60% της Γάζας, μηδενική απόσυρση: το χάσμα ανάμεσα στο σχέδιο Τραμπ και την πράξη Νετανιάχου
Το Ισραήλ και οι ΗΠΑ κατέληξαν σε μηχανισμό για τον αφοπλισμό της Χαμάς. Ωστόσο, ο ίδιος ο Νετανιάχου είχε απορρίψει δημόσια το ευρύτερο σχέδιο ειρήνης λίγες μέρες πριν, σε σπάνια πράξη αψηφισιάς απέναντι στην Ουάσιγκτον.
Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου και ο Τζάρεντ Κούσνερ· η συμφωνία για τον μηχανισμό αφοπλισμού της Χαμάς ήρθε λίγες μέρες μετά τη δημόσια απόρριψη του ευρύτερου σχεδίου ειρήνης από τον Νετανιάχου.
Το Ισραήλ και οι Ηνωμένες Πολιτείες κατέληξαν σε συμφωνία κατανόησης για τον τρόπο υλοποίησης του πρώτου σταδίου αφοπλισμού της Χαμάς. Ειδικότερα, σύμφωνα με πηγή που επικαλείται η Jerusalem Post, ο οπλισμός της οργάνωσης δεν πρόκειται να περάσει σε μελλοντική παλαιστινιακή διοίκηση, αλλά θα οδηγηθεί προς καταστροφή. Η συμφωνία αυτή επιτεύχθηκε κατά συνάντηση του πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου με ανώτατα στελέχη του Συμβουλίου Ειρήνης. Ωστόσο, η ίδια αυτή συνάντηση ήρθε μόλις λίγες ημέρες μετά από κάτι πολύ πιο ασυνήθιστο: τη δημόσια απόρριψη του ευρύτερου σχεδίου ειρήνης από τον ίδιο τον Νετανιάχου, σε σπάνια στιγμή δημόσιας διαφωνίας με τον στενότερο σύμμαχό του.
σχετικά άρθρα
Η συμφωνία που δεν είναι ακόμη συμφωνία
Ας δούμε πρώτα τι ακριβώς προβλέπει ο μηχανισμός αφοπλισμού. Είναι πιο σύνθετος από μια απλή παράδοση όπλων. Σύμφωνα με πηγή του Συμβουλίου Ειρήνης, η Χαμάς και οι υπόλοιπες ένοπλες οργανώσεις θα παραδίδουν τον οπλισμό τους σε ειδική επιτροπή, αποτελούμενη από ανεξάρτητους Παλαιστίνιους τεχνοκράτες. Η επιτροπή αυτή θα αποθηκεύει τα όπλα σε τοποθεσία εκτός πρόσβασης των οργανώσεων, υπό εποπτεία της Διεθνούς Δύναμης Σταθεροποίησης, γνωστής ως ISF. Χαρακτηριστικά, η ίδια πηγή περιέγραψε τη διαδικασία ως «απενεργοποίηση», τονίζοντας ότι στο τέλος της διαδικασίας «κανείς εκτός από την επιτροπή και τη Δύναμη δεν θα μπορεί να κατέχει όπλα». Η ίδια η Δύναμη λειτουργεί με εντολή του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, μέσω απόφασης που εγκρίθηκε στις δεκαεπτά Νοεμβρίου 2025, με επικεφαλής τον Αμερικανό υποστράτηγο Τζάσπερ Τζέφερς.
