιών παρακολούθησης, που – σύμφωνα με τις αμερικανικές αρχές – χρησιμοποιήθηκαν εναντίον δημοσιογράφων, ακαδημαϊκών, αναλυτών και κυβερνητικών αξιωματούχων.

Η Circles και το παγκόσμιο δίκτυο παρακολούθησης

Πολύ πριν το Predator γίνει πρωτοσέλιδο στην Ελλάδα, η Circles είχε ήδη αναπτύξει ένα διαφορετικό αλλά εξίσου ισχυρό μοντέλο παρακολούθησης.

Αντί να μολύνει συσκευές με κακόβουλο λογισμικό, αξιοποιούσε αδυναμίες των διεθνών τηλεπικοινωνιακών δικτύων για να εντοπίζει τη θέση κινητών τηλεφώνων και να συλλέγει δεδομένα επικοινωνίας.

Έρευνες ειδικών είχαν καταγράψει τη δραστηριότητά της σε πολλές χώρες, αποκαλύπτοντας την ικανότητά της να παρακολουθεί στόχους μέσω της ίδιας της αρχιτεκτονικής των παγκόσμιων δικτύων κινητής τηλεφωνίας.

Τα νέα στοιχεία δείχνουν ότι η συγκεκριμένη τεχνολογία εξήχθη σε κρατικές υπηρεσίες πληροφοριών, αστυνομικές αρχές και στρατιωτικούς φορείς σε δεκάδες χώρες.

Από τη Σερβία στο Αζερμπαϊτζάν

Στα έγγραφα που διέρρευσαν περιλαμβάνεται η Υπηρεσία Εξωτερικών Πληροφοριών του Αζερμπαϊτζάν, η οποία απέκτησε εξοπλισμό διακομιστών, αποθήκευσης δεδομένων και τεχνολογίες εντοπισμού κινητών τηλεφώνων.

Στη Σερβία, το υπουργείο Εσωτερικών προμηθεύτηκε φορητό σύστημα παρακολούθησης κινητών συσκευών λίγο πριν από τις εκλογές του 2023, ενώ παρόμοιες εξαγωγές καταγράφονται προς κρατικούς φορείς στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τη Μαλαισία, το Μπαχρέιν, το Μαρόκο, τη Βραζιλία και άλλες χώρες.

Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων επισημαίνουν ότι αρκετά από αυτά τα κράτη έχουν κατηγορηθεί στο παρελθόν για κατάχρηση τεχνολογιών παρακολούθησης εναντίον πολιτών, ακτιβιστών και δημοσιογράφων.

Η ελληνική διάσταση της υπόθεσης

Τα νέα στοιχεία ενισχύουν την εικόνα ενός διεθνούς επιχειρηματικού οικοσυστήματος που συνδέει το Pegasus της NSO Group, το Predator της Intellexa και τις τεχνολογίες τηλεπικοινωνιακής παρακολούθησης της Circles με κρατικές οντότητες και υπηρεσίες πληροφοριών.

Όπως αποκάλυψε ρεπορτάζ του «ΒΗΜΑτος της Κυριακής» (14/6), η πλευρά του κ. Ταλ Ντίλιαν επικαλείται έγγραφα ελληνικών κρατικών υπηρεσιών με τη μορφή «συστατικής επιστολής» για την επιτυχημένη λειτουργία του Predator στην Ελλάδα, προκειμένου να διευκολυνθεί η εξαγωγή του σε τρίτες χώρες.

Τα έγγραφα αυτά φέρονται να εκδόθηκαν από το υπουργείο Εξωτερικών την περίοδο 2020-2021, ώστε να εγκριθούν άδειες εξαγωγής του Predator σε χώρες όπως το Σουδάν, η Μαδαγασκάρη και η Ουκρανία. Οι άδειες, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, εγκρίθηκαν από τη Διεύθυνση Β6 του υπουργείου, που χειρίζεται εξαγωγές προϊόντων διττής χρήσης, ενώ σε κάποιες περιπτώσεις εμπλέκεται και η εταιρεία Krikel του κ. Γιάννη Λαβράνου.

Η δημοσιοποίηση των βουλγαρικών αδειών δεν αποδεικνύει παράνομη χρήση των συστημάτων ούτε παραβίαση των κανόνων εξαγωγών. Ωστόσο, αναδεικνύει το εύρος των δραστηριοτήτων εταιρειών που συνδέονται με τον κ. Ντίλιαν και φωτίζει τον τρόπο με τον οποίο η βιομηχανία των spyware εξελίχθηκε σε μια παγκόσμια αγορά με έντονο γεωπολιτικό αποτύπωμα.

Οι Βρυξέλλες μπροστά σε νέα διλήμματα

Οι αποκαλύψεις έρχονται σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προετοιμάζει αναθεώρηση του πλαισίου ελέγχου εξαγωγών τεχνολογιών διπλής χρήσης.

Η υπόθεση της Circles BG αναμένεται να αποτελέσει χαρακτηριστικό παράδειγμα στη συζήτηση για το κατά πόσο οι ευρωπαϊκοί μηχανισμοί ελέγχου μπορούν να αποτρέψουν τη διάθεση συστημάτων παρακολούθησης τόσο εντός της Ε.Ε. όσο και σε χώρες με σοβαρές ανησυχίες για τα ανθρώπινα δικαιώματα και την δημοκρατική λογοδοσία.