Το πραγματικά ασυνήθιστο στοιχείο, ωστόσο, βρίσκεται στο ευρύτερο πλαίσιο γύρω από αυτή τη συμφωνία. Ο ίδιος ο Νετανιάχου είχε απορρίψει δημόσια, μόλις την προηγούμενη εβδομάδα, το δεκαπεντάσημο σχέδιο ειρήνης που είχε ανακοινώσει ο Τραμπ στις τριάντα Ιουλίου. Επιπρόσθετα, ορκίστηκε ότι δεν θα υπάρξει καμία στρατιωτική αποχώρηση μέχρι η Χαμάς να αφοπλιστεί «πραγματικά», παρά το γεγονός ότι η ίδια η οργάνωση είχε ήδη αποδεχτεί επίσημα τη συμφωνία. Η στάση αυτή περιγράφηκε από αμερικανικά μέσα ως σπάνια δημόσια πράξη αψηφισιάς απέναντι στον στενότερο σύμμαχο του Ισραήλ. Παράλληλα, ο Νετανιάχου βρίσκεται εν μέσω προεκλογικής εκστρατείας για τις εκλογές Οκτωβρίου, χτίζοντας την πολιτική του καμπάνια γύρω από την εθνική ασφάλεια, θεωρώντας τη συνέχιση της στρατιωτικής κατοχής της Γάζας μέρος αυτής της στρατηγικής.
Ποιος κρατά το κλειδί
Η ίδια η Χαμάς, από την πλευρά της, θέτει δικούς της, εξίσου αυστηρούς όρους. Δεν πρόκειται για μονομερή διαδικασία. Σύμφωνα με Άραβα διπλωμάτη που μίλησε στους Times of Israel, η οργάνωση δήλωσε ότι θα ξεκινήσει τον αφοπλισμό μόνο εφόσον ο ίδιος ο Νετανιάχου δεσμευτεί δημόσια στους όρους του σχεδίου. Επιπρόσθετα, ζητά ρητά ισραηλινή αποχώρηση στη λεγόμενη «Κίτρινη Γραμμή», μια διαχωριστική γραμμή που ουδέποτε οριοθετήθηκε με ακρίβεια. Ωστόσο, τα ισραηλινά στρατεύματα την έχουν ήδη ξεπεράσει, ελέγχοντας σήμερα περίπου το εξήντα τοις εκατό της Λωρίδας. Χαρακτηριστικά, εκπρόσωπος της Χαμάς δήλωσε ότι η οργάνωση παραμένει δεσμευμένη στη διαδικασία και περιμένει τους μεσολαβητές να ξεκινήσουν δεκατετραήμερη περίοδο διαπραγμάτευσης για συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα εφαρμογής.
Η πίεση προς το Ισραήλ, μάλιστα, δεν προέρχεται μόνο από την ίδια τη Χαμάς. Έχει αποκτήσει και ευρύτερη περιφερειακή διάσταση. Αίγυπτος, Ιορδανία, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Κατάρ και Σαουδική Αραβία κάλεσαν από κοινού τις Ηνωμένες Πολιτείες να «επιβάλουν πλήρη συμμόρφωση του Ισραήλ» με το σχέδιο ειρήνης. Παράλληλα, ο ίδιος ο Κούσνερ πραγματοποίησε σπάνια, άμεση συνάντηση με τον ηγέτη της Χαμάς Χαλίλ αλ-Χάγια στην Αίγυπτο, παρουσία μεσολαβητών από Αίγυπτο, Κατάρ και Τουρκία. Σύμφωνα με περιφερειακό αξιωματούχο, στόχος της συνάντησης ήταν να διασφαλιστεί η δέσμευση της οργάνωσης στον οδικό χάρτη, ιδίως στο ζήτημα του αφοπλισμού, πριν από τη συνάντηση Κούσνερ με τον ίδιο τον Νετανιάχου. Επιπρόσθετα, ο ίδιος ο Τραμπ δήλωσε πρόσφατα ότι «έχουμε τη δική μας σχέση με τη Χαμάς, παραδίδουν τα όπλα τους», δείχνοντας αισιοδοξία που δεν συμμερίζεται πλήρως η ισραηλινή κυβέρνηση.
Η ισραηλινή πλευρά, εξάλλου, διατηρεί ξεκάθαρες κόκκινες γραμμές πέρα από το ζήτημα του αφοπλισμού. Δεν πρόκειται για μερική αποδοχή του σχεδίου. Ισραηλινοί αξιωματούχοι διέψευσαν ρητά πληροφορίες περί συμφωνίας για τερματισμό στοχευμένων επιχειρήσεων εναντίον της Χαμάς ή για μείωση της στρατιωτικής παρουσίας στη Λωρίδα. Παράλληλα, ξεκαθάρισαν ότι, με βάση τα σημερινά δεδομένα, δεν προβλέπεται καμία τέτοια μείωση. Το Ισραήλ επιμένει ότι οποιαδήποτε ουσιαστική κίνηση προς ανοικοδόμηση θα εξαρτηθεί αποκλειστικά από μετρήσιμη πρόοδο προς πλήρη εξουδετέρωση των στρατιωτικών δυνατοτήτων της Χαμάς, με τη Χαμάς να καλείται να αποδείξει στην πράξη τη δέσμευσή της, χωρίς να περιμένει την ολοκλήρωση των υπόλοιπων πτυχών της συμφωνίας.
Ο Μπλερ στο τραπέζι
Ανάμεσα στα στελέχη του Συμβουλίου Ειρήνης που συμμετείχαν στις πρόσφατες συναντήσεις με τον Κούσνερ βρισκόταν και ο πρώην Βρετανός πρωθυπουργός Τόνι Μπλερ, μέλος του ίδιου συμβουλίου. Η παρουσία του εντάσσεται στο ίδιο μοτίβο που είχαμε ήδη καταγράψει σε προηγούμενο άρθρο μας, σχετικά με πρώην δυτικούς ηγέτες που αναλαμβάνουν ενεργό ρόλο σε διεθνείς διαπραγματεύσεις μέσω τέτοιων συμβουλευτικών σωμάτων. Επικεφαλής του Συμβουλίου παραμένει ο Βούλγαρος διπλωμάτης Νικολάι Μλάντενοφ, πρώην απεσταλμένος του ΟΗΕ για τη Μέση Ανατολή.
Το ελληνικό και ευρωπαϊκό διακύβευμα
Η υπόθεση αυτή αφορά άμεσα την ευρωπαϊκή διπλωματία στη Μέση Ανατολή. Καταρχάς, η σταθερότητα οποιασδήποτε συμφωνίας για τη Γάζα επηρεάζει άμεσα την ασφάλεια της Ανατολικής Μεσογείου συνολικά. Παράλληλα, η ελληνική εξωτερική πολιτική παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις, δεδομένων των στενών δεσμών της χώρας τόσο με το Ισραήλ όσο και με αραβικά κράτη της περιοχής. Επιπρόσθετα, η ίδια η συμμετοχή ευρωπαϊκών προσωπικοτήτων στο Συμβούλιο Ειρήνης δείχνει ότι η ευρωπαϊκή επιρροή στη διαδικασία παραμένει υπαρκτή, έστω μέσω ατομικών, όχι θεσμικών, διαύλων.
Το συμπέρασμα
Στο τέλος της εξέτασης αυτής μένει μια εικόνα με σαφή, αντικρουόμενα στοιχεία. Μια τεχνική συμφωνία για τον μηχανισμό αφοπλισμού, δίπλα σε πολιτική άρνηση του ίδιου του σχεδίου που την περιέχει. Πρώτον, το Ισραήλ και οι ΗΠΑ συμφώνησαν σε συγκεκριμένο, λεπτομερή μηχανισμό καταστροφής όπλων. Ωστόσο, η δημόσια απόρριψη του ευρύτερου σχεδίου από τον Νετανιάχου, σε συνδυασμό με τη μηδενική πρόοδο στην απόσυρση στρατευμάτων, δείχνει πόσο μακριά παραμένει ακόμη η πλήρης εφαρμογή του. Το iaxia.gr θα συνεχίσει να παρακολουθεί αν η δεκατετραήμερη περίοδος διαπραγμάτευσης θα καταφέρει τελικά να γεφυρώσει αυτό το χάσμα.
